V KRN 160/87
WyrokIzba Karna1987-07-27
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu może być oparta wyłącznie na okolicznościach osobistych i majątkowych sprawcy, pomijając przedmiotowe i podmiotowe cechy samego czynu oraz jego kontekst?Ratio decidendi
Ocena stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu nie może być oparta wyłącznie na okolicznościach osobistych i majątkowych sprawcy. Sąd rewizyjny pominął istotne okoliczności, takie jak uprzednia karalność, popełnienie nowych przestępstw tego samego rodzaju w okresie próby, skala czynu, zamiar sprawcy oraz przepisy ustawy o szczególnej odpowiedzialności karnej. Te czynniki wskazują na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu.Stan faktyczny
Oskarżony sporządził i przechowywał półprodukt do nielegalnego wyrobu spirytusu (zacier) oraz urządzenie do jego produkcji. Był już wcześniej skazany za podobne przestępstwo. Sąd rewizyjny uznał czyn za mający znikomy ładunek społecznego niebezpieczeństwa, opierając się wyłącznie na wieku, stanie zdrowia i sytuacji materialnej oskarżonego. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu jako rewizyjnemu.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneZ niekwestionowanych ustaleń Sądu Rejonowy w S. - opartych na nie budzących wątpliwości dowodach ujawnionych na rozprawie wynika, że oskarżony sporządził i przechowywał w obrębie swych zabudowań odpowiednio ukryty półprodukt do nielegalnego wyrobu spirytusu w postaci zacieru w ilości 110 litrów. Przechowywał również w ukryciu przyrząd składający się z bańki metalowej i zamontowanej w niej spirali miedzianej, którego właściwości wskazują na to, że służył do produkcji takiego spirytusu.Bezspornym faktem jest również, że Cz.Sz. był już w 1982 r. skazany prawomocnie za przestępstwo z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu na karę 1 roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata.W ocenie Sądu rewizyjnego działanie oskarżonego będące przedmiotem osądu zawiera znikomy ładunek społecznego niebezpieczeństwa. Stanowisko swoje tenże Sąd uzasadnił tym, że oskarżony ma ponadto 60 lat, uprawia tylko 1,16 ha ziemi i poza jedną krową nie posiada żadnego majątku; z uwagi na zły stan zdrowia nie nadawał się nawet do aresztowania i w tej sytuacji, gdy przed nim stoi perspektywa odbycia uprzednio orzeczonej kary warunkowo zawieszonej - nie jest społecznie niezbędne skazywanie na 3 lata (?) pozbawienia wolności i nierealną w jego sytuacji grzywnę w kwocie 300.000 zł.Powyższy pogląd Sądu rewizyjnego pozostaje w rażącej sprzeczności z ukształtowaną przez doktrynę prawa karnego i orzecznictwo SN generalną zasadą, że wniosek o znikomości społecznego niebezpieczeństwa czynu może być oparty łącznie na przedmiotowych i podmiotowych okolicznościach.Okoliczności te pominął zupełnie w swych rozważaniach Sąd rewizyjny, opierając się wyłącznie na okolicznościach dotyczących warunków osobistych i materialnych oskarżonego. Mają one wprawdzie znaczenie dla wymiaru kary, lecz nie dla oceny stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu będącego przedmiotem osądu. Gdyby tenże Sąd należycie ocenił wszystkie ustalenia dokonane w toku postępowania karnego - w tym również wskazaną wyżej uprzednią karalność oskarżonego, popełnienie nowych przestępstw tego samego rodzaju w okresie próby i na znacznie większą niż poprzednio skalę, z zamiarem, jak sam wyjaśnił, częstowania nim pracujących u niego przy omłotach pracowników oraz swych gości w okresie świąt, a także o to, że przestępstwa, których dopuścił się oskarżony objęte są ustawą z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. z 1985 r. Nr 23, poz. 101) - niewątpliwie musiałby dojść do stwierdzenia, że stopień społecznego ich niebezpieczeństwa jest znaczny i wymaga odpowiednio surowej represji karnej.Postępowanie oskarżonego dowodzi, że z poprzedniego skazania na łagodną karę nie tylko nie wyciągnął społecznie pożądanych wniosków i nie zaprzestał przestępczej działalności - ale przeciwnie - orzeczona kara ugruntowała w nim przekonanie o bezkarności, obliczone na to, że przy jego stanie zdrowia i wieku Sąd nie orzeknie wobec niego bezwzględnej kary pozbawienia wolności i nie wymierzy mu znaczniejszej kary grzywny.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, gdyż wszystkie te okoliczności winny być ponownie przeanalizowane przez Sąd Wojewódzki jako rewizyjny w sposób zgodny z wymogami prawa procesowego i dyrektywami wymiaru kary określonymi w art. 50 k.k.
Powiązane orzeczenia
- Rw 843/82 1982-09-30Czy stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu jest znikomy, jeśli występują elementy podmiotowo-przedmiotowe uzasadniające takie przyjęcie, mimo że czyn polega na oszukiwaniu nabywców w trudnej sytuacji ekonomicznej?
- V KRN 986/85 1985-12-11Czy kara grzywny orzeczona za niedozwolony wyrób spirytusu była rażąco niewspółmierna, a także czy zasadne jest orzeczenie dodatkowej kary podania wyroku do publicznej wiadomości?
- I K 395/54 1954-06-23Czy powołanie się przez sąd na „niebezpieczeństwo społeczne” czynu jako przesłankę wymiaru kary, bez szczegółowego omówienia jego stopnia, stanowi podstawę do uchylenia wyroku z powodu rażącej surowości kary?
- V KK 1/08 2008-06-25Czy okoliczności związane ze sprawcą czynu, takie jak wiek, opinia, właściwości i warunki osobiste, mogą wpływać na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu?
- SNO 48/02 2002-12-12Czy okoliczności takie jak brak zamiaru wydania orzeczenia niezgodnego z prawem, nieogłoszenie wyroku, jego wada prawna i nieważność, brak szkody dla stron postępowania karnego, mają wpływ na ocenę stopnia społecznej szk…
Powołane przepisy
art. 3 ust. 1art. 50 KK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.