VI KO 10/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: T. Majewski (współsprawozdawca), J. Pustelnik (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana A. i Ignacego L., oskarżonych z art. 286 § 1 k.k. i art. 287 k.k., po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie jako rewizyjny postanowieniem z dnia 10 marca 1964 r. kwestii prawnej:"Czy prokurator wojewódzki, który wznowił w trybie art. 2453a k.p.k. umorzone śledztwo, w wypadku gdy następnie nowe istotne okoliczności, które stanowiły podstawę do wznowienia śledztwa, nie potwierdziły się i w tym zakresie śledztwo zostało umorzone prawomocnie, może mimo tego złożyć akt oskarżenia w ramach zarzutów uprzednio oskarżonym stawianych, a nie udowodnionych, czy też powinien śledztwo wznowione w całości umorzyć?" na podstawie art. 390 k.p.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił: udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 2453a k.p.k. podstawą wznowienia umorzonego śledztwa jest ujawnienie nowych istotnych okoliczności, nie znanych w poprzednim postępowaniu. Nie można wznowić śledztwa na podstawie takiej okoliczności, która była znana w poprzednim postępowaniu organom prowadzącym śledztwo, albo wtedy, gdy okoliczność ta nie jest dla sprawy istotna. Okoliczności, które stanowiły podstawę wznowienia, muszą się okazać prawdziwe, albowiem nie potwierdzone co do swej prawdziwości nie są dla sprawy, w rozumieniu ustawy, istotne. Wynika to z treści przepisów art. 2453 § 2 i art. 2453a § 2 k.p.k., nakazujących prowadzącemu śledztwo lub Milicji Obywatelskiej dokonanie odpowiednich czynności śledczych dla sprawdzenia okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wznowienia lub podjęcie na nowo umorzonego śledztwa. Wynika to również z ogólnych zasad procesu karnego: zasady prawdy obiektywnej nakazującej uwzględnienie tylko okoliczności prawdziwych oraz zasady in dubio pro reo, z której wypływa obowiązek - w wypadku wątpliwości co do prawdziwości okoliczności będących podstawą wznowienia umorzonego śledztwa - rozstrzygnięcia tych wątpliwości na korzyść podejrzanego i w następstwie nakazujących umorzenie śledztwa.Brak nowych istotnych okoliczności nie znanych w poprzednim postępowaniu jest ujemną przesłanką wznowienia umorzonego śledztwa, a tym samym kontynuowania postępowania. Organ prowadzący postępowanie przygotowawcze lub sąd w każdej fazie postępowania karnego powinien postępowanie karne umorzyć zgodnie z art. 3 lit. c, 2452 § 1 lit. a i 378 k.p.k. Zachodzi bowiem ujemna przesłanka procesowa, podobna pod względem skutków prawnych do "rzeczy osądzonej".W wypadku zaś, gdy prokurator wznowił śledztwo na podstawie istotnych okoliczności, nie znanych w poprzednim postępowaniu, ale następnie w toku czynności dowodowych okoliczności te okazały się nieprawdziwe - powinien umorzyć wznowione śledztwo.Sąd ma prawo, a nawet obowiązek kontroli, czy wznowienie śledztwa było dopuszczalne, przepisy bowiem art. 251 i 378 k.p.k. nakazują sądowi kontrolę z urzędu, czy zachodzą ujemne przesłanki procesowe powodujące umorzenie postępowania karnego (por. analogiczne stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie VI KO 19/62, opubl. w OSNKW zeszyt 5/1963, poz. 97).Sąd, który otrzymał akt oskarżenia sporządzony w wyniku wznowienia śledztwa, jest zawsze powołany do oceny i kontroli dopuszczalności wznowienia śledztwa, jako przesłanki usprawiedliwiającej i prawnie uzasadniającej kontynuowanie procesu karnego.