Z 96/82
PostanowienieIzba Wojskowa1982-12-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozpowszechnianie przez oskarżonego "Biuletynów Informacyjnych" sygnowanych przez NSZZ "Solidarność", zawierających informacje o stanie wojennym, stanowi przestępstwo fałszywych wiadomości w rozumieniu art. 48 ust. 2 dekretu o stanie wojennym, nawet jeśli nie wywołało niepokojów publicznych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rozpowszechnianie "Biuletynów Informacyjnych" zawierających informacje o stanie wojennym, które są zmyślone lub celowo zniekształcone, stanowi przestępstwo fałszywych wiadomości w rozumieniu art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym. Sąd podkreślił, że dla bytu tego przestępstwa wystarczające jest potencjalne wywołanie niepokoju publicznego lub rozruchów, a zaistnienie faktycznych skutków ma znaczenie jedynie przy wymiarze kary.Stan faktyczny
Wojskowy Sąd Okręgowy przekazał sprawę Stanisława K. do rozpoznania Sądowi Rejonowemu, uznając, że zebrane dowody nie dają podstaw do przypisania mu przestępstwa z art. 48 ust. 2 i 3 dekretu o stanie wojennym, a jedynie z art. 46 ust. 1. Prokurator złożył zażalenie, kwestionując to stanowisko i wskazując, że "Biuletyny Informacyjne" rozpowszechniane przez oskarżonego zawierały fałszywe wiadomości w rozumieniu art. 48 ust. 2 dekretu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego i przekazał sprawę temu sądowi do rozpoznania na rozprawie głównej.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk E. Zawiłowski, ppłk T. Kacperski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu zażalenia podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 11 listopada 1982 r., mocą którego sąd ten sprawę Stanisława K., oskarżonego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 w zb. z art. 48 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1982 r. o stanie wojennym, przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w N., i po zapoznaniu się z wnioskiem przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej o uwzględnienie zażalenia,uwzględniając zażalenie prokuratora, uchylił zaskarżone postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 11 listopada 1982 r. i sprawę Stanisława K. przekazał temu sądowi do rozpoznania na rozprawie głównej.Uzasadnienie faktyczneWojskowy Sąd Okręgowy w N., po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie przeciwko Stanisławowi K. o popełnienie przestępstwa określonego w art. 46 ust. 1 w zb. z art. 48 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154), doszedł do wniosku, że zebrane dowody nie dają podstaw prawnofaktycznych do przypisania mu przestępstwa określonego w art. 48 ust. 2 i 3 powołanego dekretu, a jedynie uzasadniać mogą jego odpowiedzialność prawnokarną w zakresie art. 46 ust. 1 dekretu, o którym mowa.Konsekwencją takiego stanowiska - uwzględniając fakt, że dział zakładu pracy, w którym oskarżony był zatrudniony, nie został zmilitaryzowany - było przekazanie tejże sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w N., sprawy bowiem o wymienione przestępstwa nie podlegają orzecznictwu sądów wojskowych.W złożonym na to postanowienie zażaleniu prokurator kwestionował stanowisko sądu pierwszej instancji i wywodził, że sporządzane przez oskarżonego i rozpowszechniane przezeń następnie wśród pracowników zakładu pracy "Biuletyny Informacyjne", sygnowane przez NSZZ "Solidarność", a zwłaszcza niektóre z danych zamieszczonych w nr 4 i 7 owych biuletynów, stanowiły fałszywe wiadomości w rozumieniu art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym.Z zaprezentowanym w zażaleniu stanowiskiem należy się w pełni zgodzić, a przytoczoną na jego uzasadnienie argumentację uznać za przekonującą.Nie jest bowiem jedynie subiektywną opinią lub oceną zawarte w "Biuletynie Informacyjnym" nr 4 stwierdzenie rozpoczynające się od słów: "zamach 13 grudnia" do słów "całkowite zniewolenie". Identyczny pogląd wyrazić należy również - wbrew odmiennemu twierdzeniu sądu pierwszej instancji - jeżeli chodzi o treść i wymowę ostatniego akapitu znajdującego się w nr 7 tego biuletynu.Są to bowiem ewidentne "fałszywe wiadomości" w rozumieniu art. 48 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, gdyż mają postać informacji o faktach - dotyczących określonych zdarzeń - bądź w całości zmyślonych (fikcyjnych), bądź też celowo zniekształconych przez wprowadzenie do ich treści elementów nieprawdy lub pominięcie okoliczności mających istotne znaczenie dla rzeczywistego obrazu danego faktu (zdarzenia) (...).Należy także przyznać rację skarżącemu w tym względzie, że fakt, iż mimo rozpowszechniania przez oskarżonego wspomnianych biuletynów nie wywołały one w rzeczywistości niepokojów publicznych lub rozruchów na terenie zakładu pracy, nie ma znaczenia dla bytu przestępstwa określonego w art. 48 ust. 2 tego dekretu. Z redakcji bowiem owego przepisu wynika, że penalizacji podlega już działanie sprawcy polegające na rozpowszechnianiu fałszywych wiadomości, które mogą (potencjalnie i w pełni realnie) wywołać "niepokój publiczny lub rozruchy", natomiast samo zaistnienie takich skutków może mieć znaczenie tylko przy wymiarze dlań kary (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 71/82 1982-02-27Czy zachowanie polegające na sporządzeniu i przekazaniu materiałów zawierających fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny lub rozruchy oraz nawołujące do strajku generalnego, w okresie stanu wojennego, stano…
- Rw 952/82 1982-12-17Czy rozpowszechnianie fałszywych wiadomości mogących wywołać niepokój publiczny, zawartych w prywatnym liście, stanowi przestępstwo w rozumieniu art. 48 ust. 2 i 3 dekretu o stanie wojennym, a jeśli tak, to czy znikomość…
- II KK 182/12 2012-08-29Czy rozpowszechnianie fałszywych wiadomości w liście skierowanym do jednej osoby, mających na celu zaimponowanie żonie i skłonienie jej do przyjazdu, może być uznane za przestępstwo z art. 22 dekretu z dnia 13 czerwca 19…
- Rw 962/82 1982-11-08Czy kwalifikacja prawna czynu polegającego na przyjęciu w celu rozpowszechnienia i przechowywaniu nielegalnie wydanego pisma, zawierającego fałszywe wiadomości mogące wywołać niepokój publiczny, powinna być dokonana z ar…
- II KK 388/02 2004-02-03Czy rozpowszechnianie fałszywych wiadomości dotyczących stosunków politycznych w Polsce Ludowej, mogących wyrządzić istotną szkodę interesom Państwa Polskiego, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 22 dekretu o przestę…
Powołane przepisy
art. 46 ust. 1art. 48 ust. 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.