VI KO 27/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: J. Dorsz, T. Krokosz, T. Majewski, M. Paluch (współsprawozdawca), J. Pustelnik (sprawozdawca), K. Wagner.Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza K. oskarżonego z art. 1 § 3 lit. c) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu przekazanej przez zwykły skład Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 20 czerwca 1964 r. w sprawie IV KZ 62/64 kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wymieniony w art. 3 § 1 ustawy z dnia 29 maja 1957 r. o warunkowym zwolnieniu osób odbywających karę pozbawienia wolności (jednolity tekst: Dz. U. Nr 58, poz. 321) okres próby obejmuje czas pozostały do odbycia kary z ograniczeniem granicy dolnej do 1 roku w sytuacji, gdy do odbycia kary pozostał okres krótszy od jednego roku, czy też wyznaczenie okresu próby na czas od jednego roku do pięciu lat pozostawione jest do uznania sądu i może ono nastąpić bez względu na to, jaki czas pozostał do odbycia kary?"i po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 2 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54), uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZasadą ustaloną w sposób jednoznaczny w art. 3 § 1 ustawy z dnia 29 maja 1957 r. o warunkowym zwolnieniu osób odbywających karę pozbawienia wolności (Dz. U. z dnia 15 grudnia 1961 r. Nr 58, poz. 321) jest to, że w razie warunkowego zwolnienia czas pozostały do odbycia kary stanowi okres próby. W dalszej części powołany przepis stanowi, że okres próby nie może być jednak krótszy niż rok ani dłuższy niż 5 lat. Wynika stąd, że gdy czas pozostały do odbycia kary jest krótszy niż rok, to okres próby zawsze wynosi rok, a jeżeli czas ten przekracza 5 lat, to okres próby wynosi 5 lat; w pozostałych wypadkach okres próby równa się okresowi pozostałemu do odbycia kary.Zastrzeżenie co do górnej granicy okresu próby odnosi się do wypadków warunkowego zwolnienia przewidzianych w pierwszej części przepisu art. 2 § 3 omawianej ustawy, tj. do zwolnienia skazanych odbywających kolejno dwie lub więcej nie podlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, których suma przekracza 15 lat. W normalnych bowiem sytuacjach, kiedy skazany odbywa jedną karę terminowego pozbawienia wolności, choćby w najwyższym jej wymiarze (15 lat), okres pozostały do odbycia kary nie przekroczy nigdy 5 lat, zbędne więc byłoby stanowienie o niedopuszczalności trwania okresu próby dłużej niż 5 lat. Nadto wspomniane zastrzeżenie uwzględniało sytuację tych osób, do których na zasadzie art. 2 § 1 k.k. (uchwała z dnia 25 sierpnia 1960 r. VI KO 21/60, ogłoszona w OSN 57/60) miała zastosowanie ustawa z dnia 29 maja 1957 r. o warunkowym zwolnieniu osób odbywających karę pozbawienia wolności w brzmieniu przed jej zmianą z dnia 17 lutego 1960 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 69), tzn. gdy warunkowe zwolnienie mogło nastąpić po odbyciu przez skazanego połowy kary, jako też tych osób, o których mowa w przepisie art. 13 § 2 omawianej ustawy.Sprzeczna z treścią przepisu art. 3 § 1 ustawy i nie do przyjęcia jest wykładnia, według której wyznaczenie okresu próby na czas od jednego roku do pięciu lat pozostawione jest do uznania sądu. Wyznaczenie bowiem warunkowo zwolnionemu, któremu do odbycia kary pozostał okres dłuższy niż rok, a nie sięgający 5 lat, okresu dłuższego niż czas pozostały do odbycia kary pozostawałoby w rażącej sprzeczności z podstawową zasadą art. 3, że okres próby stanowi właśnie czas pozostały do odbycia kary.Ustawa nie przewidziała żadnego uznania sądu. Wszystkie wypadki zostały wyraźnie określone, gdyż okres próby albo będzie równy czasowi pozostałemu do odbycia kary, albo też będzie wynosił rok lub 5 lat.