V KO 5/24

V KO 5/24 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Bojańczyk w sprawie S. M. i J. M. oskarżonych z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 maja 2024 r., wniosku Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zawartego w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2024 r., II K 1681/23, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosek uwzględnić i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Pabianicach. [J.J.] UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2024 r., II K 1681/23, Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że świadkiem w sprawie jest A. G. , małżonka pokrzywdzonego (oskarżyciela posiłkowego), sędzia orzekający w IV Wydziale Karnym Odwoławczym Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, a także pełniący V KO 5/24 2 funkcję Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim. W opinii sądu występującego z wnioskiem w trybie przepisu art. 37 k.p.k. rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy miejscowo może doprowadzić do powstania wątpliwości co do bezstronności sędziów orzekających w sądzie właściwym miejscowo, będących następstwem samej świadomości zawodowych powiązań ze świadkiem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim zasługiwała na uwzględnienie i sprawę należało przekazać do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Instytucja tzw. właściwości z delegacji, uregulowana w przepisie art. 37 k.p.k., ma charakter wyjątkowy. Skorzystanie z niej możliwe jest tylko wtedy, gdy na gruncie konkretnej sprawy dojdzie do zmaterializowania się okoliczności, które dają podstawę do twierdzenia, że w odbiorze społecznym mogą powstać wątpliwości co do istnienia warunków do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo. Takie okoliczności w istocie materializują się w sprawie niniejszej: W akcie oskarżenia skierowanym przeciwko S. i J. M. postawiono oskarżonym zarzuty popełnienia czynów zakwalifikowanych jako przestępstwa z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. ⎯ na szkodę G. M. będącego mężem sędzi A/. G. (akt oskarżenia, k. 205-206 akt, t. II), wobec której oskarżyciel publiczny zawnioskował o przesłuchanie w charakterze świadka. Wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na wniosek sądu właściwego miejscowo. Rozpoznanie sprawy karnej w postępowaniu jurysdykcyjnym przez sąd miejscowo właściwy, tj. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim, w odbiorze zewnętrznym może doprowadzić do powstania uzasadnionego przekonania co do braku istnienia adekwatnych warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy, skoro rozstrzygnięcie, które ma wydać w postępowaniu karnym Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim dotyczy odpowiedzialności karnej za czyny popełnione ⎯ według oskarżyciela publicznego ⎯ na szkodę męża sędzi orzekającej w sądzie nadrzędnym nad sądem miejscowo V KO 5/24 3 właściwym, tj. w Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim w IV Wydziale Karnym Odwoławczym, pełniącej zarazem funkcję Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim. Ostatnia z aktywności zawodowych sędziego, jak wskazuje sąd właściwy miejscowo w uzasadnieniu postanowienia, jest „wspominana przez świad[ka] w kontekście zachowań oskarżonych adresowanych do zeznającej” (charakter sprawy ma źródło w konflikcie rodzinnym, w który świadek jest osobiście zaangażowana), co jako część wypowiedzi świadka powinna być przedmiotem analizy, a finalnie globalnej oceny. Jest to niewątpliwie okoliczność, która może podważać zaufanie co do istnienia warunków do bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo nie tylko w oczach samych zainteresowanych, tj. stron postępowania, które są spokrewnione (rodzice-syn), ale ⎯ również ⎯ w odbiorze społecznym, skoro sąd miejscowo właściwy miałby rozstrzygać w przedmiocie zarzutów dotyczących teściów i męża sędziego orzekającego w sądzie nadrzędnym nad sądem miejscowo właściwym. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim nie bez racji wskazuje w swym wniosku na takie elementy jak charakter sprawy, osobiste zaangażowanie w nią sędziego A. G. występujące w charakterze świadka, rodzaj aktywności zawodowej sędziego, będące czynnikami, które mogą być przede wszystkim w odbiorze stron postrzegane jako podające w wątpliwość możność zachowania obiektywizmu przez sędziów orzekających w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim. Postępowanie w sprawie sygn. II K 1681/23 będzie się ogniskowało wokół kwestii odpowiedzialności karnej za czyny popełnione na szkodę męża sędziego. Uzasadnia to zatem przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu do rozpoznania w trybie przepisu art. 37 k.p.k. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim i orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. O wskazaniu Sądu Rejonowego w Pabianicach jako właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy w związku z uruchomieniem tzw. właściwości delegacyjnej zdecydowały ⎯ z jednej strony ⎯ względy czysto organizacyjnej natury (jest to sąd nieodległy względem sądu miejscowo właściwego), z drugiej zaś ⎯ powody pragmatyczne. We wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu akcentuje się bowiem okoliczność związków sędzi V KO 5/24 4 A. G. z Sądem Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim (sędzia pełni funkcje orzecznicze w tym sądzie, a także funkcję Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Okręgowym w Piotrkowie Trybunalskim). Powierzenie sprawy do rozpoznania sądowi równorzędnemu, którego siedziba znajduje się poza obszarem właściwości Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, pozwoli zapobiec konieczności ewentualnego ponownego występowania z wnioskiem w trybie przepisu art. 37 k.p.k. w razie zainicjowania w niniejszej sprawie postępowania odwoławczego. [J.J.] [ms]