Rw 962/82
WyrokIzba Karna1982-11-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwalifikacja prawna czynu polegającego na przyjęciu w celu rozpowszechnienia i przechowywaniu nielegalnie wydanego pisma, zawierającego fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny, powinna być dokonana z art. 48 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym, a nie z art. 273 § 2 w zw. z art. 270 § 1 k.k. i art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zarzut obrazy prawa materialnego przez sąd pierwszej instancji był zasadny. Niewłaściwa interpretacja art. 48 ust. 3 dekretu o stanie wojennym doprowadziła do błędnej kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego. Sąd Najwyższy stwierdził, że dyspozycje art. 48 ust. 1 i 2 dekretu o stanie wojennym dotyczą różnych materii, a szczególna postać działań przestępnych stypizowana w ust. 3 może dotyczyć zamiennie wymagań z ust. 1 lub ust. 2. W związku z tym, czyn oskarżonego powinien być kwalifikowany z art. 48 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym.Stan faktyczny
Oskarżony Radzisław G. został skazany za przestępstwo polegające na przyjęciu w celu rozpowszechnienia i przechowywaniu nielegalnie wydanego pisma zatytułowanego "Grudzień 81 - Gazeta Wojenna NSZZ "Solidarność" nr 12/19", które zawierało fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny. Sąd pierwszej instancji zakwalifikował czyn z art. 273 § 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. i art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym. Prokurator wniósł rewizję, zarzucając niewłaściwą kwalifikację prawną czynu i rażąco łagodną karę, domagając się kwalifikacji z art. 48 ust. 3 dekretu o stanie wojennym i podwyższenia kary.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej przypisanego czynu na art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 w zw. z art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym oraz przyjął za podstawę wymiaru kary art. 48 ust. 3 tego dekretu, a w pozostałym zakresie wyrok utrzymał w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Jeż, płk J. Juszczak. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk R. Kempara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 1982 r. na rozprawie sprawy Radzisława G., nieprawomocnie skazanego za przestępstwo określone w art. 273 § 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. i w zbiegu z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 4 lat oraz - w myśl art. 75 § 1 k.k. - na grzywnę w wysokości 25.000 zł, z powodu rewizji na niekorzyść, wniesionej przez wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 22 września 1982 r.,częściowo uwzględniając rewizję prokuratora, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) poprawienie kwalifikacji prawnej przypisanego Radzisławowi G. czynu, a określonego w art. 273 § 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. i w zb. z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, na prawidłową z art. 48 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 2 w zb. z art. 46 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym oraz uznanie, że czyn ten polegał na tym, iż wymieniony oskarżony, będąc członkiem NSZZ "Solidarność", nie odstąpił od udziału w działalności tego związku w ten sposób, że w dniu 25 sierpnia 1982 r. w K. przyjął w celu rozpowszechnienia i przechowywał w swoim mieszkaniu do godz. 6.00 dnia 26 sierpnia 1982 r. 429 sztuk egzemplarzy nielegalnie wydanego pisma zatytułowanego "Grudzień 81 - Gazeta Wojenna NSZZ "Solidarność" nr 12/19 z dnia 25 sierpnia 1982 r.", zawierającego w swej treści sformułowania mające charakter wiadomości fałszywych, mogących wywołać niepokój publiczny lub rozruchy,b) przyjęcie za podstawę wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - i z tymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy, pozostawiając dalej idące wnioski rewizji bez uwzględnienia (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator w rewizji zarzucił, że sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy prawa materialnego wskutek niewłaściwego zakwalifikowania czynu oskarżonego według