VI KO 61/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: A. Pyszkowski, S. Kalinowski (sprawozdawca). Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana Z. oskarżonego z art. 255 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sędzia, który prowadząc sprawę karną z oskarżenia prywatnego, otrzymuje do akt sprawy pismo oskarżonego zniesławiające trzecią osobę, ma być uważany za świadka czynu w rozumieniu przepisu art. 34 § 1 lit. d) k.p.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzewidziany w procedurze karnej zakaz sądzenia sprawcy o czyn przestępny przez sędziego, który był świadkiem popełnienia tegoż czynu, ma zapewnić prawidłowy wymiar sprawiedliwości i odsunąć od rozpoznania sprawy sędziego, który mógłby być narażony na zarzut, że wobec zetknięcia się sędziego ze sprawą w charakterze świadka czynu i poczynienia w związku z tym przed rozstrzygnięciem sprawy własnych spostrzeżeń nie może on wyłączyć wpływu tych spostrzeżeń na wydany wyrok.Z faktem bowiem spostrzegania czynu zagrożonego karą przewidzianą w ustawie łączy się subiektywna ocena postępowania sprawcy. Ocena ta przy rozpoznawaniu sprawy przez sędziego, który będąc świadkiem czynu, poczynił już pewne spostrzeżenia co do oceny tego czynu, może mieć wpływ na jego późniejszą ocenę okoliczności sprawy dokonywaną w charakterze sędziego, która to ocena powinna być w pełni obiektywna i gdy chodzi o wydanie wyroku - oparta wyłącznie i jedynie na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego.Być "świadkiem czynu" w rozumieniu przepisu art. 34 § 1 lit. d) k.p.k. - to tyle, co zmysłowe spostrzeganie czynu w jego całości albo też poszczególnych czynności lub zachowania się sprawcy, czynności stanowiących czyn przestępny. Z istoty rzeczy wynika, że spostrzeganie takie może być dokonywane w czasie popełnienia czynu.Sędzia, który z własnych spostrzeżeń zna fakt złożenia pisma, okoliczności jego złożenia i jego treść, może być powołany w charakterze świadka w sprawie o zniesławienie popełnione treścią tego pisma.Sędzia taki ma przymioty świadka od chwili, w której zapoznał się z tym pismem, a nie od chwili, w której strona wskazała go na świadka.Osobę, którą ze względu na posiadane przez nią w cudzej sprawie własne spostrzeżenia o czynie, o który toczy się proces, można powołać w charakterze świadka, nie może być sędzią w tej sprawie, w której bądź została już powołana, bądź też można ją powołać w charakterze świadka.W konkretnej sprawie, w której wystąpiło powyższe pytanie, należy ustalić stan faktyczny sprawy. Po wyjaśnieniu okoliczności, czy sędzia był świadkiem złożenia pisma bądź w toku rozprawy, bądź przed rozprawą, czy też dopiero po złożeniu pisma stwierdził fakt, że pismo quaestionis zostało złożone do akt, można będzie rozstrzygnąć zagadnienie, czy sędzia ten był w danym wypadku świadkiem czynu.