Rw 1447/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk K. Mioduski.Sędziowie: płk R. Różański (sprawozdawca), płk B. Lisicki.Prokurator: ppłk S. Wojtczak.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Kazimierza R., skazanego wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 7 grudnia 1962 r. za przestępstwa:a) z art. 239 § 1 k.k. na karę 1 miesiąca aresztu za to, że na zabawie tanecznej we wsi P., będąc pod wpływem alkoholu, bez żadnych powodów uderzył ręką w twarz Wiesława B.,b) z art. 239 § 1 k.k. na karę 2 miesięcy aresztu za to, że bez żadnych podstaw uderzył kilkakrotnie ręką w twarz Wiesława N.,c) z art. 237 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy aresztu za to, że we wsi O., będąc pod wpływem alkoholu, uderzył kilkakrotnie ręką w twarz i głowę Franciszka D., powodując u niego pęknięcie naczynia krwionośnego lewej przegrody nosa, zadrapnięcie naskórka głowy oraz obrzęk lewej zewnętrznej połowy nosa, naruszając czynności narządów jego ciała na przeciąg 3 dni,a łącznie na karę 6 miesięcy aresztu.Obrońca zaskarżył wyrok z powodu wymierzenia niewspółmiernie surowej kary i wnosił o jej złagodzenie oraz o warunkowe zawieszenie jej wykonania.Sąd Najwyższy postanowił w związku ze skargą rewizyjną obrońcy uchylić wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 7 grudnia 1962 r. w sprawie Kazimierza R. w części dotyczącej skazania go za czyn opisany w pkt 1 sentencji wyroku i postępowanie karne, o ten czyn umorzyć na zasadzie art. 7 § 1 lit. c k.w.p.k.; utrzymać wyrok w pozostałych częściach w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzut skargi rewizyjnej dotyczący wymierzenia niewspółmiernie surowej kary nie jest słuszny.Stan nietrzeźwości oskarżonego i typowo chuligańskie pobudki, jakimi się kierował, bijąc kilkakrotnie ręką po twarzy Wiesława N. za to tylko, że ten ostatni na zaczepkę oskarżonego "czego się przyglądasz" odpowiedział "mam oczy i dlatego patrzę" - stanowi, zdaniem instancji rewizyjnej, tego rodzaju okoliczność obciążającą, która raczej nie znalazła całkowitego odzwierciedlenia w wymierzonej stosunkowo łagodnej karze 2 miesięcy aresztu.Jako współmierną uznać należy karę 6 miesięcy aresztu wymierzoną oskarżonemu za dotkliwe pobicie Franciszka D. Jakkolwiek w tym wypadku czynu tego dopuścił się oskarżony nie z pobudek chuligańskich i nie w stanie nietrzeźwym, to jednak fakt, że poszkodowany jest człowiekiem chorym na gruźlicę, rencistą, nauczycielem, który przedtem uczył oskarżonego w szkole, świadczy nie tylko o dużym napięciu złej woli oskarżonego, lecz również o jego zuchwalstwie i brutalności.W tych warunkach dobra opinia służbowa oskarżonego i jego niekaralność sądowa, które to okoliczności Sąd I instancji uwzględnił już przy wymiarze kary i które znalazły swe odzwierciedlenie w jej łagodności, nie mogą stanowić dostatecznej podstawy do przypuszczenia, że oskarżony mimo niewykonania orzeczonej kary nie popełni nowego przestępstwa.Uzasadniając rozpatrzenie sprawy o czyn opisany w pkt 1 sentencji wyroku, Sąd I instancji stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że "wprawdzie Wiesław B. nie złożył wniosku o pociągnięcie oskarżonego do odpowiedzialności karnej ani też na rozprawie sądowej nie żądał ukarania go, to jednak nie ma przeszkód do rozpatrzenia przez sąd sprawy oskarżonego w tym względzie, ponieważ prokurator zgodnie z art. 37 § 2 k.w.p.k. wszczął z urzędu postępowanie karne przeciwko oskarżonemu o naruszenie nietykalności Wiesława B. i domagał się na rozprawie sądowej ukarania go".Przepis § 2 art. 37 k.w.p.k., dający prokuratorowi możność wszczęcia postępowania karnego w sprawach o przestępstwa, których ściganie zależne jest od skargi pokrzywdzonego (a również bez skargi, jeżeli wymaga tego interes społeczny) - nie zwalnia sądu od obowiązku rozważenia, czy decyzja prokuratora jest słuszna, czy postępowanie sądowe w takiej sprawie jest celowe i czy wymaga tego interes społeczny.Przeciwne stanowisko byłoby niczym nie uzasadnionym ograniczeniem sądu w swobodnej ocenie całokształtu okoliczności sprawy, tym bardziej jeśli się zważy, że po przeprowadzeniu rozprawy sąd ma znacznie większą możliwość niż prokurator (w postępowaniu przygotowawczym) trafnej oceny, czy mimo braku skargi pokrzywdzonego interes społeczny wymaga postępowania sądowego.Dlatego też sąd, orzekając w sprawach wszczętych przez prokuratora na zasadzie art. 37 § 2 k.w.p.k., powinien wskazać te przesłanki, które zadecydowały o tym, że mimo braku skargi pokrzywdzonego interes społeczny wymagał ukarania sprawcy przez sąd.Tego rodzaju uzasadnienie wyroku jest tym bardziej niezbędne, gdy - jak w konkretnej sprawie - postanowienie prokuratora o wszczęciu postępowania karnego ograniczyło się do stwierdzenia, że "czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k., ściganego z oskarżenia prywatnego, a interes społeczny wymaga jego ścigania".Czyn oskarżonego wyczerpujący znamiona występku z art. 239 § 1 k.k. przedstawiał się - według zeznań poszkodowanego złożonych na rozprawie - w sposób następujący: "(...) po wypiciu z oskarżonym pewnej ilości wina pojechałem z nim motorem na zabawę taneczną do wsi P. Tańczyliśmy tam. Na zabawie ja z oskarżonym nie poróżniłem się (...) Kazimierz R. wołał mnie na wino, ale ja nie poszedłem (...) bolał mnie w tym czasie ząb (...) i on jak mnie wołał, lekko z żartów uderzył mnie w policzek (...) we wtorek byłem u oskarżonego i wszystko było w porządku (...) żadnych pretensji do oskarżonego nie mam (...)"Zdaniem instancji rewizyjnej, okoliczności tego czynu nie wskazują na to, by interes społeczny wymagał wszczęcia postępowania karnego, wobec czego wyrok w tej części należało uchylić, a postępowanie karne o ten czyn umorzyć na zasadzie art. 7 § 1 lit. c) k.w.p.k.