V KRN 52/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szamrej. Sędziowie: I. Kazimierczak, K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Piotra W., oskarżonego z art. 259 d.k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Lubartowie z dnia 7 marca 1969 r., utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie jako rewizyjnego z dnia 30 czerwca 1969 r.,uchylił oba powyższe wyroki w części dotyczącej oskarżonego Piotra W. i przekazał sprawę tego oskarżonego do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Lubartowie.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Lubartowie wyrokiem z dnia 7 marca 1969 r. skazał m.in. Piotra W. z mocy art. 259 d.k.k. w związku z art. 76 § 1 d.k.k. oraz art. 59 § 1 lit. b) oraz art. 42 § 2 d.k.k. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia i 2.000 zł grzywny, z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 40 dni więzienia zastępczego, za to, że dnia 3 listopada 1968 r., w Z., działając wspólnie ze współoskarżonymi Marianem Z., Waldemarem K., Grzegorzem K., Janem P. i Janem Kazimierzem K., po uprzednim obezwładnieniu Józefa M., zabrali w celu przywłaszczenia na jego szkodę pieniądze w kwocie 2.300 zł.Sąd Wojewódzki w Lublinie powyższy wyrok utrzymał w mocy.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości założona od powyższych wyroków na korzyść skazanego Piotra W. zarzuca: obrazę prawa materialnego, mianowicie przepisów rozdziału XI k.k. z 1932 r., na skutek wymierzenia nieletniemu Piotrowi W. kar nie przewidzianych w tych przepisach.Rewizja domaga się uchylenia zaskarżonych wyroków i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Lubartowie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Sądy obu instancji przyjęły błędnie, że w stosunku do Piotra W., urodzonego w dniu 7 grudnia 1951 r., wszczęto postępowanie karne po ukończeniu przez niego 17 roku życia, i dlatego wadliwie zastosowały przepis art. 76 § 1 d.k.k.Z akt sprawy wynika, że Piotr W. nie miał ani w chwili popełnienia czynu, ani też w chwili wszczęcia przeciwko niemu dochodzenia ukończonych 17 lat. Świadczą o tym następujące okoliczności: 1) protokół zatrzymania i rewizji osobistej Piotra W. z dnia 5 listopada 1968 r. w związku z rozpoznaniem go (przez pokrzywdzonego) jako sprawcy napadu rabunkowego; 2) protokół przesłuchania Piotra W. w charakterze świadka w dniu 6 listopada 1968 r., w którym przyznał się do udziału w przestępstwie;3) protokół rewizji domowej w mieszkaniu rodziców Piotra W. z dnia 6 listopada 1968 r., czasie której rewidowano garderobę nieletniego w poszukiwaniu skradzionych pokrzywdzonemu pieniędzy;4) wniosek komendanta powiatowego MO z dnia 7 listopada 1968 r. do prokuratora o przejęcie sprawy i wszczęcie śledztwa oraz o zastosowanie aresztu tymczasowego m.in. wobec Piotra W. ;5) przeprowadzenie wywiadu środowiskowego o Piotrze W. w dniu 11 listopada 1968 r., zawiadomienie z dnia 8 listopada 1968 r. Zasadniczej Szkoły Budowlanej dla Pracujących w Lublinie o wszczęciu przeciwko Piotrowi W. dochodzenia w dniu 5 listopada 1968 r.Sąd Najwyższy niejednokrotnie już wypowiadał się, co należy rozumieć przez określenie "wszczęto postępowanie karne" użyte w art. 76 k.k. z 1932 r. W postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 14 listopada 1957 r. zostało przyjęte, że wszczęciem postępowania karnego jest nie tylko wszczęcie postępowania sądowego, ale każda czynność dochodzeniowa lub śledcza skierowana przeciwko określonej podejrzanej osobie (orzecz. SN zamieszczone w OSN, zesz. III z 1958 r., poz. 22). Teza ta powtórzona została w wyroku z dnia 6 lutego 1969 r. ze wskazaniem, że rewizja przeprowadzona u osoby podejrzanej jest czynnością dochodzeniową lub śledczą wyczerpującą pojęcie "wszczęcie postępowania karnego" w rozumieniu art. 76 k.k. z 1932 r. (OSNKW, zesz. 7-8 z 1969 r., poz. 83). Tak samo wreszcie rozstrzygnęła zagadnienie prawne dotyczące momentu wszczęcia postępowania uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 22 października 1965 r., traktująca o przerwaniu biegu przedawnienia ścigania (OSNKW, zesz. 12 z 1965 r., poz. 141).W świetle ustalonego orzecznictwa nie może ulegać wątpliwości, że za wszczęcie postępowania karnego in personam, należy uważać każdą czynność uprawnionego organu skierowaną wyraźnie na ściganie danej osoby z powodu określonego przestępstwa, a nie dopiero wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów. W sprawie niniejszej postępowanie karne przeciwko Piotrowi W. wszczęte zostało jeszcze w listopadzie 1968 r., a więc przed dniem 7 grudnia 1968 r., kiedy to Piotr W. ukończył 17 lat. Wymierzenie zatem oskarżonemu Piotrowi W. kar pozbawienia wolności i grzywny było niedopuszczalne i nastąpiło z obrazą art. 70 i 76 k.k. z 1932 r., w związku z czym oba zaskarżone wyroki, zgodnie z trafnymi wnioskami rewizji nadzwyczajnej, podlegają uchyleniu.Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu obrońcy oskarżonego, że stan sprawy pozwala na merytoryczne rozstrzygnięcie przed Sądem Najwyższym. Ze względu bowiem na konieczność rozważenia ewentualności zastosowania art. 73 § 1 k.k. celowy jest bezpośredni kontakt sądu orzekającego z oskarżonym, a ponadto celowe jest też sprawdzenie zachowania się oskarżonego i jego opinii w okresie od czerwca 1969 r., a więc od chwili wydania wyroku w sprawie niniejszej przez sąd rewizyjny.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.