VI KZP 13/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: S. Pawelec, J. Pustelnik (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marka S., oskarżonego o czyn określony w art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 208 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krośnie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1986 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy mienie organizacji kościelnych jest mieniem społecznym w rozumieniu art. 120 § 6 k.k. i czy w konsekwencji tego przysługuje mu ochrona prawna należna takiemu mieniu?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneIstota problemu prawnego w postawionym pytaniu nie sprowadza się do tego, czy mienie organizacji kościelnych jest mieniem społecznym - jak to sformułowano w pytaniu - lecz do karnoprawnych aspektów odpowiedzialności za przestępstwa godzące w tak specyficzne mienie organizacji kościelnych, jakimi są dobra kultury narodowej.Kodeks karny w art. 120 § 6 wyczerpująco wyjaśnia, że: mieniem społecznym jest socjalistyczne mienie ogólnonarodowe, mienie spółdzielcze lub mienie innej organizacji ludu pracującego". W świetle tego trzeba przyjąć, że mienie organizacji kościelnych nie może być uznane za mienie społeczne, gdyż nie jest socjalistycznym mieniem ogólnonarodowym, mieniem spółdzielczym czy mieniem innej organizacji ludu pracującego, skoro organizacje kościelne nie są organizacjami ludu pracującego.Z tego też powodu mienie organizacji kościelnych nie korzysta i nie może korzystać - z wyjątkiem wypadków wymienionych w art. 120 § 7 k.k. - z ochrony karnoprawnej przewidzianej dla mienia społecznego.Dobra kultury bez względu na to, czyją są własnością, korzystają z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48 z późn. zm.).Ustawa ta podkreślając, że: "ochrona dóbr kultury stanowiących dorobek myśli i pracy wielu pokoleń jest obowiązkiem Państwa i powinnością jego obywateli" (art. 1), wyjaśnia, że przez dobro kultury rozumie się: "każdy przedmiot ruchomy lub nieruchomy, dawny lub współczesny, mający znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego ze względu na jego wartość historyczną, naukową lub artystyczną" (art. 2), i stanowi, że dobra kultury, zwane dalej w ustawie zabytkami, korzystają ze szczególnej ochrony określonej w ustawie z uwagi na ich trwałe znaczenie dla rozwoju kultury narodowej, stanowiąc czynny składnik życia współczesnego społeczeństwa socjalistycznego (art. 3 ust. 1).Ochrona ta, określona w rozdziałach III-XII powołanej ustawy, ma jednak charakter ochrony administracyjnej i społecznej.W rozdziale XIII, zawierającym przepisy karne, ustanawia się odpowiedzialność karną przed sądem tylko za uszkodzenie lub zniszczenie zabytku (art. 73), za wywiezienie bez zezwolenia zabytku za granicę lub niesprowadzenie go po wywiezieniu do kraju w terminie ustalonym w zezwoleniu (art. 74), za przeszkodzenie lub utrudnienie organowi służby konserwatorskiej wykonania obowiązków wynikających z ustawy (art. 75) oraz za zbywanie lub pośredniczenie w zbyciu zabytku (art. 76). W dalszych przepisach tego rozdziału (art. 77-80) ustawa ta ustanawia odpowiedzialność za określone wykroczenia w trybie przepisów o orzecznictwie przed kolegiami do spraw wykroczeń.Natomiast powołana ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. nie zawiera przepisu regulującego odpowiedzialność karną za kradzież zabytku, w szczególności że zabytek nie będący mieniem społecznym korzysta z ochrony karnoprawnej przewidzianej dla mienia społecznego.W tej kwestii zatem mają zastosowanie przepisy kodeksu karnego, a te nie stwarzają podstawy do twierdzenia, że nie będące mieniem społecznym zabytki korzystają z takiej samej ochrony karnej jak mienie społeczne.