Rw 1222/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy w trakcie rozpoznawania w dniu 18 stycznia 1983 r. rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 30 listopada 1982 r.:1) rozpoznanie sprawy odroczył,2) zlecił biegłym lekarzom psychiatrom wydanie uzupełniającej opinii sądowo-psychiatrycznej w celu wyczerpującego i jednoznacznego wypowiedzenia się, czy w aktualnym stanie zdrowia psychicznego oskarżony mógł brać udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w tym zwłaszcza realizować osobiście - a nie tylko za pośrednictwem obrońcy - zagwarantowane mu prawo do obrony przez składanie wyjaśnień i ustosunkowanie się do przeprowadzonych w toku tego postępowania dowodów (...).Uzasadnienie faktyczneZ opinii biegłych lekarzy psychiatrów Ryszarda K. i Pawła J. o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego, złożonych przez nich na rozprawie głównej, wynika w sposób niejednoznaczny i nasuwający uzasadnione wątpliwości, czy oskarżony - jako człowiek chory psychicznie - mógł brać udział w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a w szczególności osobiście wykonywać przysługujące mu prawo do obrony. Chodzi tu bowiem nie tylko o samo uczestnictwo przezeń w tymże postępowaniu w sensie fizycznym, lecz o jego sprawność umysłową do rozumienia istoty spełnianych w jego obecności czynności procesowych i zdolność do składania wyjaśnień oraz ustosunkowywania się do przeprowadzanych środków dowodowych. Opierając się na wypowiedziach biegłych, nacechowanych jednolitością i poniekąd dwuznacznością, można jedynie domniemywać, że stan psychiczny oskarżonego w dużym stopniu ogranicza go jako podmiot w procesie i stanowi ograniczoną przeszkodę w prowadzeniu rozprawy, co pozostaje w niejakiej sprzeczności z jednoznaczną ich opinią, iż jest on chory psychicznie.Wydanie więc w tej kwestii - przez wspomnianych biegłych - uzupełniającej opinii i udzielenia przez nich odpowiedzi na sformułowane na wstępie pytanie jest wręcz nieodzowne. Niemożność bowiem realizacji przez oskarżonego prawa do obrony i aktywnego (świadomego) uczestnictwa w postępowaniu karnym w sensie udzielania przezeń logicznych, racjonalnych wypowiedzi, ustosunkowywania się do innych dowodów, składania zgodnych z jego percepcją i wolą oświadczeń, z powodu choroby psychicznej, na którą zapadł on już po dokonaniu przestępstwa, obligowałaby wręcz do zastosowania instytucji zawieszenia toczącego się przeciwko niemu postępowania na podstawie art. 15 § 1 k.k. Nie można przecież - co jest aż tak nazbyt oczywiste, że nie wymaga dalszej argumentacji - ani sądzić, ani karać człowieka chorego umysłowo.