V KRN 123/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Ziemba.Sędziowie SN: R. Góral (spr.), J. Żurawski.Protokolant: A. Nieporęcka.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 1980 r. sprawy Henryka H., oskarżonego z art. 145 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bielsku Białej z dnia 20 listopada 1979 r., sygn. akt II Kr 400/79,rewizję nadzwyczajną oddala, kosztami postępowania związanymi z jej wniesieniem obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneHenryk H. wyrokiem Sądu Rejonowego w Żywcu z dnia 29 sierpnia 1979 r. został uznany za winnego tego, że:w dniu 5 kwietnia 1979 r. w K., województwo bielskie, nieumyślnie spowodował śmierć Rozalii P. w ten sposób, że prowadząc autobus marki Jelcz nie zachował wymaganych środków ostrożności przy wykonywaniu manewru cofania, a w szczególności nie przybrał sobie do pomocy osoby, która pomagałaby mu w tej czynności i zapewniła bezpieczne warunki, w wyniku czego przejechał idącą prawidłowo drogą Rozalię P., która doznała złamania kości podstawy czaszki oraz wielokrotnego złamania żeber, na skutek czego poniosła śmierć na miejscu,i na podstawie art. 145 § 2 k.k. skazany został na karę 2 lat pozbawienia wolności. Nadto na zasadzie art. 43 § 1 k.k. orzeczono względem oskarżonego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat.Wyrok Sądu I instancji zaskarżył obrońca oskarżonego w zakresie kary.Sąd Wojewódzki w Bielsku Białej wyrokiem z dnia 20 listopada 1979 r., sygn. II Kr 400/79 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na zasadzie art. 73 § 1 i 74 § 1 k.k. zawiesił osk. Henrykowi H. warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres 4 lat oraz wymierzył mu na podstawie art. 75 § 1 k.k. grzywnę w kwocie 40.000 zł.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bielsku Białej rewizję nadzwyczajną na niekorzyść skazanego założył Prokurator Generalny PRL, zarzucając obrazę art. 3 § 1, 357 i 407 k.p.k. polegającą na pominięciu w rozważaniach Sądu takich okoliczności jak umyślne naruszenie zasady bezpieczeństwa ruchu, ranga naruszonej zasady, bardzo poważne skutki czynu w postaci śmierci kobiety w ósmym miesiącu ciąży, co w rezultacie doprowadziło do niesłusznego zastosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności oraz orzeczenia wydanego na zasadzie art. 75 § 1 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.Analiza zebranego i ujawnionego w sprawie materiału dowodowego nie potwierdza zarzutu rewizji nadzwyczajnej o dopuszczeniu się przez oskarżonego rażącego naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu, jak również tego, że pokrzywdzona "w żaden sposób nie przyczyniła się do zaistnienia wypadku".Nie negując w najmniejszym stopniu wagi tragicznych skutków zdarzenia, trzeba stwierdzić, że wbrew twierdzeniom rewizji nadzwyczajnej, pokrzywdzona również przyczyniła się w istotnym stopniu do zaistnienia wypadku. Nie przestrzegając obowiązujących przepisów normujących zasady korzystania z dróg publicznych, nie zachowała ona niezbędnej ostrożności, nie obserwując pozbawionej pobocza drogi, po której się poruszała nie reagując na sygnał dźwiękowy pojazdu, którym oskarżony ostrzegł osoby znajdujące się w pobliżu o zamiarze wykonania manewru zawracania autobusu, choć miejsce wypadku było miejscem niemal stałego wykonywania tego samego manewru, o czym pokrzywdzona wiedziała choćby z uwagi na bliskość zamieszkania i częste korzystanie przez jej męża, sąsiadów, a także przez nią samą, podobnie jak w dniu wypadku, z tego środka lokomocji i umownego miejsca zatrzymywania się autobusu, dokonywanego zresztą na prośbę pasażerów.Pokrzywdzona - zgodnie z obowiązującymi przepisami - winna była ustąpić pierwszeństwa pojazdowi poruszającemu się po drodze, zwłaszcza że działo się to wszystko w obrębie skrzyżowania dróg; art. 4 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.) o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych; § 6 ust. 1, 2 i 3 rozporz. Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1978 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.) w sprawie ruchu na drogach publicznych.Nie zwalnia to oczywiście oskarżonego od odpowiedzialności za spowodowany wypadek. Łagodzi jednak w istotny sposób stopień jego zawinienia. Stopień zawinienia jest znacznie niższy niż dowodzi tego rewizja nadzwyczajna również z uwagi na nietypowość zdarzenia, które graniczy raczej z nieszczęśliwym wypadkiem. Nie był to bowiem wypadek spowodowany przez nietrzeźwego kierowcę, rozwijającego nadmierną szybkość, czy wymuszającego pierwszeństwo przejazdu, które to okoliczności są najczęstszymi przyczynami tragicznych wypadków drogowych.Dlatego nie może w warunkach tej sprawy, podnoszony w rewizji nadzwyczajnej element nagminności, skutkować surowszej odpowiedzialności, gdyż wypadki powodowane przez kierowców w czasie cofania pojazdów należą raczej do wyjątkowych.Niższy więc stopień zawinienia oskarżonego oraz przyczynienie się pokrzywdzonej do wypadku, a także popełnienie przestępstwa z winy nieumyślnej, nie mogą - zgodnie z zasadami kodeksowymi oraz postanowieniami wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwa drogowe (pkt. 29 i 38) - nie wpływać na wysokość orzekanej kary w sensie korzystnym dla oskarżonego.Nie jest również trafne twierdzenie rewizji nadzwyczajnej, że zarówno zasada prewencji szczególnej, jak i względy na społeczne oddziaływanie kary, wymagają, aby oskarżony H.H. efektywnie odcierpiał karę pozbawienia wolności i że dolegliwość majątkowa wymogu tego spełnić nie może.Abstrahując od tego, że na karę, przy ocenie jej surowości, trzeba patrzeć całościowo, nie można, uwzględniając obowiązywanie w toku orzekania zasady indywidualizacji, nie mieć na uwadze właściwości i warunków osobistych oskarżonego, jego sposobu życia przed i zachowania się po popełnieniu przestępstwa. Oskarżony H.H. prowadził bowiem dotychczas nienaganny tryb życia, ma wzorową opinię zarówno w pracy, jak i w miejscu zamieszkania, nie był dotychczas karany, szczerze i w pełni przyznał się do zarzuconego mu czynu i wyraził żal z powodu zaistniałego wypadku, zrozumiał więc w pełni przestępczość swego działania. Dlatego należało podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do istnienia podstaw do pozytywnej prognozy uzasadniającej przypuszczenie, że pomimo niewykonania kary pozbawienia wolności, oskarżony będzie przestrzegał porządku prawnego, a zwłaszcza nie popełni ponownie przestępstwa. Nie zachodzi więc potrzeba efektywnego wykonywania kary tym bardziej, że pogląd Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie potwierdza dodatkowo przedłożona w postępowaniu przed Sądem Najwyższym opinia z zakładu pracy zatrudniającego oskarżonego (z dnia 16 czerwca 1980 r.) stwierdzająca, że oskarżony nadal jest zatrudniony w tym samym przedsiębiorstwie, z tym że w innym charakterze i że również na nowym stanowisku dobrze wykonuje powierzone mu obowiązki, jest pracownikiem sumiennym, zdyscyplinowanym i koleżeńskim.Trzeba zgodzić się w związku z tym ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, iż kara orzeczona w wymiarze dwóch lat pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania, przy jednoczesnej wysokiej karze grzywny i karze dodatkowej w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, czyni zadość dyrektywom określonym w art. 50 k.k. i że uchylenie w tych warunkach orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności nie byłoby słuszne. Kary tej nie można bowiem uznać za łagodną, w dodatku w stopniu rażącym w rozumieniu art. 387 pkt 4 k.p.k.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części wyroku.