V KK 76/21

Sygn. akt V KK 76/21 POSTANOWIENIE Dnia 17 marca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk w sprawie H. W. (W.) skazanego z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16.04.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 marca 2021 r., w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 8 czerwca 2020 r., sygn. akt II AKa (…) zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w P. z dnia 9 sierpnia 2019 r., sygn. akt III K (…) p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. obciążyć skazanego kosztami postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE H. W. został oskarżony o to, że od co najmniej początku 2015 r. do 5 sierpnia 2016 r. w B., gm. C., S., gm. B., i w P., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc do dnia 16 lipca 2015 r. zatrudnionym na stanowisku Kierownika Działu Hodowli w Oddziale w B. - spółki „H. Sp. z o.o. Grupa [X]. i tym samym zobowiązanym na podstawie umowy o pracę i przydzielonego mu decyzją Dyrektora tego Oddziału zakresu obowiązków, m.in. do wprowadzania w hodowli roślin nowoczesnych technologii, prowadzenia i ustalania kierunków prac hodowlanych i badawczych dla poszczególnych gatunków 2 hodowlanych, przygotowywania wniosków rejestrowych i patentowych zgłaszanych nowych odmian, dbałości o mienie i zabezpieczenia materiałów hodowlanych przed zniszczeniem, kradzieżą lub inną formą szkody, a nadto przestrzegania tajemnicy służbowej w zakresie hodowli, używanych materiałów wyjściowych, zaawansowania prac badawczych, poprzez nadużycie udzielonych mu w opisanym zakresie uprawnień wszedł w sposób bezprawny w posiadanie materiału siewnego w postaci wyselekcjonowanych nasion linii męsko- sterylnych pszenżyta mieszańcowego oraz wyselekcjonowanych nasion linii dopełniaczy tego pszenżyta, wytworzonych w wyniku wieloletnich prac naukowych jako materiał wyjściowy do hodowli w ten sposób, że w bliżej nieustalonym okresie czasu, ale nie później niż w dniu 16 lipca 2015 r. w B., gm. C., zabrał w celu przywłaszczenia materiał hodowlany stanowiący własność „H.” Spółka z o.o. Grupa [x]. w postaci wyselekcjonowanych nasion linii męsko-sterylnych pszenżyta oraz wyselekcjonowanych nasion linii dopełniaczy w nieustalonej ilości i wartości, a następnie, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, zabezpieczył go we własnym celu i namnażał poprzez wysianie na dzierżawionym przez siebie polu oraz wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi w stosunku do pokrzywdzonej „H.” Sp. z o.o. Grupa [x]. oferował innym podmiotom i osobom fizycznym ujawnienie tajemnicy wymienionego przedsiębiorstwa zawartego w tym materiale hodowlanym, usiłując wyrządzić „H. Sp. z o.o. Grupa [x]. szkodę majątkową w wielkich rozmiarach, w łącznej kwocie nie mniejszej niż 2 972 755,12 zł, stanowiącą wartość ucieleśnionej w tym materiale hodowlanym tajemnicy przedsiębiorstwa („know-how”), na którą składają się nakłady poniesione na hodowlę mieszańcową pszenżyta ozimego w Oddziale B. pokrzywdzonej spółki w okresie od 2002 r. do 2016 r., tj. koszty hodowli mieszańcowej pszenżyta w Oddziale B. za lata 2002-2016 oraz koszty doświadczeń z pszenżytem przeprowadzane w latach 2010-2016, tj. o przestępstwo z art. 278 § 1 i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 296 § 1 k.k. w zw. art. 296 § 2 i § 3 k.k. w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zw. z art. 11 § 2 w zw. z art. 12 k.k. Wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 9 sierpnia 2019 r., sygn. akt III K (…), uznano oskarżonego za winnego tego, że w okresie od października 2015 r. do 5 sierpnia 2016 r. w S., gm. B. i w P., działając w krótkich odstępach czasu w 3 wykonaniu z góry powziętego zamiaru osiągnięcia korzyści majątkowej i osobistej, usiłował wyrządzić „H.” Sp. z o.o. Grupa [x]. poważną szkodę majątkową w ten sposób, iż wszedłszy uprzednio w nieustalony, bezprawny sposób w posiadanie ucieleśniającego tajemnicę przedsiębiorstwa materiału hodowlanego stanowiącego własność pokrzywdzonej spółki w postaci nieustalonej ilości wyselekcjonowanych nasion linii męsko-sterylnych oraz wyselekcjonowanych nasion linii dopełniaczy pszenżyta mieszańcowego wytworzonych jako materiał wyjściowy do hodowli w wyniku wieloletnich prac naukowych prowadzonych w pokrzywdzonej spółce, przy czym do dnia 16 lipca 2015 r. były to prace kierowane przez oskarżonego zatrudnionego w pokrzywdzonej