V KO 63/23

V KO 63/23 POSTANOWIENIE Dnia 19 lipca 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski w sprawie Y. Y. oskarżonego o czyny z art. 212 § 1 i 2 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 19 lipca 2023 r. wniosku Sądu Okręgowego w Toruniu o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu we Włocławku. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Grudziądzu wyrokiem z dnia 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II K 591/20, skazał Y. Y. za stanowiące ciąg przestępstw czyny z art. 212 § 1 i 2 k.k. popełnione na szkodę X. Y. W wyniku zaskarżenia tego wyroku przez strony procesu sprawa wpłynęła do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym do Sądu Okręgowego w Toruniu, który postanowieniem z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt IX Ka 290/23, na podstawie art. 37 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu zawierającym nader obszerny wywód wskazał, że chociaż sam fakt występowania prokuratora w postępowaniu karnym w charakterze oskarżonego nie stanowi dostatecznej przesłanki uzasadniającej zastosowanie tzw. właściwości V KO 63/23 2 delegacyjnej, to analiza całokształtu okoliczności występujących w niniejszej sprawie in concreto wskazuje na to, że jej przekazanie do rozpoznania innemu równorzędnemu sądowi drugiej instancji jawi się jako zasadne z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W szczególności wynika to z faktu, że Y. Y. jest prokuratorem Prokuratury Rejonowej […] i „z uwagi na wykonywany zawód, oskarżony wielokrotnie występował w charakterze oskarżyciela publicznego przed tutejszym Sądem. Jest on osobą powszechnie znaną w lokalnym środowisku prawniczym i wobec sprawowanego urzędu miały miejsce jego częste kontakty służbowe z sędziami orzekającymi w Sądzie właściwym”. Z kolei występująca w sprawie jako pokrzywdzona X. Y. jest „lokalną działaczką społeczną działającą na wielu polach. Jej czynny udział w miejscowych przedsięwzięciach powoduje, że jest ona osobą powszechnie rozpoznawaną na obszarze województwa […]. Ma też znaczenie okoliczność, że rozpatrywane zachowanie Y. Y., polegające na zamieszczaniu określonej treści komentarzy w Internecie, związane było z kandydowaniem X. Y. do Sejmu RP, wobec czego sprawa budzi zainteresowanie lokalnej, w szczególności okręgu […], społeczności. Wszystko to powoduje, że w odbiorze społecznym może powstać usprawiedliwione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd Okręgowy w Toruniu, co nie służy budowaniu autorytetu wymiaru sprawiedliwości. Sąd nadmienił również, że sprawa już na etapie postępowania przygotowawczego została przekazana do prowadzenia przez Prokuraturę Regionalną w Gdańsku, a w pierwszej instancji wyrok wydał Sąd Rejonowy w Grudziądzu, któremu Sąd Najwyższy, w wyniku wystąpienia Sądu Rejonowego w Toruniu, postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2022 r., III KO 62/20, w trybie art. 37 k.p.k. przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wystąpienie Sądu Okręgowego w Toruniu zasługuje na uwzględnienie, bowiem zawiera argumenty przekonujące, że wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy Y. Y. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie wskazywano na wyjątkowy charakter przepisu art. 37 k.p.k., jako dopuszczającego możliwość odstąpienia od fundamentalnej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy V KO 63/23 3 miejscowo. Akcentowano również, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie tego przepisu może nastąpić m.in. wtedy, gdy realnie występują okoliczności, które mogą stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy w danym sądzie i w odbiorze społecznym rodzić wątpliwości co do tego, że sprawa zostanie bezstronnie rozpoznana. W tym względzie Sąd występujący z inicjatywą trafnie nawiązał do takich orzeczeń Sądu Najwyższego, jak postanowienie z dnia 17 maja 2006 r., II KO 27/06, z dnia 26 czerwca 2007 r., II KO 36/07, czy z dnia 22 lipca 2021 r., III KO 49/21. Wypada podzielić pogląd Sądu Okręgowego w Toruniu, że w niniejszej sprawie, zapewne budzącej zainteresowanie lokalnej społeczności, zachodzą okoliczności skłaniające do uznania, iż dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga przekazania jej do rozpoznania w postępowaniu odwoławczym innemu sądowi równorzędnemu. Rzeczywiście, fakt pełnienia przez oskarżonego funkcji prokuratora i występowanie przez niego w roli oskarżyciela publicznego przed Sądem Okręgowym w Toruniu czyni wysoce prawdopodobnym, że pozostawienie sprawy w kognicji sądu miejscowo właściwego prowadziłoby do pojawienia się, choćby mylnych, ale mających cechę racjonalności głosów, w pierwszej kolejności osoby pokrzywdzonej, będącej zarazem oskarżycielem posiłkowym, podających w wątpliwość zdolność tego Sądu do bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy, co byłoby z uszczerbkiem dla dobra wymiaru sprawiedliwości. W tym kontekście nie bez znaczenia są także przytoczone przez Sąd okoliczności odnoszące się do społecznego i politycznego zaangażowania osoby pokrzywdzonej. Wszystkie te uwarunkowania wcześniej dostrzegał Sąd Najwyższy, przekazując przedmiotową sprawę do rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym Sądowi Rejonowemu w Grudziądzu. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu we Włocławku. [K.K.] [ał] V KO 63/23 4