Rw 324/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: ppłk S. Mendyka (sprawozdawca), płk J. Radwański.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jerzego P., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo z art. 199 § 1 k.k. w związku z art. 293 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy aresztu wojskowego z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat, karę 2.000 zł grzywny i obniżenie stopnia wojskowego kaprala do stopnia starszego szeregowca, z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N., uwzględniając tę rewizję, zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary dodatkowej przez orzeczenie względem oskarżonego - zamiast kary obniżenia stopnia wojskowego - kary degradacji, a to na zasadzie art. 296 k.k. Uzasadnienie faktyczneOskarżony Jerzy P. skazany został wyrokiem Sądu I instancji za to, że działając wspólnie że współskazanym Henrykiem M. (co do którego wyrok nie został zaskarżony), w dniu 25 stycznia 1970 r. w N., podczas przewożenia węgla kamiennego z dworca kolejowego na teren jednostki wojskowej, zagarnął na szkodę wymienionej jednostki 3.000 kg owego węgla wartości 1.500 zł, który potem sprzedany został Tadeuszowi S. za kwotę 800 zł.Prokurator w złożonej na niekorzyść oskarżonego Jerzego P. rewizji podnosi zarzut, że wyrok Sądu I instancji zapadł z obrazą prawa materialnego, mianowicie art. 297 § 1 k.k., w myśl którego to przepisu niedopuszczalne było wymierzenie kary dodatkowej obniżenia stopnia wojskowego w stosunku do oskarżonego posiadającego najniższy stopień w korpusie podoficerów. Z tego względu domaga się on zmiany tegoż wyroku przez orzeczenie względem oskarżonego surowszej kary dodatkowej w postaci degradacji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z treścią art. 297 § 1 k.k. kara dodatkowa obniżenia stopnia wojskowego obejmuje utratę posiadanego dotychczas przez żołnierza stopnia wojskowego i powrót do stopnia wojskowego bezpośrednio niższego, ale tylko w obrębie tego samego korpusu osobowego oficerów, chorążych albo podoficerów. Kara tego rodzaju może być zatem wymierzona w takich tylko wypadkach, w których oskarżony, mimo obniżenia mu stopnia wojskowego, pozostanie jednak nadal w tym samym co dotychczas korpusie oficerów, chorążych lub podoficerów. Konsekwencją tego jest z kolei niemożność orzeczenia omawianego rodzaju kary dodatkowej względem żołnierza, który w wyniku tego utraciłby prawo pozostawania nadal w tym samym co dotychczas korpusie, a więc który utraciłby w ogóle stopień oficerski, chorążego lub podoficerski.Co się tyczy sprawy niniejszej, to należy stwierdzić, że oskarżony, który posiada stopień wojskowy kaprala, a więc stopień najniższy w korpusie podoficerów, w wyniku orzeczenia względem niego kary obniżenia stopnia wojskowego utraciłby on prawo pozostawania nadal w tym samym korpusie osobowym Sił Zbrojnych. Trzeba bowiem mieć na uwadze fakt, że bezpośrednio niższym od stopnia kaprala jest stopień starszego szeregowca, ten stopień jednak nie zalicza się już do stopni objętych korpusem podoficerów (art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL - Dz. U. Nr 44, poz. 220). Z tego względu kara dodatkowa obniżenia stopnia wojskowego nie mogła być orzeczona w stosunku do oskarżonego, odmienne zaś w tym względzie kwestionowane przez rewizję rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku należy uznać za błędne, jako wydane z obrazą art. 297 § 1 k.k. Oskarżony dopuścił się przypisanego mu przestępstwa przeciwko mieniu społecznemu z niskiej pobudki, za jaką należy uważać towarzyszącą jego działaniu chęć zysku. Otrzymał on też część pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży zagarniętego na szkodę macierzystej jednostki mienia społecznego, a więc ta jego chęć zysku została przez niego faktycznie urzeczywistniona. Powyższe stwierdzenia oraz ważka i zwiększająca stopień zawinienia oskarżonego okoliczność, że dopuścił się on przestępstwa wspólnie z żołnierzem młodszym od niego w stopniu wojskowym i w takiej sytuacji, w której miał nie tylko obowiązek, ale także realne możliwości skutecznego przeciwdziałania przestępnemu zamiarowi ze strony tegoż młodszego stopniem żołnierza (w osobie współoskarżonego Henryka M.) - pozwalają, zdaniem Sądu Najwyższego, na zasadne przyjęcie, że oskarżony Jerzy P. utracił te kwalifikacje natury osobistej i moralnej, których wymagać należy od podoficera-wychowawcy innych żołnierzy. Dlatego też zgodnie z treścią art. 296 § 2, k.k. należało orzec wobec niego karę dodatkową w postaci degradacji (...).