spółce na stanowisku Kierownika - Głównego Hodowcy Oddziału w Dziale Hodowli Roślin Oddziału w B., wykorzystując stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa informacje uzyskane w trakcie swojego zatrudnienia w pokrzywdzonej spółce, pozyskany w powyższy sposób materiał hodowlany namnażał poprzez wysianie na dzierżawionym przez siebie polu, a następnie ubiegając się o zatrudnienie w „T.” Sp. z o.o. zaoferował wyniki tych prac stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa pokrzywdzonej spółki Prezesowi Zarządu „T.” Sp. z o.o. L. L., lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na odmowę zatrudnienia w „T.” Sp. z o.o. oraz ujawnienie przez przedstawicieli pokrzywdzonej spółki prowadzenia przez oskarżonego hodowli opartej na pochodzącym z pokrzywdzonej spółki materiale hodowlanym, tj. występku z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 23 ust.2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zw. z art. 12 § 1 k.k., i za to na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz art. 33 § 1 i 3 k.k. wymierzono oskarżonemu karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych po 50 zł , tj. łącznie 10 000 zł. Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 8 czerwca 2020 r., sygn. akt II AKa (…), zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie I jako podstawę prawną wymiaru kary wskazał art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz art. 33 § 1 i 3 k.k. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy. Kasację od tego orzeczenia wniósł obrońca skazanego, który zarzucił: 4 1. Istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez nienależyte obsadzenie sądu i nieobecność jednego z członków składu na całej rozprawie. Wedle skazanego przewodniczącym składu orzekającego był podczas rozprawy w dniu 28 maja 2020 r. sędzia P. S., a ponad wszelką wątpliwość nie był to sędzia G. N. Natomiast sędzia G. N. jest wymieniany w obu protokołach z rozpraw z 28.05.2020 r. i 8.06.2020 r. jakoby uczestniczył w tych rozprawach. Pozostali Sędziowie ze składu sędziowskiego P. G. i M. W. brali udział w obu sprawach. Skazany był obecny na obydwu posiedzeniach Sądu. 2. Rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania dokonane poprzez wybiórczą i stronniczą ocenę materiału dowodowego, a przede wszystkim przez: 1. nienależyte rozpoznanie i wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, niedostrzeżenie i nieskontrolowanie uchybień procesowych poczynionych przez Sąd Okręgowy w P., tj. naruszenie art.: 4, 7, 366 § 1 k.p.k. oraz 410 k.p.k. które szczegółowo zostały opisane w uzasadnieniu kasacji, 2. a nadto art. 5 § 2 k.p.k., polegające na uwzględnieniu wyłącznie okoliczności obciążających H. W., z pominięciem dowodów przemawiających na jego korzyść, oraz z naruszeniem zasady rozstrzygania na korzyść oskarżonego nie dających się usunąć wątpliwości, które szczegółowo zostały opisane w uzasadnieniu kasacji, 3. nieuwzględnienie faktu, iż materiał pobrany przez spółkę w dniu 21.07.2016 r. w S. został złożony w magazynie w B. w oddziale Spółki H. gdzie bezspornie wskazano, że próby z pola pobierano 21.07.2016 r. (protokół „Spis i opis rzeczy” z 5.08.2016 r. oddanych na przechowanie H. reprezentowanych przez Z. N. i M. K.). Protokół bezspornie świadczy o tym, że Spółka była w posiadaniu zebranego materiału w dniu 21.07.2016 r. i przeprowadziła manipulacje poprzez zamianę zawartości worków z pszenicy na pszenżyto. Jak udowodniono wyżej zebrane próby nasion, przechowywanie w magazynie prób zebranych 21.07.16 r. metody badań poletkowych i elektroforetycznych jednoznacznie wskazują, że dowody w 5 sprawie są niewiarygodne, a z niewiarygodnych prób można otrzymać tylko niewiarygodne wyniki, 4. bezpodstawne oparcie orzeczenia na opinii biegłej niespełniającej warunków określonych w art. 200 k.p.k., w szczególności niezawierającej sprawozdania z przeprowadzonych czynności oraz niedopuszczenie opinii uzupełniającej lub opinii innych biegłych wobec niepełności, niejednoznaczności i niezgodności z metodykami krajowymi Odrębność, Wyrównanie, Trwałość, Rozporządzenie Ministra, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie oceny tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego (poz. 1048, z dnia 16 maja 2017 r.) i międzynarodowymi: Konwencji UPOV i CPVO, która została złożona do sprawy przez biegłą J. W. i M. P. Złamanie metodyki OWT przez biegłą dotyczą