IV KR 473/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kwaśny (sprawozdawca). Sędziowie: J. Nóżyński, J. Pustelnik.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Chudzio.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 1986 r. sprawy Krzysztofa M. i innych, oskarżonych o popełnienie czynu określonego w art. 201 k.k., z powodu rewizji, wniesionych przez obrońców oskarżonych oraz oskarżyciela posiłkowego, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 1 lipca 1986 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1) Krzysztofa M., Marka M. i Waldemara S. uznał za winnych popełnienia przestępstwa określonego w art. 208 k.k. w zb. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48) w zw. z art. 10 § 2 k.k., a w odniesieniu do Marka M. - w zw. z art. 60 § 1 k.k., popełnionego w ten sposób, że w nocy z dnia 19 na 20 marca 1986 r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu, przy czym Marek M. w okresie 5 lat po odbyciu kary 13 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo tego samego rodzaju, w celu dokonania zaboru mienia i osiągnięcia korzyści majątkowej, włamali się do Prymasowskiej Bazyliki Archikatedralnej przez odgięcie kraty zabezpieczającej i wypchnięcie okna, a następnie używając siekiery, żelaznych łomów i piłek do cięcia metali oderwali części z relikwiarza Św. Wojciecha, wykonane ze srebra i pochodzące z XVII wieku, a mianowicie pełnoplastyczną jego postać i niektóre z ozdób sarkofagu, stanowiące zabytek historyczny oraz kulturowy, wartości co najmniej 53.724.000 zł, które zabrali w celu przywłaszczenia na szkodę Parafii Archikatedralnej w G., po czym fragmenty zagarniętych przedmiotów przetopili na złom srebra, a ponadto2) Krzysztofa M. za winnego włamania do tabernakulum i na podstawie art. 208 k.k. w zw. z art. 10 § 3 k.k. skazał:- Krzysztofa M. na karę 10 lat pozbawienia wolności,- Marka M. - z zastosowaniem art. 60 § 1 k.k. - na karę 15 lat pozbawienia wolności,- Waldemara B. na karę 10 lat pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczne1) Krzysztof M., 2) Marek M. i 3) Waldemar S. oskarżeni zostali o to, że:w nocy z dnia 19 na dzień 20 marca 1986 r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu, przy czym Marek M. w okresie 5 lat po odbyciu kary 13 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo tego samego rodzaju, w celu dokonania zaboru mienia i osiągnięcia korzyści majątkowej, włamali się do Prymasowskiej Bazyliki Archikatedralnej przez odgięcie kraty zabezpieczającej i wypchnięcie okna, a następnie używając siekiery, żelaznych łomów i piłek do cięcia metalu oderwali części z relikwiarza Św. Wojciecha, wykonane ze srebra i pochodzące z XVII wieku, a mianowicie pełnoplastyczną jego postać i niektóre z ozdób sarkofagu, stanowiące ze względu na rodzaj dzieła artystycznego i charakter zabytku historycznego oraz kulturowego polskie mienie ogólnonarodowe, o wartości co najmniej 53.724.000 zł, które zabrali w celu przywłaszczenia, po czym fragmenty zrabowanych przedmiotów przetopili na złom srebra, tj. o przestępstwo określone w art. 201, 208 k.k. i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48), z zastosowaniem art. 10 § 2 k.k., a w odniesieniu do Marka M. - również w zw. z art. 60 § 1 k.k. (...).Sąd Wojewódzki w P. wyrokiem z dnia 1 lipca 1986 r.oskarżonych Krzysztofa M., Marka M. i Waldemara S. uznał za winnych przestępstwa określonego w art. 201, 208 k.k. i art. 73 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48) w zw. z art. 10 § 2 k.k., a w odniesieniu do oskarżonego Marka M. - w zw. z art. 60 § 1 k.k., popełnionego w ten sposób, że w nocy z dnia 19 na dzień 20 marca 1986 r. w G., działając wspólnie i w porozumieniu, przy czym Marek M. w okresie 5 lat po odbyciu kary 13 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwo tego samego rodzaju, w celu dokonania zaboru mienia i osiągnięcia korzyści majątkowej, włamali się do Prymasowskiej Bazyliki Archikatedralnej przez odgięcie kraty zabezpieczającej i wypchnięcie okna, a następnie używając siekiery, żelaznych łomów i piłek do cięcia metalu oderwali części z relikwiarza Św. Wojciecha, wykonane ze srebra i pochodzące z XVII wieku, a mianowicie pełnoplastyczną jego postać i niektóre z ozdób sarkofagu, stanowiące ze względu na rodzaj dzieła artystycznego i historyczny oraz kulturowy charakter zabytku mienie ogólnonarodowe, o wartości co najmniej 53.724.000 zł, które zabrali w celu przywłaszczenia, po czym fragmenty zrabowanych przedmiotów przetopili na złom srebra (...), przyjmując w stosunku do oskarżonego Krzysztofa M., że działał w ciągłości czynu (art. 58 k.k.) -i za to na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 10 § 3, art. 36 § 2, art. 40 § 1, art. 46 § 1 pkt 2 k.k., a w odniesieniu do oskarżonego Marka M. w zw. z art. 60 § 1 k.k. skazał:- oskarżonego Krzysztofa M. na karę 15 lat pozbawienia wolności, 5.000.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat, konfiskaty mienia w całości,- oskarżonego Marka M. na karę 15 lat pozbawienia wolności, 5.000.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat, konfiskaty mienia w całości, a ponadto na podstawie art. 62 § 1 k.k. orzekł wobec tego oskarżonego nadzór ochronny na okres 5 lat,- oskarżonego Waldemara B. na karę 12 lat pozbawienia wolności, 5.000.