V KRN 235/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pustelnik.Sędziowie SN: W. Komorniczak, J. Gaj (spr.).Protokolant: B. Skirzyńska.Prokurator Prokuratury Generalnej - A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu sprawy Lucjana M., skazanego z art. 145 § 2 i 3 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w Przysusze z dnia 26 października 1978 r., zmienionego wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Radomiu z dnia 30 marca 1979 r., sygn. II Kr 120/79:1)zmienia zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w Radomiu w ten sposób, że utrzymuje w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Przysusze z dnia 26 października 1978 r.,2)zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania karnego oraz 8.400 zł opłaty za wszystkie instancje.Uzasadnienie faktyczneProkurator Rejonowy w Przysusze oskarżył Lucjana M. o to, że:w dniu 4 maja 1978 r. około godz. 17.30 w K., woj. radomskie, prowadząc w stanie nietrzeźwości samochód marki Fiat 125p, nr rej. (...), naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jadąc z nadmierną szybkością na łuku jezdni, zjechał na lewy pas ruchu, doprowadzając do kolizji z jadącym z przeciwka samochodem marki Żuk, nr rej. (...), kierowanym przez Piotra A., w wyniku czego jadący na przednim siedzeniu samochodu marki Fiat Józef N. poniósł śmierć, drugi pasażer samochodu fiat Stanisław S. doznał złamania główki V kości śródręcza prawego, rany tłuczonej okolicy prawego łuku brwiowego oraz stłuczenia prawego barku, tj. obrażeń zakłócających prawidłowe funkcjonowanie organizmu na okres przekraczający 7 dni, natomiast oba pojazdy uległy uszkodzeniu, tj. o przestępstwo określone w art. 145 § 2 i 3 k.k.Sąd Rejonowy w Przysusze wyrokiem z dnia 26 października 1978 r. uznał Lucjana M. za winnego zarzucanego mu przestępstwa i na podstawie art. 145 § 1 i 3 k.k. oraz art. 43 § 2 i art. 44 k.k. § 1 k.k., skazał go na karę 5 lat pozbawienia wolności i orzekł wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 6 lat.Powyższy wyrok został zaskarżony przez obrońcę oskarżonego Lucjana M., który domagał się złagodzenia orzeczonej kary pozbawienia wolności.Po rozpoznaniu sprawy w instancji rewizyjnej Sąd Wojewódzki w Radomiu uwzględnił rewizję obrońcy i złagodził orzeczoną wobec Lucjana M. karę pozbawienia wolności do 3 lat i 6 miesięcy, w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymując w mocy. W pisemnych motywach wyroku rewizyjnego podano, iż głównym powodem, dla którego złagodzono karę pozbawienia wolności był wniosek, że kierowca samochodu żuk - Piotr A. przyczynił się w znacznym stopniu do zaistnienia wypadku spowodowanego przez oskarżonego Lucjana M.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego, z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 463 § 2 k.p.k., wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna, powołując się na przepisy art. 376 § 1 i 2 oraz art. 387 pkt 2 k.p.k., zarzuca:obrazę art. 4 § 1 k.p.k., polegającą na wyrażeniu całkowicie dowolnego i niemającego oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym poglądu o znacznym stopniu przyczynienia się pokrzywdzonego Piotra A. do zaistnienia wypadku komunikacyjnego, spowodowanego przez oskarżonego Lucjana M., co miało istotny wpływ na wydatne złagodzenie w instancji rewizyjnej kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec tego oskarżonego, i wnosi:o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu Lucjanowi M. znacznie surowszej kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafne są zarzuty rewizji nadzwyczajnej. Opisany pogląd Sądu Wojewódzkiego ocenić trzeba jako całkowicie dowolny i pozostający w rażącej sprzeczności zarówno z całokształtem materiału dowodowego, jak i z zasadami logicznego rozumowania.Z niekwestionowanych przez Sąd rewizyjny ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Rejonowy w Przysusze wynika, iż do czołowego zderzenia obu samochodów doszło na skutek rażącego naruszenia przez oskarżonego Lucjana M. zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Stwierdzono bowiem ponad wszelką wątpliwość, że oskarżony Lucjan M., będąc w stanie nietrzeźwości (2,5‰), zjechał swoim samochodem na lewy pas ruchu i kontynuował jazdę z dość znaczną prędkością, częściowo