V KK 17/24

V KK 17/24 POSTANOWIENIE Dnia 1 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie W. S. skazanego z art. 207 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 1 marca 2024 r., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt V Ka 413/23, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach, z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 565/21, na podstawie art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. i art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k., postanowił: 1. pozostawić kasację bez rozpoznania; 2. obciążyć skazanego W. S. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [J.J.] UZASADNIENIE Kasacja wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne z mocy ustawy. Nie ulega wątpliwości, że wyrokiem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt V Ka 413/23, od którego została wniesiona kasacja obrońcy, Sąd Okręgowy w Łodzi V KK 17/24 2 utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II K 565/21, skazujący W. S. za przestępstwo określone w art. 207 § 1 k.k. na karę grzywny. W związku z tego rodzaju rozstrzygnięciem kasacja strony, stosownie do regulacji art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 523 § 2 k.p.k., mogła zostać wniesiona wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. i tylko w zakresie takiego zarzutu podlegała rozpoznaniu. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, że poza zakresem rozpoznania przez Sąd Najwyższy pozostawały zarzuty z pkt. II, III, i IV petitum kasacji, gdyż żaden z nich – co przecież bezsporne – nie wskazywał na którekolwiek uchybienie z art. 439 k.p.k., ponieważ w każdym z nich podniesiono naruszenie prawa a nie bezwzględną przyczynę odwoławczą. Jako dopuszczalnego nie można też potraktować zarzut z pkt. I kasacji, chociaż formalnie wskazano w nim na uchybienie, które w ocenie autorki kasacji należy zakwalifikować z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Zdaniem Sądu Najwyższego jest to zarzut pozorny, mający doprowadzić do uznania kasacji za dopuszczalną, podczas gdy w rzeczywistości jego teść jednoznacznie przekonuje, że w tym zakresie skarżąca – jak trafnie zauważył prokurator w pisemnej odpowiedzi na kasację – zakwestionowała sprawstwo skazanego przez pryzmat przesłanek z art. 17 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. wskazując na „zaistnienie przy wydaniu wyroku przez Sądu obu instancji, bezwzględnej podstawy uchylenia wyroku art. 439 pkt 9 k.p.k. z powodu tego, że zachodzi okoliczność wyłączająca postępowanie z art. 17 paragraf 1 pkt 11 k.p.k., tj. skazany nie popełnił czynu, za który został skazany, zachowanie skazanego względem pokrzywdzonej (żony) M.S. nie wyczerpywało znamion czynu zabronionego określonego w art. 207 paragraf 1 k.p.k., które jednocześnie czynią kasację za dopuszczalną w tej sprawie” (treść zarzutu przytoczono in extenso). W powyższym kontekście przypomnieć należy więc obrońcy, że niedopuszczalna jest kasacja wywiedziona na korzyść oskarżonego od wyroku skazującego na inną karę niż kara pozbawienia wolności bez warunkowego V KK 17/24 3 zawieszenia jej wykonania, która podnosi zarzut naruszenia art. 439 § 1 k.p.k., powołując się na uchybienie, które w ogóle w tym przepisie nie jest przewidziane, a które to skarżący traktuje jako objęte tą regulacją (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r., IV KK 402/13, OSNKW 2014, z. 5, poz. 39). Katalog bezwzględnych przesłanek odwoławczych zawarty w art. 439 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy i zamknięty. Wskazane w nim uchybienia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej ze względu na szczególny charakter tego przepisu (zob. postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 17 sierpnia 2023 r., V KZ 27/23). Ujemna przesłanka procesowa, o której mowa w art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. ma charakter subsydiarny i aktualizuje się dopiero wówczas, jeżeli nie zachodzą inne podstawy do umorzenia postępowania karnego. Przesłanka ta nie ma zastosowania w sytuacji, w której zachowanie skazanego nie wyczerpywałoby znamion występku. Niezależnie od potwierdzenia bądź zakwestionowania tego stanu rzeczy, sytuacja o takim charakterze została bowiem przewidziana w art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Do tego przepisu (pkt 2) nie odsyła natomiast przepis art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. (odsyłający wyłącznie do pkt 5, 6 i 8-11 art. 17 § 1 k.p.k.). Hipotetyczne przypisanie sprawcy czynu niezawierającego znamion czynu zabronionego nie jest więc „inną okolicznością wyłączającą ściganie” w znaczeniu wynikającym z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. Sytuacja taka może podlegać kontroli kasacyjnej, ale wyłącznie w wyniku podniesienia w kasacji zarzutu rażącego naruszenia prawa materialnego. Warunkiem badania tej okoliczności przez Sąd Najwyższy jest natomiast uprzednia dopuszczalność kasacji (przysługiwanie danej stronie postępowania tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia) i jej przyjęcie do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2024 r., III KZ 49/23). Próba przekonania Sądu Najwyższego, że zarzut podniesiony w kasacji należy w rzeczywistości rozpatrywać w kategoriach szczególnej i rzadko spotykanej w praktyce ujemnej przeszkody procesowej z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., pomyślanej na takie przypadki jak abolicja, quasi list żelazny, konsumpcja skargi publicznej, czy też inne okoliczności faktyczne (np. ciężka choroba nieuleczalna oskarżonego) lub V KK 17/24 4 prawne, w tym w zakresie prawa międzynarodowego, co z kolei miałoby – z mocy art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 k.p.k. – przesądzać o dopuszczalności kasacji, należy traktować – ja to już zauważono wyżej – wyłącznie jako pozorną i nieskuteczną próbę obejścia ograniczeń ustawowych w tym zakresie. Taki zabieg nie mógł zyskać aprobaty sądu kasacyjnego i zasadnie był wielokrotnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego kwestionowany (por. postanowienia: z dnia 17 grudnia 2015 r., III KK 200/15; z 30 stycznia 2019 r., V KK 7/19; z dnia 18 maja 2022 r., V KK 135/22; z dnia 27 marca 2023 r., IV KK 516/22). Uwzględniając powyższe, wniesioną w tej sprawie kasację, stosownie do treści przepisów powołanych w części dyspozytywnej niniejszego postanowienia, należało pozostawić bez rozpoznania. To z kolei implikowało obciążenie skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego (art. 637a k.p.k. i art. 637 § 1 k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.). Z powołanych względów orzeczono jak na wstępie. [J.J.] [ał]