V KK 25/22

Sygn. akt V KK 25/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 marca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący) SSN Barbara Skoczkowska SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie R. L. skazanego za czyn z art. 178a § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 marca 2022 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji na korzyść wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt II K (...), 1. na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie w sprawie, 2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt II K (…), R. L. został uznany za winnego czynu z art. 178a § 1 k.k., za który wymierzono mu karę grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych, ustalając 2 wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych (pkt I). Wyrok zawierał ponadto rozstrzygnięcia w przedmiocie obligatoryjnych środków karnych w postaci zakazu prowadzenia pojazdów (pkt II) i świadczenia pieniężnego (pkt III), a także w przedmiocie środka karnego w postaci podania wyroku do publicznej wiadomości (pkt IV) oraz kosztów sądowych (pkt V). Powyższy wyrok zapadł w trybie art. 335 § 2 k.p.k. w zw. z art. 343 k.p.k., nie został zaskarżony i uprawomocnił się. Od powyższego wyroku kasację w trybie art. 521 § 1 k.p.k. wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył go w całości, na korzyść skazanego, i zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na zaniechaniu umorzenia postępowania i skazaniu R. L. wyrokiem z dnia 18 października 2021 r., sygn. akt II K (…) za czyn z art. 178a § 1 k.k. w sytuacji, gdy oskarżony zmarł przed jego wydaniem, w dniu 12 października 2021 r., co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.” W konsekwencji powyższego zarzutu Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. W niniejszej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, opisanego w zarzucie kasacyjnym, które to naruszenie jest bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Śmierć oskarżonego stanowi negatywną przesłankę procesową o charakterze bezwzględnym, która musi być uwzględniona przez organ procesowy na każdym etapie postępowania, i która zasadniczo prowadzi do umorzenia postępowania. W realiach niniejszej sprawy, już po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji do akt sprawy został załączony odpis skrócony aktu zgonu R. L., nr (…) (k. 4 dokumentów windykacji należności do sprawy II K 439/21), z którego wynika, iż zmarł on w dniu 12 października 2021 r. o godzinie 4:30. Powyższy dokument jednoznacznie potwierdza zarówno to, że R. L. zmarł, jak również, że nastąpiło to 3 w toku postępowania, przed wydaniem wyroku przez Sąd Rejonowy. Powyższe potwierdza, że Sąd meriti orzekał w warunkach bezwzględnej przyczyny odwoławczej, po śmierci oskarżonego. Jak trafnie podniósł Prokurator Generalny w uzasadnieniu kasacji, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wyrażono pogląd, zgodnie z którym ujawnienie przesłanki z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, skutkować musi uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, przy czym wystąpienie tej przesłanki nie jest zależne od świadomości organu orzeczniczego zaistnienia określonych faktów i ma zupełnie zobiektywizowany charakter. Toteż fakt, że sąd właściwy nie wiedział o wskazanej przeszkodzie, nie ma znaczenia i nie może uchronić kwestionowanego orzeczenia przed wyeliminowaniem z obrotu prawnego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 30 stycznia 2019 r., V KK 16/19; z dnia 13 grudnia 2018 r., IV KK 692/18; z dnia 4 kwietnia 2018 r., V KK 113/18). Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 632 pkt 2 k.p.k. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.