VI KO 81/60

SentencjaS. N. w sprawie Mariana Z., oskarżonego z art. 255 § 1 k. k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora uchwalił przedstawioną przez S. Woj. w R. w trybie art. 390 § 1 k. p. k. kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sędzia, który prowadząc sprawę karmą z oskarżenia prywatnego, otrzymuje do akt sprawy pismo oskarżonego, zniesławiające trzecią osobę, ma być uważany za świadka czynu w rozumieniu przepisu art. 34 § 1 lit. d k. p. k.?" rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzewidziany w procedurze karnej zakaz sądzenia sprawcy o czyn przestępny przez sędziego, który był świadkiem popełnienia tegoż czynu, ma zabezpieczyć prawidłowy wymiar sprawiedliwości i odsunąć od rozpoznawania sprawy sędziego, który mógłby być narażony na zarzut, że - wobec zetknięcia się ze sprawą w charakterze świadka czynu i poczynienia w związku z tym przed rozstrzygnięciem sprawy własnych spostrzeżeń - nie może wyłączyć wpływu tych spostrzeżeń na wydany wyrok.Z faktem bowiem spostrzeżenia czynu zagrożonego karą przez ustawę karną łączy się subiektywna ocena postępowania sprawcy. Ocena ta przy rozpoznawaniu sprawy przez sędziego, który, będąc świadkiem czynu, poczynił już pewne spostrzeżenia co do oceny tego czynu, może nie pozostawać bez wpływu na jego późniejszą ocenę okoliczności sprawy, dokonywaną w charakterze sędziego, która to ocena powinna być w pełni obiektywna, i gdy chodzi o wydanie wyroku - oparta wyłącznie i jedynie na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego.Być "świadkiem czynu" w rozumieniu przepisu art. 34 § 1 lit. d k.p.k. oznacza zmysłowe spostrzeganie czynu w jego całości lub też poszczególnych, czynności lub zachowania się sprawcy, stanowiących czyn przestępny. Z istoty rzeczy wynika, że spostrzeganie takie może być dokonywane w czasie popełnienia czynu.Sędzia, który z własnych spostrzeżeń zna fakt złożenia pisma, okoliczności jego złożenia i jego treść, może być powołany w charakterze świadka w sprawie o zniesławienie, popełnione treścią tego pisma.Sędzia taki miał przymioty świadka od chwili, w której zapoznał się z tym pismem, a nie od chwili, w której strona wskazała go na świadka.Osoba, którą - ze względu na posiadane przez nią w cudzej sprawie własne spostrzeżenia o czynie, o który toczy się proces - można powołać w charakterze świadka, nie może być sędzią w tej sprawie, w której bądź została powołana, bądź można ją powołać w charakterze świadka.W konkretnej sprawie, w której wystąpiło powyższe pytanie, należy ustalić stan faktyczny sprawy. Po wyjaśnieniu okoliczności, czy sędzia był świadkiem złożenia pisma bądź w toku rozprawy, bądź przed rozprawą, czy też dopiero po złożeniu pisma stwierdził fakt, że pismo zastało złożone do akt, można będzie rozstrzygnąć zagadnienie, czy sędzia ten był w danym wypadku świadkiem czynu.