VI KO 33/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: M. Bogusławski (sprawozdawca), J. Zembaty (współsprawozdawca).Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza K. i innych, oskarżonych z art. 257 § 1, 259, 160 i 161 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchwalił przedstawioną na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:1."Czy należy określać wartość skradzionego mienia, mającego dużą wartość artystyczną i historyczną (zabytek kultury), jedynie według ceny materiałów (surowców, półfabrykatów), z których zostało wytworzone, czy też należy stosować inne kryteria?".2."Czy słuszne jest kwalifikowanie kradzieży mienia zaliczonego do zabytków, a znajdującego się w posiadaniu np. parafii jakiegoś wyznania względnie osób prywatnych, jako mienia prywatnego?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneOdpowiedź na pytanie Sądu Wojewódzkiego dotyczy wypadku kradzieży z kościoła części obrazu stanowiącego fragment ołtarza. Kradzież taka uznana być musi za kradzież zabytku, jeżeli dotyczy dobra kultury wpisanego do rejestru zabytków albo nie wpisanego, lecz takiego, którego charakter zabytkowy jest oczywisty [art. 4 obecnej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48) oraz - poprzednio - art. 1 i 43a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 29, poz. 265) w brzmieniu rozporządzenia z dnia 25 stycznia 1933 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 62)]. Ustawa nie przewidywała i nie przewiduje tego, że przedmiot już z racji swego charakteru jako zabytku przechodzi, bez szczególnego postępowania wywłaszczeniowego, na własność Państwa lub określonej organizacji społecznej. Sąd Najwyższy wypowiedział w swoim czasie i odpowiednio uzasadnił pogląd, że mienie kościelne nie stanowi własności społecznej (wyrok z dnia 11 września 1958 r. I K 778/57, nie publikowany).Sprawca kradzieży takiego mienia, jeżeli dany przedmiot jest w rozumieniu ustawy zabytkiem, podlega zatem odpowiedzialności karnej na podstawie art. 257 § 1 k.k.Okoliczność, że w toku popełnienia tej kradzieży sprawca zabytek umyślnie uszkodził lub zniszczył, sprawia, iż obecnie podlega on - stosownie do art. 36 k.k. - ukaraniu według surowszego przepisu, jakim jest art. 73 ust. 1 cytowanej obowiązującej ustawy z 15 lutego 1962 r.; przepis ten przewiduje za umyślne uszkodzenie lub zniszczenie zabytku karę do 5 lat więzienia i grzywny, gdy tymczasem art. 257 § 1 k.k. jedynie karę więzienia do lat 5.Co się jednak tyczy czynów popełnionych przed wejściem w życie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. (jak właśnie w sprawie niniejszej), to w myśl art. 2 k.k. w wypadku owego uszkodzenia itp. będzie mieć zastosowanie art. 257 § 1 k.k., jako surowszy (art. 36 k.k.) od przepisów karnych mogących wchodzić w rachubę w myśl uprzednio obowiązującego cytowanego rozporządzenia z dnia 6 marca 1928 r. w szczególności art. 36 ust. 1 i 2 rozporządzenia lub art. 262 § 1 i 4 k.k., właściwy z mocy klauzuli subsydiarnej zawartej w art. 42 wymienionego rozporządzenia.O wartości skradzionego zabytku sąd orzeka stosownie do realnej wymiernej wartości zabytku w chwili zaboru czy zniszczenia lub uszkodzenia. W tej mierze szczególną rolę, której pominąć niepodobna, odegrać muszą opinie konserwatorów zabytków, wydane przy ewentualnej pomocy rzeczoznawców, z zachowaniem odpowiedniej analogii z postępowaniem unormowanym w obu cytowanych tutaj aktach normatywnych, między innymi co do sytuacji związanej z wywłaszczeniem zabytku.