V KRN 337/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Dobesz (sprawozdawca).Sędziowie: W. Dąbrowski, S. Kaciczak.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Matywiecka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana K., oskarżonego z art. 230 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie jako rewizyjnego z dnia 8 grudnia 1967 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego;2. zmienił wyrok Sądu Powiatowego w Tarnowie z dnia 12 lipca 1967 r. w ten sposób, że oskarżonego Jana W. za przypisany mu czyn z art. 230 § 1 k.k. skazał na karę 1 roku więzienia z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 13 kwietnia 1967 r. do dnia 15 lipca 1967 r. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Tarnowie z dnia 12 lipca 1967 r. Jan W. skazany został z mocy art. 230 § 1 k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia za to, że dnia 11 kwietnia 1967 r. w N. nieumyślnie spowodował śmierć Piotra S. przez to, iż prowadząc samochód osobowy marki "Warszawa" przy niesprawnym, a zwłaszcza nadmiernie zużytym układzie kierowniczym i ze zbyt dużą w stosunku do warunków drogowych szybkością oraz nie panując z tego powodu nad pojazdem, po ominięciu stojącego na wjeździe do bazy Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych samochodu ciężarowego "Star", zjechał zupełnie na prawe pobocze jezdni, potrącając prowadzącego rower Piotra S., w następstwie czego ten ostatni doznał rozerwania stawu szczytowo-potylicznego połączonego z uszkodzeniem rdzenia kręgowego i wylewami krwawymi podpajęczynówkowymi mózgu i rdzenia kręgowego i w wyniku tych obrażeń poniósł natychmiastową śmierć. Rozpoznając sprawę z powodu rewizji oskarżonego, Sąd Wojewódzki w Krakowie zmienił zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 grudnia 1967 r. wyrok I instancji w ten sposób, że wykonanie kary pozbawienia wolności zawiesił warunkowo na okres 4 lat.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego jako rewizyjnego Minister Sprawiedliwości, na podstawie przepisu art. 371 pkt 4 k.p.k., założył przed upływem 6 miesięcy od prawomocności na niekorzyść oskarżonego rewizję nadzwyczajną, w której, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego i utrzymanie w mocy wyroku Sądu Powiatowego w Tarnowie z dnia 12 lipca 1967 r., zarzucił rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu Janowi W. czynu, a to wskutek nieuzasadnionego złagodzenia wymierzonej przez Sąd Powiatowy kary przez zastosowanie warunkowego zawieszenia jej wykonania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut rewizji nadzwyczajnej co do nieuzasadnionego warunkowego zawieszenia oskarżonemu wykonania kary pozbawienia wolności jest zasadny, ale Sąd Najwyższy uznał jednocześnie, że zachodzi uzasadniona podstawa do złagodzenia orzeczonej kary pozbawienia wolności przez Sąd Powiatowy w Tarnowie do 1 roku więzienia ze względu na dotychczasową niekaralność, przyznanie się do czynu i stan zdrowia oskarżonego (przewlekła nerwica serca i zapalenie zatok i gardła, jak to wynika z zaświadczenia lekarskiego Miejskiej Przychodni Obwodowej w Tarnowie z dnia 10 lipca i 1 sierpnia 1967 r. oraz ze złożonego w Sądzie Najwyższym zaświadczenia lekarskiego Ośrodka Zdrowia w R. z dnia 4 lipca 1968 r.).Nie ma natomiast podstaw do warunkowego zawieszenia wykonania kary. W tym zakresie wyrok Sądu Wojewódzkiego jako rewizyjnego nie jest słuszny i nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy.Jeśli chodzi o przyczyny wypadku, to tkwiły one w niesprawnie działającym układzie kierowniczym oraz w bardzo nieostrożnie wykonywanym manewrze omijania stojącego na poboczu samochodu ciężarowego "Star".Z opinii biegłych inż. K. i C. wynika, że niesprawność układu kierowniczego polegała na nadmiernym luzie w kierownicy, co nie jest