przepisów wyżej wymienionych, zamiast z art. 48 ust. 3 dekretu o stanie wojennym, jak również że za ten czyn orzekł karę rażąco łagodną. Podnosząc te zarzuty, skarżący wnosił o zmianę tego wyroku przez zakwalifikowanie czynu z art. 48 ust. 3 tego dekretu i podwyższenie wymierzonej Radzisławowi G. kary 3 lat pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który popierał rewizję, a także obrońców, wnoszących o oddalenie rewizji prokuratora i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Zasadny jest zarzut rewizji w części dotyczącej obrazy przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego przy ocenie prawnej zarzuconego oskarżonemu czynu przestępnego.Słusznie podnosi skarżący w uzasadnieniu rewizji, że zawarty w art. 43 ust. 3 spójnik "i", odsyłający do dyspozycji określonych w ust. 1 i 2 tego artykułu, nie wskazuje, a przynajmniej w wystarczającym stopniu, na to, by działanie określone w ust. 3 art. 48 dekretu o stanie wojennym musiało mieć postać stanowiącą połączenie w jedną całość tych działań, które zarówno co do treści, jak i celów działania stypizowane zostały jako oddzielne przestępstwa. Dyspozycje art. 48 ust. 1 i 2 dekretu o stanie wojennym dotyczą różnych materii z zakresu prawnokarnej ochrony określonych stosunków społecznych, w związku z czym należy uznać, że szczególna postać działań przestępnych, stypizowanych w ust. 3 art. 48 tego dekretu, może dotyczyć zamiennie bądź odnoszących się do wymagań zawartych w ust. 1, bądź w ust. 2 wymienionego artykułu. Niezrozumiałą byłoby rzeczą, aby konkretny czyn, będący formą dokonaną określonego działania zabronionego przez ustawę karną, mógł być kwalifikowany nie łącznie, lecz oddzielnie, w zależności od rodzaju i celu działania sprawcy, natomiast działanie zmierzające w konsekwencji do wywołania następstw rodzajowo różnych, oddzielnie typizowanych, musiało dotyczyć łącznie tychże następstw.Skoro zatem sąd pierwszej instancji, jak z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, tylko wskutek niewłaściwej interpretacji art. 48 ust. 3 dekretu o stanie wojennym uznał, że zarzucone oskarżonemu działanie nie może być z tego przepisu prawa kwalifikowane, przeto zaskarżony wyrok należało odpowiednio zmienić zarówno wtedy, gdy chodzi o opis czynu, jak i wtedy, gdy chodzi o jego kwalifikację prawną. W kwalifikacji tej, odpowiednio zmienionej, należało pozostawić zastosowany przez sąd art. 46 ust. 1 dekretu o stanie wojennym, gdyż został on także przez oskarżonego, przypisanym mu działaniem, naruszony. Zmiana kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego uzasadnia także przyjęcie innej, właściwej podstawy wymiaru kary względem niego (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 71/82 1982-02-27Czy zachowanie polegające na sporządzeniu i przekazaniu materiałów zawierających fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy oraz nawołujące do strajku generalnego, w okresie stanu wojennego, stano…
- Z 96/82 1982-12-06Czy rozpowszechnianie przez oskarżonego "Biuletynów Informacyjnych" sygnowanych przez NSZZ "Solidarność", zawierających informacje o stanie wojennym, stanowi przestępstwo fałszywych wiadomości w rozumieniu art. 48 ust. 2…
- WK 9/15 2015-11-10Czy zachowanie polegające na sporządzeniu, posiadaniu i przechowywaniu ulotek o charakterze emocjonalnym, zawierających sprzeciw wobec ówczesnej rzeczywistości i ograniczeń praw obywatelskich, wyczerpuje znamiona przestę…
- Rw 1183/82 1983-01-13Czy sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy przepisów postępowania, skutkującej błędami w ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej, poprzez niewłaściwą analizę materiału dowodowego i nieprawidłowe zastosowanie przepi…
- Rw 952/82 1982-12-17Czy rozpowszechnianie fałszywych wiadomości mogących wywołać niepokój publiczny, zawartych w prywatnym liście, stanowi przestępstwo w rozumieniu art. 48 ust. 2 i 3 dekretu o stanie wojennym, a jeśli tak, to czy znikomość…
Powołane przepisy
art. 273 § 2 KKart. 270 § 1 KKart. 46 ust. 1art. 75 § 1 KKart. 48 ust. 3art. 48 ust. 2art. 43 ust. 3art. 48art. 48 ust. 1§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.