m.in. tylko 1-rocznych badań polowych, zamiast 2 lat oraz tylko w 1 powtórzeniu zamiast 2, które w badaniach OWT są niezbędne, aby prawidłowo opisać badany materiał. W tych 2-u letnich badaniach polowych zgodnie z metodyką, gdzie pogoda w danym roku oraz warunki glebowe mogą istotnie różnić się w kolejnym roku, mogą istotnie wpłynąć na oceniane cechy i mogą być również odrębne niż w 1-ym roku badań jak zeznała biegła w sądzie okręgowym w dniu 23.04.2020 r., co stanowiło jednocześnie naruszenie prawa procesowego w postaci art. 201 k.p.k., 5. opinię biegłej poparto badaniami elektroforetycznymi białek zapasowych ziarna jak biegła zeznała w dniu 23.04.2019 r., jeżeli elektroforeza jednoznacznie wskazywała na tożsamość i w eksperymencie polowym w pierwszym roku nie znaleźliśmy cech, które ocenilibyśmy jako odrębne, uznaliśmy, że w tych warunkach prawie ze 100% pewnością możemy stwierdzić, że odmiany są tożsame. Niestety zgodnie z wyżej przywołanym prawodawstwem: Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie oceny tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego (poz. 1048, z dnia 16 maja 2017 r.), Metodyki Badania Odrębności, Wyrównania i Trwałości (OWT opracowanej przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU), Konwencji UPOV (Międzynarodowy Związek Ochrony Nowych Odmian Roślin, Wspólnotowy 6 Urząd Odmian Roślin Uprawnych (CPVO) nie przewiduje się do oceny OWT i oceny tożsamości badań elektroforety- cznych. Nadto zgodnie z organizacją UPOV (Międzynarodowy Związek Ochrony Nowych Odmian Roślin) w dokumencie TG/3/11 Corr. Wheat/Ble/Weizen, 96-10-18, Annex/ Annexe/Anlage, page/Seite 2 stwierdza się wprost, że nie można stosować badań elektroforetycznych jako decydujących o odrębności, wyrównaniu i trwałości (OWT). Zarówno świadek B. S.- pracownik COBORU oraz biegła ,1. W. stwierdziły, że metodą ogólnie przyjętą w badaniach OWT są badania odmian w polu, a metoda elektroforetyczna jest metodą pomocniczą, która nie jest przyjęta również przez COBORU w celu badania OWT nawet jako ocena pomocnicza. 6. Błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skazany H. W. dopuścił się zarzucanego mu czynu z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy przeczył takim ustaleniom. Między innymi dotyczy to zeznań świadka L. L., który nigdy nie zeznał, że skazany miał oferować jemu linie męskosterylne i dopełniacze należące do H. Sp. z o.o. Grupa [x]., o które oskarżyła skazanego Pani prokurator M. P. w akcie oskarżenia o zabranie z O/ B. H. W. nie popełnił zarzucanych mu wyżej czynów o czym świadczą zeznania wszystkich świadków oprócz członka zarządu Spółki H. Z. N. Bezpodstawnie posądzono skazanego o zabór linii męskosterylnych należących do pokrzywdzonej w ogóle nie oceniając męskiej sterylności jakoby zagarniętych linii należących do L[…] S. Brak oceny męskiej sterylności i właściwości dopełniaczy jednoznacznie wskazuje, że nie udowodniono, ze skazany wszedł w ich posiadanie, ponieważ nie dopuścił się zarzucanego mu czynu z art. 23 ust. 1 i 2 Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zw. z art 14 8 1 k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. 7. Rażące naruszenie prawa materialnego w postaci naruszenia unormowań prawa polskiego i ratyfikowanej umowy międzynarodowej w postaci: 7 1. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie oceny tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego (poz. 1048 z dnia 16 maja 2017 r.), 2. Konwencji UPOV (Międzynarodowy Związek Ochrony Nowych Odmian Roślin, Wspólnotowy Urząd Odmian Roślin Uprawnych (CPVO). W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych wyroków w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Ś. w pisemnej odpowiedzi na kasację wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł o pozostawienie kasacji bez rozpoznania, ewentualnie o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasacja jest oczywiście bezzasadna, co pozwalało orzec na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 3 k.p.k., bez udziału stron, ponieważ bazuje jednoznacznie na nieprawdziwych przesłankach. Tytułem wstępu wskazać należy, że z uwagi na rodzaj zapadłego w niniejszej sprawie prawomocnego orzeczenia, tj. orzeczenie kary grzywny wobec H. W., kasacja mogła zostać wniesiona wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. – art. 523 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. Co więcej, wyłącznie