przecież usterką ukrytą i daje się odczuć przy kierowaniu pojazdem. Skoro zaś Jan W., jak podał na rozprawie, jest od 5 lat kierowcą zawodowym, a ponadto samochód stanowił jego własność, to nie do przyjęcia są jego wyjaśnienia, iż nie wiedział o omawianej wadzie układu kierowniczego. Kierowanie więc pojazdem o tak istotnym ograniczeniu sprawności technicznej świadczy o rażącym lekceważeniu zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a tym samym o znacznym stopniu lekkomyślności w rozumieniu winy nieumyślnej.Sposób wykonywania manewru omijania samochodu ciężarowego również nie znajduje żadnego usprawiedliwienia czy wytłumaczenia w przyczynach natury obiektywnej łącznie z wymienioną niesprawnością układu kierowniczego. Sugestie oskarżonego, że w momencie omijania samochód ciężarowy zaczął się cofać ku środkowi jezdni, muszą być odrzucone, gdyż kierowca samochodu ciężarowego świadek G. stanowczo im zaprzeczył, a to stwierdzenie oba Sądy słusznie uznały za decydujące w sprawie. Nie było więc żadnego racjonalnego powodu, by przystępując do tak łatwego manewru jak omijanie stojącego na skraju szosy pojazdu przy dobrej widoczności i braku innej przeszkody na jezdni, dokonywać gwałtownego skrętu w lewo aż na lewe pobocze, a następnie równie gwałtownego skrętu w prawo aż na prawe pobocze, którym szedł właśnie Piotr S.Wyjaśnienie oskarżonego, że w ostatnim czasie przed wypadkiem czuł się źle i cierpiał na zaburzenia nerwicowe, może stanowić wytłumaczenie zgoła chaotycznych i nie skoordynowanych reakcji jego w czasie wypadku (łącznie z tak elementarnymi błędami, jak naciskanie pedału przyśpiesznika zamiast pedału hamulcowego), jednakże w żadnym razie nie może ono stanowić usprawiedliwienia takiego działania, gdyż kierowca niesprawny fizycznie lub niedysponowany psychicznie jest nie mniej niebezpieczny za kierownicą jak kierowca nietrzeźwy. W takim więc stanie kierowcy nie wolno prowadzić pojazdu, a jeśli to czyni, to wykazuje rażącą lekkomyślność i musi za to ponieść właściwą odpowiedzialność.Wbrew powyższemu Sąd Wojewódzki to wysoce niebezpieczne dla ruchu drogowego zachowanie się oskarżonego za kierownicą złożył na karb nadmiernego zdenerwowania, nie uzasadnionego przecież konkretnymi przyczynami, i uznał to za okoliczność łagodzącą i uzasadniającą warunkowe zawieszenie wykonania kary.Potwierdzeniem danego niebezpieczeństwa tego rodzaju jazdy oskarżonego jest konkretny skutek w postaci śmierci idącego prawidłowo poboczem drogi Piotra S.W tej sytuacji uznać należy, że dokonana przez sąd rewizyjny zmiana wyroku Sądu Powiatowego w zakresie kary nie była uzasadniona, nie da się ona pogodzić z prawidłową oceną przyczyn wypadku i stopnia zawinienia oskarżonego oraz z wymaganiami prewencji zarówno indywidualnej, jak i powszechnej.Warunkowe zawieszenie kary wiąże się z przepisem art. 54 k.k., uzupełnionym przez art. 384 pkt 2 k.p.k. w tym rozumieniu, że kara powinna uwzględniać nie tylko okoliczności związane z indywidualnym zachowaniem się sprawcy, ale również wagę czynu i postulaty prewencji ogólnej (por. wyrok SN z dnia 27 lipca 1962 r. III K 83/62, OSNKW zesz. 7-8 z 1963 r., poz. 128).W tych warunkach okoliczności dotyczące dotychczasowego nienagannego życia oskarżonego, niekaralności i jego stanu zdrowia oraz przyznania się do czynu nie dają jeszcze podstawy do stosowania warunkowego zawieszenia kary. Jeśli się bowiem uwzględni rażące naruszenie przez oskarżonego zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym w powiązaniu z notorycznie znaną nagminnością wypadków drogowych, to należy dojść do przekonania, że nie ma wystarczających podstaw do zastosowania wobec oskarżonego przepisu art. 61 k.k. (por. wyrok SN z dnia 23 marca 1964 r. Rw 297/64, OSNKW zesz. 7-8 z 1964 r., poz. 116).Z tych zasad należało orzec jak w sentencji.