V KRN 50/81

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Stanisława Jana Sz. oskarżonego z art. 221 § 4 k.k. i innych z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego, od wyroku Sądu Rejonowego w B. z 21 grudnia 1979 r. i wyroku Sądu Wojewódzkiego w Z. z 26 czerwca 1980 r.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w B. wyrokiem z 21 grudnia 1979 r. uznał Stanisława Jana Sz. winnym tego, że w okresie od 12 września do 29 listopada 1978 r. w B., G. i Ł. województwa zamojskiego działając czynem ciągłym nabył w celu odsprzedaży z zyskiem 36.904 kg stali dwuteowej PN-140, a następnie innym osobom odsprzedał 34.657,60 kg ton stali pobierając za jeden metr po 220 zł i osiągnął z tego tytułu zysk w kwocie 286.886,20 zł - i za to na mocy art. 221 § 4 k.k. w związku z art. 36 § 3 k.k. skazał go na 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 100.000 zł grzywny. Ponadto Stanisław Sz. skazany został za czyn z art. 244 k.k. na karę 8 lat pozbawienia wolności i 250.000 zł grzywny, a jako karę łączną Sąd wymierzył mu 9 lat pozbawienia wolności i 300.00 zł grzywny.Wyrok powyższy zaskarżył obrońca oskarżonego.Sąd Wojewódzki w Z. orzeczeniem z 26 czerwca 1980 r. zmienił wyrok w zakresie łącznej kary pozbawienia wolności łagodząc ją do 8 lat, a w pozostałej części wyrok utrzymał w mocy.Od tych wyroków Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego Stanisława Jana Sz.Rewizja ta, wnosząc o uchylenie zaskarżonych wyroków w części dotyczącej czynu zakwalifikowanego z art. 221 § 4 k.k. i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w B., zarzuca mogącą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 3 § 1, 85 i 152 k.p.k., polegającą na nieprzeprowadzeniu z urzędu dowodów niezbędnych dla sprawdzenia okoliczności wskazanych w wyjaśnieniach oskarżonego, a przemawiających na jego korzyść.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.1. Ustalenia stanowiące podstawę powyższych wyroków oparte zostały na niepełnym materiale dowodowym zawierającym luki w istotnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy kwestiach, a także dokonane zostały bez wyczerpującej analizy materiału dowodowego zebranego w toku rozprawy głównej, na skutek czego za podstawę tych ustaleń przyjęto jedynie okoliczności niekorzystne dla oskarżonego przy niedostatecznym rozważeniu okoliczności, które mogły przemawiać na jego korzyść (...).Wnikliwe rozważenie okoliczności z wyjaśnień oskarżonego w kontekście i na tle innych dowodów pozwoli dopiero na właściwą ocenę zachowania oskarżonego i ustalenie, czy przedmiotową stal nabywał w celu zaspokojenia własnych potrzeb, czy też dla celów spekulacyjnych.2. Ustalenia obu sądów orzekających co do czynu z art. 244 k.k. są - w świetle zebranego materiału dowodowego - prawidłowe. Również nie budzi wątpliwości ocena prawna tego czynu.Nie można natomiast odmówić słuszności zarzutowi obrońcy podniesionemu na rozprawie w Sądzie Najwyższym co do niewspółmierności kary pozbawienia wolności wymierzonej za to przestępstwo, poparty przez przedstawiciela Urzędu Prokuratury Generalnej.Wprawdzie sąd odwoławczy jest ograniczony w kontroli wyroku jedynie do ram określonych w środku odwoławczym, to jednakże ten fakt nie może pozbawić sądu prawa do kontroli i nie zaskarżonej części orzeczenia, a tym bardziej nakazanej przepisem art. 389 k.p.k.Pojęcie "granice środka odwoławczego" nie jest przez ustawę bliżej określone, ustawodawca przedstawił wykładnię tego pojęcia nauce i orzecznictwu sądowemu.Przepis art. 389 k.p.k. spełnia swą funkcję korygująco-sprawiedliwościową w tych wszystkich wypadkach, w których z jednej strony brak jest innych podstaw procesowych do korekty orzeczenia, a z drugiej - gdy wzgląd na sprawiedliwość nakazuje ingerencję, niezależną od woli stron, byleby tylko zostało prawnie uruchomione postępowanie odwoławcze.I dlatego w sprawie oskarżonego Sz. należało na podstawie art. 389 k.p.k. wyjść poza granice zaskarżenia rewizją nadzwyczajną, bowiem wyrok w części dotyczącej kary pozbawienia wolności wymierzonej mu za czyn z art. 244 k.k. jest niesprawiedliwy z uwagi na jej rażącą surowość, zwłaszcza gdy się weźmie pod uwagę dotychczas nienaganny jego tryb życia i trudną sytuację rodzinną.