Rw 548/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Kaszycki (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Mielczarek, ppłk T. Kacperski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Siemianowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 1982 r. na rozprawie sprawy Lecha Norberta K., skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstwa określonego w art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres lat 4,z powodu rewizji wniesionej przez Podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 31 maja 1982 r.,uwzględniając rewizję prokuratora, zaskarżony wyrok zmienił przez:a) ustalenie, że przypisany oskarżonemu czyn polegał na tym, iż w okresie od dnia 13 grudnia 1981 r. do dnia 21 stycznia 1982 r. jako przewodniczący koła zawieszonego związku zawodowego "Solidarność" kontynuował w Przedsiębiorstwie Montażu Elektrowni i Urządzeń Przemysłowych "Elektromontaż Północ" w N. działalność związkową, a w jej ramach sporządzał, a następnie rozpowszechniał pisma i ulotki, które bądź to zawierały fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny, bądź też lżyły i wyszydzały naczelne organy władzy państwowej.b) uznanie, że czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 w zb. z art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym i art. 270 § 1 k.k.,c) uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności,i z tymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Od wyroku tego wniósł rewizję Podprokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N., który, zarzucając: a) błędną ocenę czynu oskarżonego z prawnego punktu widzenia oraz b) wymierzenie oskarżonemu rażąco łagodnej kary w stosunku do stopnia społecznego niebezpieczeństwa popełnionego przezeń przestępstwa, domagał się uznania, że czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym w zb. z art. 270 § 1 k.k., i wymierzenia mu za popełnienie tego przestępstwa kary 3 lat pozbawienia wolności.Na rozprawie rewizyjnej przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej poparł wniesioną rewizję i zawarte w niej wnioski, natomiast obrońca oskarżonego domagał się jej nieuwzględnienia i utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Rację przyznać należy prokuratorowi, gdy domaga się uznania, że w pismach sporządzonych, a następnie rozpowszechnianych przez oskarżonego zawarte również zostały fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny. W związku z tym za trafny uznać trzeba wniosek rewizji prokuratora o objęcie czynu oskarżonego kumulatywną kwalifikacją prawną - art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym.W szczególności analiza treści pism znajdujących się w kopercie oznaczonej datą "23.I.1982 r." wskazuje, że ujęte w nich zostały wiadomości nie odpowiadające absolutnie rzeczywistości, a więc fałszywe, a przy tym że wiadomości te mogły być zarzewiem niepokojów społecznych. Taki bowiem charakter mają zwłaszcza dane o rzekomym powstaniu komitetu oporu i jego zadaniach oraz o charakterze więzów sojuszniczych Polski i Związku Radzieckiego.Te fałszywe wiadomości w powiązaniu z innymi treściami zawartymi w tych, a także w pozostałych pismach i ulotkach, sporządzanych i rozpowszechnianych przez oskarżonego, jeżeli uwzględni się ich jątrzący i podjudzający charakter, mogły - jeżeli nawet nie miały tego wprost na celu - wywołać niepokoje społeczne.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy zmienił opis czynu, którego dokonanie przypisał oskarżonemu sąd pierwszej instancji, a także uzupełnił kumulatywną kwalifikację prawną czynu oskarżonego - art. 48 ust. 2 powołanego dekretu.Nie aprobował natomiast Sąd Najwyższy stanowiska prokuratora - wyrażonego w rewizji - co do potrzeby eliminowania z kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego, zastosowanej przez sąd pierwszej instancji, art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym. Sąd pierwszej instancji dostatecznie i trafnie uzasadnił, dlaczego uznał, że w czynie oskarżonego mieszczą się również znamiona przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 tego dekretu, i Sąd Najwyższy to stanowisko sądu pierwszej instancji podzielił. W szczególności Sąd ten zasadnie uznał, że nawoływanie w pismach i ulotkach do strajków, odmawiania pracy oraz organizowania innych form oporu było kontynuowaniem przez oskarżonego - jako aktywistę związku zawodowego "Solidarność" - działalności związkowej wbrew zakazowi wynikającemu ze stosownych przepisów prawa.II. Ocena czynu oskarżonego, a przede wszystkim okoliczności, w jakich dopuścił się on przypisanego mu przestępstwa, jak również i stopnia jego winy, przemawia za uznaniem zasadności zarzutu postawionego w rewizji prokuratora, że kara wymierzona oskarżonemu wykazuje cechy rażącej łagodności. Odnosi się to zwłaszcza do orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, które ponadto wydane zostało z naruszeniem dyrektywy zawartej w treści art. 73 § 2 k.k. Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji wzgląd na społeczne oddziaływanie kary zdecydowanie sprzeciwiał się stosowaniu w stosunku do oskarżonego instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. Oskarżony dopuścił się przestępstwa o znacznym stopniu społecznego niebezpieczeństwa, skoro czyn jego wyczerpuje znamiona aż trzech przestępstw. Przestępcza działalność oskarżonego trwała ponad 5 tygodni i zakończyła się dopiero z chwilą jego aresztowania. W tej więc sytuacji nie może być mowy o tym, że działał on pod wpływem "chwili" związanej z wprowadzeniem stanu wojennego.W sprawach o przestępstwa objęte dekretem o stanie wojennym wzgląd na społeczne oddziaływanie kary powinien być oceniany zwłaszcza z punktu widzenia celów, jakie mają do spełnienia stan wojenny i prawa ustanowione na okres jego trwania. W szczególności kara sądowa powinna uświadamiać zarówno oskarżonemu, jak i jego otoczeniu, że prawa stanu wojennego muszą być bezwzględnie przestrzegane, a jednocześnie skutecznie przeciwdziałać naruszeniom tych praw. Wychodząc z tych uwarunkowań, nie można uznać kary wymierzonej oskarżonemu przez sąd pierwszej instancji za czyniącą zadość ustawowej dyrektywie zawartej w art. 73 § 2 k.k. Z tego też względu Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie sądu pierwszej instancji co do warunkowego zawieszenia wykonania wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności (...).