VI KO 124/59

SentencjaSąd Najwyższy w związku z przekazaną przez Sąd Wojewódzki kwestią wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy rozpoznanie przez sąd powiatowy sprawy w trybie uproszczonym (jednoosobowo) względem oskarżonego aresztowanego stanowi obrazę art. 12 § 1 k.p.k. i w związku z tym powoduje nieważność tego wyroku i czy odnośnie wszystkich oskarżonych, czy też tylko w odniesieniu do tego oskarżonego, który w czasie rozprawy głównej był aresztowany, czy też stanowi jedynie obrazę art. 16 k.p.k., która winna być przez sąd rewizyjny rozważona na tle art. 378 § 1 k.p.k. i art. 10 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 38, poz. 348), wraz z późniejszymi zmianami - odnośnie oskarżonego, którego to jedynie dotyczy" - uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW uchwale składu 7 sędziów z dnia 17 grudnia 1959 r. sygn. VI KO 71/59, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że jednoosobowe rozpoznanie przez sąd powiatowy sprawy, która według art. 16 k.p.k. podlega rozpoznaniu w składzie kolegialnym (sędziego i ławników), stanowi naruszenie art. 16 k.p.k., określającego skład sądu powiatowego, a nie artykułu 15 (w związku z art. 17) k.p.k., który normuje jego właściwość rzeczową oraz, że wobec tego naruszenie to, jako dotyczące obsady sądu, pociąga za sobą uchylenie wyroku na podstawie artykułu 378 § 1 k.p.k., nie zaś stwierdzenie jego nieważności (art. 13 § 1 k.p.k.) lub też uznanie go za nieważny (art. 377 k.p.k.). Analogiczne stanowisko Sąd Najwyższy zajął w uchwale składu 7 sędziów z dnia 28 marca 1957 r., sygn. IV KO 6/55 ("Państwo i Prawo" 3/1958).Streszczona wyżej wykładnia dotyczy wszystkich przypadków jednoosobowego rozpoznania przez sąd powiatowy spraw, które, stosownie do art. 16 § 1 k.p.k., podlegają kolegialnemu rozpoznaniu. Według art. 10 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 38, poz. 348) w brzmieniu dekretu z dnia 21 grudnia 1955 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 46, poz. 309), trybu uproszczonego nie można stosować względem oskarżonego, który pozostaje w tymczasowym areszcie. Sądy powiatowe nie mogą więc rozpoznawać jednoosobowo spraw tych osób, jeżeli zaś to zrobiły z naruszeniem omawianych przepisów, to taki ich wyrok ulega uchyleniu niezależnie od zarzutów podniesionych w rewizji, bądź na podstawie art. 378 § 1 lit. "b” k.p.k. (co do oskarżonych, którzy wnieśli rewizję), bądź też na podstawie art. 386 k.p.k. (w stosunku do oskarżonych, którzy nie założyli rewizji), lecz tylko co do oskarżonych, którzy byli aresztowani w czasie rozprawy głównej, przeprowadzonej przez Sąd I instancji. W stosunku bowiem do oskarżonych, którzy nie byli wówczas aresztowani, wyrok taki - jako nie nieważny - nie może być uchylony, gdyż sprzeciwiałoby się to podstawowym zasadom postępowania rewizyjnego.