V KR 90/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szczepański (sprawozdawca). Sędziowie: J. Cieślak, Z. Nyczaj.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Matysik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 września 1975 r. sprawy Jerzego M., Edwarda L. i Adama K., oskarżonych z art. 168 § 2 i art. 156 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 18 stycznia 1975 r.uchylił powyższy wyrok w części skazującej i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Płocku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Łodzi po rozpoznaniu sprawy 1) Jerzego M., 2) Edwarda L., 3) Adama K., oskarżonych o to, że w nocy z dnia 31 sierpnia na dzień 1 września 1974 r. w K. pod wpływem alkoholu, działając wspólnie i w porozumieniu, ze szczególnym okucieństwem, polegającym na biciu i kopaniu Jadwigi P., jak również zmuszeniu jej do picia alkoholu, doprowadzili ją do poddania się czynowi nierządnemu, przy czym Adam K., działając w warunkach recydywy, zabrał w celu przywłaszczenia 200 zł, tj. o czyn określony w art. 168 § 2 k.k., a co do Adama K. w art. 168 § 2 i art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 10 i art. 60 § 1 k.k., wyrokiem z dnia 18 stycznia 1975 r.:1) oskarżonych Jerzego M., Edwarda L. i Adama K. uznał za winnych tego, że w nocy z dnia 31 sierpnia na dzień 1 września 1974 r. w K., działając wspólnie i w porozumieniu, ze szczególnym okrucieństwem, polegającym na biciu i kopaniu Jadwigi P. oraz zmuszeniu jej do picia alkoholu, doprowadzili ją do podddania się czynowi nierządnemu, powodując u niej rozstrój zdrowia na okres powyżej 7 dni, przy czym Adam K. dopuścił się tego czynu będąc uprzednio skazany za umyślne przestępstwo podobne po odbyciu w ciągu 5 lat kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, tj. o czyn przewidziany w art. 168 § 2 k.k. w związku z art. 10 § 2 i art. 156 § 1 k.k., a w odniesieniu do Adama K. także w art. 60 § 1 k.k., i za to na podstawie art. 168 § 2 k.k. w związku z art. 10 § 3 i art. 40 § 2 k.k. skazał: a) Jerzego M. na 7 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienie praw publicznych na okres 4 lat, b) Edwarda L. na 4 lata pozbawienia wolności i pozbawienie praw publicznych na okres 3 lat, c) Adama K. - także w związku z art. 60 § 3 i art. 62 § 1 k.k. - na 9 lat pozbawienia wolności i pozbawienie praw publicznych na okres 5 lat oraz orzekł nadzór ochronny na okres 4 lat.2) uniewinnił Adama K. od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k. (...).Od tego wyroku rewizje wnieśli wszyscy oskarżeni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Zgodzić się należy z tymi zarzutami rewizji wszystkich oskarżonych, które sprowadzają się do zarzutu wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie ustalenia istotnego dla oceny działania oskarżonych w aspekcie art. 168 § 2 k.k. Chodzi to w szczególności o ten fragment zdarzenia, który dotyczy dobrowolnego pójścia pokrzywdzonej z oskarżonymi do barakowozu, gdzie rozegrało się zdarzenie będące przedmiotem osądu w niniejszej sprawie.Sąd pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że poczynił następujące ustalenia: "(...) przed dworcem PKP oskarżony Jerzy M. kazał jechać kierowcy taksówki dalej na rampę kolejową. Kiedy zajechali na miejsce, Jadwiga P. nie chciała iść dalej z oskarżonymi, wtedy po raz pierwszy Jerzy M. uderzył ją dwukrotnie ręką w twarz (dowód z zeznania świadka Jadwigi P.). Oskarżony Adam K. wziął za rękę pokrzywdzoną i pozostali, popychając Jadwigę P., wprowadzili ją do wagonu mieszkalnego."Sąd ten ustalił, że pokrzywdzona wbrew swej woli została wprowadzona do wagonu mieszkalnego (barakowozu). Natomiast w innym miejscu tego uzasadnienia sąd pierwszej instancji stwierdza: "Świadek Jadwiga P. złożyła szczegółowe i konsekwentne zeznania, przyznała fakt, że poszła dobrowolnie z oskarżonymi do barakowozu, miała zaufanie do oskarżonego Jerzego M., którego uważała za swojego narzeczonego."Porównanie tych dwóch fragmentów tego samego uzasadnienia wyroku prowadzi do wniosku, że co do tego samego zdarzenia dokonano dwóch, sprzecznych ze sobą rażąco, ustaleń. Ustalenia te mają bardzo istotne znaczenie dla oceny prawnej czynów wszystkich oskarżonych w związku z dalszymi ustaleniami i ocenami sądu, a zwłaszcza tego, że zastosowanie siły wobec pokrzywdzonej w momencie wejścia do barakowozu jest jednym z istotnych elementów uznania, że oskarżeni wspólnie i w porozumieniu stosowali przemoc wobec pokrzywdzonej w celu doprowadzenia jej do poddania się czynowi nierządnemu.W związku z powyższą wewnętrzną sprzecznością uzasadnienia zaskarżonego wyroku trzeba już w tym miejscu wskazać, że wyrok, którego uzasadnienie dotknięte jest wewnętrzną sprzecznością w zakresie okoliczności mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia co do winy, jest wyrokiem, którego kontrola rewizyjna jest wysoce utrudniona, a częstokroć wręcz niemożliwa, co z reguły powoduje jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie wyroku, którego warunki określa art. 372 § 1 i 2 k.p.k., między innymi w zakresie ustaleń faktycznych musi być wewnętrznie spójne, nie może zawierać wykluczających się, sprzecznych ustaleń. Spełnienie bowiem tych wymagań jest warunkiem dokonania kontroli rewizyjnej wyroku (...).