V KZP 17/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski (sprawozdawca). Sędziowie: J. Gacek, E. Jełowicka, J. Kosiński, S. Pawela, J. Ruszkowski, W. Żebrowski. Prokurator w Ministerstwie Sprawiedliwości: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka B. co do zastosowania ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390), po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 1990 r. Nr 26, poz. 153 z późn. zm.) - postanowieniem z dnia 2 marca 1990 r. - powiększonemu składowi Sądu Najwyższego pytania prawnego:"Czy wymierzenie nowej kary łącznej powinno nastąpić wyrokiem łącznym po przeprowadzeniu rozprawy na zasadach określonych we właściwych przepisach kodeksu postępowania karnego w wypadku, gdy zachodzi potrzeba wymierzenia takiej kary orzeczonej uprzednio w wyroku łącznym po zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) do przestępstw podlegających tej ustawie?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione przez zwykły skład Sądu Najwyższego zagadnienie prawne sprowadza się w istocie do tego, czy przewidziane w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) sformułowanie, że po zastosowaniu amnestii do poszczególnych "zbiegających się przestępstw" orzeka się w miarę potrzeby karę łączną na posiedzeniu, dotyczy tylko tej sytuacji, gdy karę tę orzeczono w wyroku łącznym obejmującym kilka wyroków.Uzasadnienie prawneRozważając to zagadnienie, Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje:Zgodnie z art. 14 powołanej ustawy o amnestii, "(...) postępowanie w sprawach amnestii tworzy się według przepisów obowiązujących przed organem, który je prowadzi, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej". Jeżeliby więc przyjąć, że unormowanie zawarte w art. 8 ust. 2 tej ustawy dotyczy tylko kary łącznej, wymierzonej w wyroku jednostkowym, to w stosunku do takiej kary orzeczonej w wyroku łącznym miałyby zastosowanie przepisy ogólne, a więc przepisy rozdziału 52 kodeksu postępowania karnego, w tym i art. 509 § 2 k.p.k., nakazujący wydanie nowego wyroku łącznego.Do przyjęcia takiej interpretacji art. 8 ust. 2 powołanej ustawy o amnestii brak jednak podstaw. Zawarte w tym przepisie stwierdzenie, że po zastosowaniu amnestii "(...) orzeka się na posiedzeniu karę łączną", nie rozróżnia wypadku, gdy o karze łącznej orzeczono w wyroku jednostkowym, od sytuacji, gdy orzeczono o niej uprzednio w wyroku łącznym, co w myśl zasady lege non distinguente oznacza, że przepis ten jako lex specialis odnosi się do obu tych wypadków.Zauważyć ponadto należy, że sytuacje, w których karę łączną orzeczono w jednostkowym wyroku, są częstsze niż orzeczenie o tej karze w wyroku łącznym. Skoro zaś od strony skutków prawnomaterialnych w obu wypadkach chodzi o stosowanie tych samych przepisów - art. 66 i nast. k.k. i skoro nie ma wątpliwości, że w pierwszym z tych wypadków należy po zastosowaniu amnestii orzec o karze łącznej postanowieniem na posiedzeniu, to nie ma także racjonalnych podstaw, by inaczej postąpić w odniesieniu do kary łącznej orzeczonej uprzednio nie w wyroku jednostkowym, lecz w wyroku łącznym. Odmienne poglądy wyrażone np. w komentarzach do ustaw o amnestii z 1974 r., 1977 r., 1983 i 1984 r. oraz w jednym z publikowanych orzeczeń Sądu Najwyższego (OSNKW 1985 r., z. 5-6, poz. 49) oparte były na innej regulacji prawnej. We wszystkich tych ustawach stosowny przepis, brzmiący zresztą identycznie, przewidywał orzekanie co do kary łącznej "na ogólnych zasadach", co oznaczało m.in., że w kwestii kary łącznej orzeczonej w wyroku łącznym należy po zastosowaniu amnestii stosować art. 509 § 2 k.p.k., nakazujący - w miarę potrzeby - wydać wyrok łączny.Skoro zaś w art. 8 ust. 2 omawianej obecnie ustawy o amnestii z 1989 r. poprzednie określenie: "na zasadach ogólnych" zastąpiono określeniem: "(...) orzeka się na posiedzeniu", to przepis ten musi być interpretowany jednoznacznie, jako odnoszący się zarówno do kary łącznej orzeczonej w wyroku jednostkowym, jak w wyroku łącznym.Prowadzi to do konkluzji, że w wypadku opisanym w pytaniu prawnym o karze łącznej zawartej uprzednio w wyroku łącznym orzeka się - po zastosowaniu amnestii - na posiedzeniu, a ponieważ ustawa nie wymaga formy wyroku - należy o niej orzec postanowieniem (art. 86 § 1 k.p.k.).