VI KO 37/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: J. Zembaty, A. Kafarski (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława B. o wydanie wyroku orzekającego karę łączną, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd wojewódzki jako rewizyjny, rozpoznając zażalenie skazanego na postanowienie sądu powiatowego odmawiające wydania wyroku łącznego z tego powodu, że przestępstwo, osądzone wyrokiem późniejszym, zostało popełnione po wydaniu wyroku wcześniejszego, choć w rzeczywistości późniejszy wyrok zawiera ponad wszelką wątpliwość oczywistą omyłkę pisarską co do daty popełnienia czynu, władny jest - wobec niemożności sprostowania owej oczywistej omyłki w myśl art. 46 k.p.k. wskutek zdekompletowania składu sądzącego, który wydał dotknięty tą omyłką wyrok - stwierdzić istnienie tej omyłki i polecić sądowi powiatowemu wydanie wyroku łącznego z przyjęciem prawdziwej daty popełnienia przestępstwa osądzonego wyrokiem późniejszym, czy też usunięcie omawianej przeszkody w wydaniu wyroku łącznego może nastąpić tylko w drodze rewizji nadzwyczajnej od owego wyroku dotkniętego omyłką pisarską?" po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Przedstawione do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie jest konsekwencją poglądu wyrażonego w pytaniu, sprowadzającego się do twierdzenia, że sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w wyroku (ściślej - w sentencji wyroku) może dokonać jedynie sąd w tym samym składzie osobowym, w jakim wydał wyrok, w treści którego została popełniona taka omyłka.Ten pogląd Sądu Wojewódzkiego powstał na skutek analogicznego zastosowania przy wykładni art. 46 § 1 k.p.k. zasady wyrażonej w art. 227 § 2 k.p.k. Przepis ten bowiem głosi, że jeżeli przewodniczący rozprawy i protokolant nie przychylają się do żądania strony co do sprostowania protokołu, to żądanie sprostowania protokołu rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym sąd orzekający w danej sprawie, po wysłuchaniu protokolanta.Przyjmując taką wykładnię art. 46 § 1 k.p.k., Sąd Wojewódzki nie wziął jednak pod uwagę tego, że między sytuacją, o której mowa w art. 46 § 1 k.p.k., a sytuacją z art. 227 § 2 k.p.k. zachodzi zasadnicza różnica. Ten ostatni bowiem przepis odnosi się do wypadku, gdy świadomość zdarzeń, które miały miejsce na rozprawie, mają jedynie członkowie składu orzekającego i protokolant, jako osoba dokumentująca przebieg rozprawy. A więc tylko skład sądu, rozpoznający daną sprawę, po wysłuchaniu protokolanta, ma możność podjęcia decyzji co do zasadności wniosku o sprostowanie protokołu rozprawy.Inaczej natomiast przedstawia się sprawa w sytuacji, o której mowa w art. 46 § 1 k.p.k. Chodzi bowiem w tym wypadku o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w orzeczeniu lub zarządzeniu, a więc omyłki, która wynika bezspornie i niedwuznacznie z zestawienia treści orzeczenia lub zarządzenia z dowodami danej sprawy. Sprostowania więc takiej omyłki może dokonać sąd w innym składzie osobowym niż ten, który wydał orzeczenie lub zarządzenie podlegające sprostowaniu. Za przedstawioną wyżej wykładnią przemawia ponadto treść § 2 art. 46 k.p.k., albowiem przepis ten głosi, że postanowienie o sprostowaniu podpisuje się w ten sam sposób, jak akt ulegających sprostowaniu, a więc przepis ten nie wymaga, by sprostowania dokonał sąd w tym samym składzie osobowym.Brak takiego warunku znajduje swe uzasadnienie również w tym, że potrzeba takiego sprostowania może ujawnić się w czasie późniejszym od chwili wydania orzeczenia lub zarządzenia, które należy sprostować, a więc gdy zebranie tego samego składu sądu nie jest już możliwe.W konsekwencji powyższych rozważań należy zatem dojść do wniosku, że art. 46 § 2 k.p.k. przewiduje, iż postanowienie o sprostowaniu orzeczenia lub zarządzenia wydaje sąd, który wydał dane orzeczenie lub zarządzenie, w analogicznym składzie, w jakim zostały one wydane, a wiec skład ten pod względem osobowym może się różnić od składu, który wydał orzeczenie lub zarządzenie ulegające sprostowaniu.II. Sąd rewizyjny nie jest uprawniony - w związku z rozpoznawaniem środka odwoławczego od postanowienia odmawiającego orzeczenia kary łącznej - sprostować oczywistą omyłkę pisarską w jednym z wyroków prawomocnych ulegających połączeniu i w związku z tym nie jest uprawniony do tego, by uchylić zaskarżone orzeczenie. Nie oznacza to jednak, że sąd rewizyjny ma prawo przejść do porządku dziennego nad dostrzeżoną oczywistą omyłką pisarską w jednym z wyroków, która stanowi przeszkodę do orzeczenia kary łącznej, albowiem pominięcie istnienia takiej omyłki może prowadzić do rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem. Dlatego też w takim wypadku należy zastosować tryb wskazany w art. 46 k.p.k. Przepis ten przewiduje dopuszczalność prostowania oczywistych omyłek pisarskich na wniosek strony lub z urzędu. Dlatego też sąd rewizyjny, dochodząc do wniosku, że w prawomocnym wyroku sądu I instancji została popełniona oczywista omyłka pisarska, zwraca akta sprawy temuż sądowi dla rozważenia kwestii jej sprostowania.Postanowienie sądu rewizyjnego w tej kwestii nie wiąże sądu I instancji co do meritum rozstrzygnięcia, lecz zobowiązuje go jedynie do powzięcia odpowiedniej decyzji, która podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia (art. 46 § 3 k.p.k.).W celu uzupełnienia powyższych rozważań dodać trzeba, że przedstawiony wyżej tryb postępowania ma odpowiednie zastosowanie wówczas, gdy oczywista omyłka pisarska została popełniona w orzeczeniu sądu rewizyjnego. W tym wypadku bowiem właściwym dla jej dokonania jest sąd rewizyjny, który wydał orzeczenie zawierające oczywistą omyłkę pisarską. Wynika to z treści art. 46 § 2 k.p.k.Nie przeczy temu wnioskowi również art. 46 § 3 k.p.k. głoszący, że na postanowienie zarządzające sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej przysługuje zażalenie, wprowadzenie bowiem tego przepisu było konieczne ze względu na treść art. 353 § 1 i 2 k.p.k., przy czym przepis ten (art. 46 § 3) nie zmienia ogólnej zasady, że orzeczenie sądu rewizyjnego nie podlega zaskarżeniu.Z tych przeto względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi, jak w sentencji.