nawet lewymi kołami pojazdu po poboczu.Jadący prawidłowo z przeciwnej strony samochodem żuk Piotr A., na widok zbliżającego się po jego pasie ruchu i częściowo po poboczu samochodu fiat, zdecydował się na nagły manewr skrętu w lewo. Kierujący fiatem Lucjan M. w tym samym momencie skręcił prowadzonym przez siebie samochodem w stronę właściwego pasa ruchu, na skutek czego doszło do czołowego zderzenia obu samochodów w okolicy środka jezdni.Powołany w sprawie biegły ds. techniki samochodowej i ruchu drogowego inż. Zbigniew H. zaopiniował, że bezpośrednią przyczyną wypadku w głównej mierze było nieprzepisowe prowadzenie pojazdu przez Lucjana M. Manewr wykonany przez Piotra A. biegły ocenił jako błędny, lecz usprawiedliwiony odruchem warunkowym. Zdaniem biegłego H., stopień przyczynienia się Piotra A. do wypadku był znikomy. Na rozprawie biegły uzupełnił swoją opinię, podając między innymi, że nie potrafi określić stopnia przyczynienia się kierowcy żuka do zaistnienia wypadku.Ustalenia faktyczne wskazują, że wykonany przez Piotra A. manewr skrętu w lewo miał na celu ratowanie się przed nieuchronnym zderzeniem czołowym, którego miał prawo oczekiwać w przypadku kontynuowania jazdy na wprost. W tych warunkach o przyczynieniu się kierowcy żuka do wypadku można by mówić, gdyby wykazane zostało, że miał on uzasadnione podstawy do przypuszczenia, iż samochód oskarżonego we właściwym czasie powróci na swój pas ruchu. Jak ustalono w sprawie, podstaw do takiego przypuszczenia Piotr A. nie miał, natomiast wszelkie okoliczności powstałej na jezdni sytuacji wskazywały na to, że samochód fiat nadal poruszać się będzie na wprost i dojdzie do zderzenia czołowego na pasie ruchu prawidłowo jadącego żuka. Podjęcie zatem przez Piotra A. obiektywnie słusznej decyzji manewru skrętu w lewo pozostawało w zgodzie z zasadą ograniczonego zaufania do innych użytkowników dróg i stanowiło właściwą reakcję na nieprawidłowe zachowanie się oskarżonego Lucjana M. jako kierowcy innego pojazdu.W opisanych okolicznościach trudno jest zasadnie przypisać Piotrowi A. jakiekolwiek zawinione przyczynienie się do zaistnienia wypadku, a w szczególności przyczynienie się do zaistnienia wypadku w stopniu znacznym.Porządek i bezpieczeństwo na drogach publicznych w dużym stopniu zależą od stosowania właściwej represji karnej przez sądy. Zgodnie z aktualnymi wymogami polityki karnej w tych sprawach, znajdującymi między innymi wyraz w dyrektywach zawartych w Wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwa drogowe z dnia 28 lutego 1975 r. - wobec sprawców, którzy przypisane im przestępstwa popełnili w stanie nietrzeźwości, umyślnie naruszając podstawowe zasady ruchu drogowego i powodując poważne skutki (śmierć człowieka) - sądy powinny wymierzać kary szczególnie surowe, zbliżone do górnej granicy ustawowego zagrożenia, przy czym jednoczesne naruszenie przez sprawcę wypadku kilku zasad ruchu (jak w tej sprawie) zwiększa stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu, co nie może być pominięte przy wymiarze kary jako okoliczność dodatkowo obciążająca i uzasadniająca jej obostrzenie.Tak więc, uwzględniając przytoczone wyżej argumenty należy przyjąć, że wymierzona oskarżonemu Lucjanowi M. przez Sąd Rejonowy kara 5 lat pozbawienia wolności była współmierna do jego zawinienia, odpowiadała w pełni aktualnie obowiązującym dyrektywom polityki karnej w zakresie skutecznego zwalczania wciąż znacznej liczby poważnych przestępstw drogowych.Kara ta została przez Sąd Rejonowy - przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na jej wymiar - należycie umotywowana i Sąd Wojewódzki nie miał wystarczających podstaw do uznania jej za karę surową w stopniu rażącym.W związku z tym Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności zaostrzył do 5 lat.Określając wysokość kary pozbawienia wolności i uznając ją za adekwatną do stopnia winy oskarżonego i odpowiadającą społecznemu poczuciu sprawiedliwości, Sąd Najwyższy miał ponadto na uwadze fakt, że oskarżony ma na utrzymaniu dwoje nieletnich dzieci oraz do chwili popełnienia przypisanego mu przestępstwa miał dobrą opinię w miejscu zamieszkania.O kosztach orzeczono na podstawie art. 547 § 1 k.p.k. oraz art. 10 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 27, poz. 152).