też takie zarzuty, a więc wskazujące na wystąpienie w sprawie bezwzględnych powodów odwoławczych, podlegały merytorycznemu rozpoznaniu. Należy bowiem przypomnieć, że powiązanie przepisu art. 536 k.p.k. z unormowaniami dotyczącymi ograniczeń przedmiotowych i podstaw wnoszenia kasacji, w tym m.in. art. 523 § 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 523 § 4 k.p.k., wyznacza zakres obowiązku sądu kasacyjnego zbadania i oceny tylko tych spośród wskazanych w skardze zarzutów, których podniesienie jest w świetle prawa dopuszczalne. Oznacza to, że na sądzie kasacyjnym nie ciąży obowiązek merytorycznego rozważenia z kolei tych zarzutów, które nie zostały oparte na przewidzianych prawem podstawach i których rozważenie jest pozbawione prawno-procesowego znaczenia. W związku z tym, że H. W. nie został skazany na 8 bezwarunkową karę pozbawienia wolności, podniesione w kasacji jego obrońcy zarzuty niewskazujące na uchybienie z art. 439 k.p.k. (zarzuty z pkt 2 a-e, 3 i 4), jako niedopuszczalne z mocy prawa nie mogły zostać przez Sąd Najwyższy rozważone, przy czym z uwagi na zależność dyspozycji zawartych w przepisach art. 536 k.p.k. i art. 537 § 1 k.p.k. nie było podstaw do pozostawienia bez rozpoznania (odmowy przyjęcia) kasacji w zakresie tych niedopuszczalnych zarzutów, ponieważ w odniesieniu do tej samej, w zakresie podmiotowym i przedmiotowym, części wyroku wskazano w tej skardze także takie uchybienia, które zdecydowały o jej dopuszczalności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2005 r., II KK 127/04, OSNKW 2005, z. 7 - 8, poz. 72). Takim zarzutem, skutkującym dopuszczalnością niniejszej kasacji i podlegającym rozważeniu, był zarzut z pkt 1 jej petitum, przy czym okazał się on oczywiście bezzasadnym w rozumieniu wskazanego przepisu art. 535 § 3 k.p.k. Analiza samej treści wskazanego zarzutu oraz argumentacji powołanej przez obrońcę na jego poparcie w uzasadnieniu kasacji pozwala na konstatację, że wystąpienie w niniejszej sprawie bezwzględnego powodu odwoławczego – art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – skarżący upatruje w procedowaniu przez Sąd Apelacyjny w (…) w niewłaściwie (wedle subiektywnej oceny skazanego) obsadzonym składzie. Skarżący wskazuje, że zdaniem skazanego, przewodniczącym składu orzekającego był podczas rozprawy w dniu 28 maja 2020 r. sędzia P.S., a ponad wszelką wątpliwość nie był to sędzia G. N. Skazany był obecny na obu terminach rozpraw, tj. na rozprawie w dniu 28 maja 2020 r. oraz w dniu ogłoszenia wyroku, tj. 8 czerwca 2020 r. i jest przekonany, że sędzia G. N. nie przewodniczył rozprawie w dniu 28 maja 2020 r. Tak sformułowany zarzut nie znajduje jednak jakiegokolwiek uzasadnienia. Wyrok Sądu odwoławczego, co jest w tym wypadku oczywiste, zapadł w przewidzianym ustawą procesową składzie trzech sędziów o czym przekonuje jego oryginał znajdujący się w aktach głównych (k. 1723, t. IX). Z treści akt sprawy, zwłaszcza zaś z treści protokołów z dnia 28 maja 2020 r. oraz 8 czerwca 2020 r. jednoznacznie wynika, że na obu terminach rozprawy skład Sądu był niezmienny i należycie obsadzony. W obu protokołach widnieją nazwiska: sędziego G. N., sędziego P. G. oraz sędziego delegowanego M. S. (k.: 1720, 1722, t. IX). 9 Twierdzenie autora kasacji, o rzekomej zmianie składu, stanowi natomiast bezpodstawny i niczym niepoparty zarzut. Fakt, że zarówno na rozprawie w dniu 28 maja 2020 r., jak i podczas ogłoszenia wyroku w dniu 8 czerwca 2020 r. obecny był jeden i ten sam sędzia G. N. potwierdził także pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego adw. P. O., który brał udział na obu wskazanych terminach rozprawy (oświadczenie adwokata zawarte na stronie 3-ej odpowiedzi pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego - k. 44 akt SN). Jednocześnie zauważyć należy, że widniejące na protokołach podpisy przewodniczącego w formie parafki wskazują, że zostały naniesione przez jedną i tą samą osobę (k.: 1721, 1722, t. IX). Mając na uwadze całokształt przeprowadzonych powyżej rozważań należało orzec jak w części dyspozytywnej postanowienia, obciążając skazanego – stosownie do dyspozycji art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. – kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. Wobec uznania kasacji za oczywiście bezzasadną, bezprzedmiotowe okazało się rozpoznanie wniosku w trybie art. 532 § 1 k.p.k. o wstrzymanie wykonania orzeczenia.