V KRN 175/85

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 1985 r. sprawy W.J., oskarżonego z art. 145 § 1 i § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 maja 1984 r. oraz Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia 14 sierpnia 1984 r. uchylił zaskarżone wyroki i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S.Uzasadnienie faktyczneW.J. został oskarżony o to, że: "w dniu 10 kwietnia 1983 r. w S. naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że będąc chorym na epilepsję kierował samochodem osobowym marki "Łada", a następnie czując zbliżający się atak epileptyczny nie zatrzymał samochodu, bezpodstawnie przypuszczając, że go uniknie, a wskutek ataku stracił panowanie nad kierownicą i przodem swojego samochodu uderzył w dojeżdżający do skrzyżowania ulic (...) samochód osobowy marki "Wartburg" kierowany przez J.D., który uderzył w znak drogowy stojący przed skrzyżowaniem i najechał na idącego chodnikiem Z.G., który poniósł śmierć na miejscu, a następnie samochód "Łada" wjechał na chodnik obok "Delikatesów" przy ul. (...) najeżdżając na przechodnia J.K., który doznał ogólnego potłuczenia ciała, a następnie po przejechaniu skrzyżowania ulic wjechał na chodnik w pobliżu sklepu WSS łamiąc barierki zabezpieczające i najeżdżając na przechodniów T.G. i A.K. powodując u nich obrażenia ciała, po czym wjechał na schody tegoż sklepu i najechał na siedzącego na nich S.C., który poniósł śmierć na miejscu", tj. o czyn z art. 145 § 1 i § 2 k.k.Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 14 maja 1984 r., utrzymanym w mocy przez Sąd Wojewódzki w S., oskarżony został uniewinniony od popełnienia zarzucanego mu aktem oskarżenia przestępstwa. Rewizja nadzwyczajna Prokuratora Generalnego zarzuciła obrazę art. 3 § 1 i art. 357 k.p.k., polegającą na nienależytym rozważeniu całokształtu zebranych w sprawie dowodów, a w szczególności treści opinii biegłych psychiatrów, co doprowadziło do błędnego uznania, iż W.J. spowodował wypadek drogowy w stanie całkowicie zniesionej poczytalności, a w konsekwencji do niesłusznego uniewinnienia oskarżonego i wniosła o uchylenie obu zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w S. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, po przeprowadzeniu rozprawy zważył, co następuje:Z prawidłowo poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń wynika bezspornie, że oskarżony od dzieciństwa cierpi na epilepsję "o czym wiedział zarówno on sam, jak i jego rodzina" i że uzyskał prawo jazdy zatajając ten fakt w trakcie badań lekarskich. Okoliczność ta znajduje przekonywające potwierdzenie w ujawnionych w sprawie dowodach, a m.in. w wyciągach z Księgi Orzeczeń Lekarskich z lat 1976-1980 Wydziału Spraw Społeczno-Administracyjnego Urzędu Miejskiego w S., informacji z Poradni Przeciwpadaczkowej w B. oraz Karty badania lekarskiego kierowcy.Tak wcześniejsza ustawa z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych (art. 18), jak i przepisy obowiązującej ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (art. 68 ust. 1) jednoznacznie ustalają, iż kierowcą może być osoba, która m.in. jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym i może kierować pojazdami na drogach w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu ruchu i nie narażający kogokolwiek na szkodę (rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 10 grudnia 1983 r. w sprawie badań stanu zdrowia osób ubiegających się o prawo jazdy i kierowców - Dz. U. z 1983 r. Nr 70, poz. 315 - § 1 ust. 2). Możliwość bezpiecznego kierowania pojazdem wykluczają choroby, które powodować mogą utratę świadomości podczas prowadzenia pojazdu. Do takich chorób należy między innymi padaczka.Jak wynika z zebranych w sprawie dowodów oskarżony w pełni zdawał sobie sprawę z tego, że z powodu swej choroby nie może otrzymać prawa jazdy, a tym samym nie może kierować pojazdami mechanicznymi. Zlekceważył jednak obowiązujące w tym zakresie przepisy, zataił przy wypełnianiu "karty badań lekarskich kierowcy" swą chorobę, na skutek czego wyłudził prawo jazdy kategorii AB, z którego bezprawnie korzystał i w konsekwencji tego spowodował wypadek w komunikacji lądowej będący przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie.W tych okolicznościach należy uznać, że oskarżony naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym gdyż powinien i mógł przewidzieć, że jako chory na padaczkę nie może kierować pojazdami mechanicznymi, ponieważ istnieje u niego realna możliwość utraty w czasie jazdy świadomości i spowodowania nie dających się przewidzieć w skutkach następstw w ruchu drogowym.Przypuszczenie ze strony oskarżonego, że atak padaczki nie nastąpi lub że będzie on w stanie na podstawie zwiastunów przewidzieć jego nadchodzenie i wykonać stosowny manewr zapobiegający powstaniu ujemnych skutków dla życia lub mienia innych osób, okazało się zupełnie bezpodstawne, z czego oskarżony powinien i mógł zdawać sobie sprawę.Pogląd ten znajduje również.uzasadnienie w opinii biegłych lekarzy-psychiatrów. Biegli dzieląc czyn oskarżonego - ze względów psychiatrycznych - na dwie części stwierdzili, iż naruszając zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym miał on całkowicie zachowaną zdolność rozumienia znaczenia czynu przestępnego i kierowania swoim postępowaniem i że jedynie niezatrzymanie przez niego samochodu w czasie, gdy odczuł zbliżający się atak padaczki "aura" - nastąpiło już w okresie zaburzeń świadomości wykluczających całkowicie poczytalność.Jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku sądy orzekające nie rozważyły należycie przytoczonej wyżej opinii biegłych lekarzy psychiatrów i w związku z tym nie dostrzegły dokonanego przez biegłych "podziału" czynu oskarżonego (wyłącznie i "ze względów psychiatrycznych"), ponadto dokonały błędnej oceny prawnej czynu oskarżonego.Przyjmując świadomość (umyślność) naruszenia przez oskarżonego obowiązujących zasad ruchu drogowego i rzekomo niezawiniony przez niego wypadek (skutek) - sądy orzekające stanęły na błędnym stanowisku, iż czyn oskarżonego nie wypełnia dyspozycji art. 145 k.k.Uwzględniając powyższe należy uznać, że skoro oskarżony kierował pojazdem z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a w szczególności ze stałą świadomością możliwości wystąpienia napadu padaczki, w następstwie czego doszło do tragicznego wypadku, to tym samym czynem swoim wypełnił znamiona przestępstwa określonego w art. 145 § 1 i 2 k.k.