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 8 lat, konfiskaty mienia w całości (...).Wyrok ten zaskarżyli obrońcy oskarżonych oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.Obrońca oskarżonego Krzysztofa M. zarzucił temu wyrokowi w rewizji obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 201 k.k., wynikającą z jego nieprawidłowego zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy, pomimo ustalenia, że oskarżony - wspólnie z pozostałymi oskarżonymi - włamał się do Prymasowskiej Bazyliki Archikatedralnej w G. i dokonał kradzieży mienia kościelnego, które powinno być traktowane w myśl obowiązującego prawa jak własność prywatna, a nie mienie społeczne (...).Obrońca oskarżonego Marka M. zarzucił wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego wskutek przyjęcia, że oskarżony Marek M. dopuścił się przestępstwa przewidzianego w art. 203 k.k. w zw. z art. 208 k.k. i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach.Obrońca oskarżonego Waldemara B. zarzucił wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, a w szczególności obrazę art. 201 k.k. wskutek błędnego przyjęcia, że mienie zagarnięte przez oskarżonego jest mieniem społecznym w rozumieniu art. 120 § 6 k.k. (...).Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zarzucił wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na niesłusznym przyjęciu, iż oskarżeni dopuścili się zamiast przestępstwa włamania określonego w art. 208 k.k. przestępstwa zakwalifikowanego w wyroku z art. 201 k.k. w zw. z art. 208 k.k. oraz w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach w zw. z art. 10 § 2 k.k. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:(...) Przyjmując ustalenia faktyczne wyroku za prawidłowe i odpowiadające wynikom przewodu sądowego, należy ocenić zarzuty wszystkich oskarżonych odnoszące się do przeprowadzonej przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej czynów oskarżonych.Akceptacja ustaleń faktycznych wyroku odnosi się tylko do okoliczności i samego faktu zagarnięcia i zniszczenia części z relikwiarza Św. Wojciecha, stanowiącego dzieło artystyczne o charakterze zabytku historycznego i kulturowego, ale nie obejmuje oceny tego, na co zwracają uwagę skarżący, a w tym przede wszystkim oskarżyciel posiłkowy, że dzieło to stanowi mienie ogólnonarodowe, tj. mienie społeczne, o którym stanowi art. 201 i 120 § 6 k.k.Owszem, każdy zabytek kultury polskiej, bez względu na to, do kogo należy i czyją stanowi własność, może być określonym dobrem ogólnonarodowym, ale nie oznacza to, że tylko z tego powodu staje się on mieniem społecznym w rozumieniu obowiązującego prawa karnego.Skradziony przez oskarżonych relikwiarz Św. Wojciecha był w posiadaniu i stanowił własność Parafii Archikatedralnej w G., a więc nie stanowił własności społecznej w rozumieniu art. 120 § 6 k.k.Mienie Parafii Archikatedralnej w G. nie podlega w świetle przepisów prawa karnego ochronie takiej jak mienie społeczne, a jedynie jak mienie cudze, i wobec tego czyn oskarżonych Krzysztofa i Marka M. oraz Waldemara S. należało zakwalifikować z art. 208 k.k. w zb. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48) i w zw. z art. 10 § 2 k.k., a w odniesieniu do Marka M. - ponadto w zw. z art. 60 § 1 k.k.Przyjmując, że w kumulatywnym zbiegu oskarżeni naruszyli również art. 73 ust. 1 powołanej ustawy o ochronie dóbr kultury i o muzeach, kierowano się z jednej strony tylko tym, że oskarżeni nie tylko zagarnęli, ale również zniszczyli zabytek kultury, z drugiej natomiast - że powołana ustawa ma za zadanie ochronę wszystkich dóbr kultury znajdujących się w Polsce, a nie tylko tych, które stanowią własność społeczną (...).W konsekwencji dokonanej zmiany oceny prawnej przypisanych oskarżonym przestępstw zmieniono również podstawę wymiaru kary - na art. 208 k.k., a w stosunku do Marka M. - w zw. z art. 60 § 1 k.k.Kary wymierzone wszystkim oskarżonym - zarówno kary zasadnicze, jak i dodatkowe - jakkolwiek orzeczone zostały w najwyższym ustawowym wymiarze, przy czym wobec Marka M. kara zwiększona została na podstawie art. 60 k.k., nie mogą być uznane za represje rażąco niewspółmiernie surowe. Przestępstwo, którego dopuścili się oskarżeni, jest wyjątkowo szkodliwe społecznie, i to nie tylko z tego powodu, że pociągnęło za sobą szkodę materialną w wysokości ponad 50.000.000 zł, ale głównie dlatego, że spowodowało nieodwracalne szkody w kulturze polskiej. Okoliczność ta w powiązaniu z faktem, że oskarżeni dopuścili się przestępstwa z premedytacją, wykazując przy tym wysoki stopień demoralizacji, przemawia za potrzebą surowego napiętnowania sprawców tego czynu. Dlatego też obok kary pozbawienia wolności zasadnie orzeczono wobec każdego z oskarżonych kary dodatkowe, w tym również - na podstawie art. 40 § 2 k.k. - kary pozbawienia praw publicznych. Zmieniając podstawę prawną tej ostatniej kary za podstawę orzeczenia konfiskaty mienia w całości przyjęto jednocześnie art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101).W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.