KO 99/52

PostanowienieIzba Karna1952-10-05

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 5 § 3 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego ma zastosowanie jedynie w przypadku określonym w art. 1 pkt 2 tegoż dekretu, czy też również w przypadkach określonych w art. 1 pkt 1 i art. 2, 3 i 4 tegoż dekretu, gdy zachodzą szczególne okoliczności łagodzące, a sprawca nie działał pod wpływem groźby, rozkazu lub nakazu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że przepis art. 5 § 3 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. ma zastosowanie jedynie do przestępstwa z art. 1 pkt 2 tegoż dekretu. Celem tego przepisu było umożliwienie odstąpienia od kary śmierci i złagodzenia jej do kary więzienia ponad 5 lat w przeważającej ilości przypadków. Względy te nie przemawiają za stosowaniem tego przepisu do zbrodni z art. 1 pkt 1 ani do przestępstw z art. 2, 3 i 4 wymienionego dekretu, które charakteryzują się znaczną rozpiętością kar i pozwalają sądowi na indywidualizację kary aż do 3 lat więzienia.
Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Katowicach przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne dotyczące zakresu zastosowania art. 5 § 3 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. w sprawie Honoraty A. i Stanisławy T. oskarżonych na podstawie tego dekretu. Pytanie dotyczyło tego, czy przepis ten ma zastosowanie tylko do jednego typu przestępstwa, czy również do innych, gdy występują szczególne okoliczności łagodzące.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Katowicach pytanie prawne, wskazując na ograniczony zakres zastosowania art. 5 § 3 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak; Sędziowie: S. Rybczyński, E. Merz (sprawozdawca); Prokurator: L. Penner.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Honoraty A. i Stanisławy T. oskarżonych z art. 2 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k., postanowił przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Katowicach pytanie prawne:Czy przepis art. 5 § 3 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377) ma zastosowanie jedynie w przypadku określonym w art. 1 pkt 2 powyższego dekretu, czy też również w przypadkach określonych w art. 1 pkt 1 i art. 2, 3 i 4 tegoż dekretu, gdyż zachodzą szczególne okoliczności łagodzące, a sprawca nie działał pod wpływem groźby, rozkazu lub nakazu?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneBrzmienie art. 5 § 3 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. wyraźnie wskazuje na to, że chodzi o zlokalizowanie tego przepisu do przestępstwa z art. 1 pkt 2 tegoż dekretu. Ma to na celu możność odstąpienia w przeważającej ilości przypadków od stosowania kary śmierci i złagodzenia tej kary do kary więzienia ponad 5 lat.Względy te nie przemawiają natomiast za stosowaniem tego przepisu do tak poważnego przestępstwa, jakim jest zbrodnia z art. 1 pkt 1 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r., ani też do przestępstw z art. 2, 3 i 4 wymienionego dekretu posiadających bardzo znaczną rozpiętość kar i dających sądowi możność indywidualizacji i zejścia przy wymiarze kary aż do 3 lat więzienia.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 2art. 390 KPKart. 5 § 3art. 1 pkt 2art. 1 pkt 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026.