VI KO 87/62
UchwałaIzba Karna1963-02-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kierowca autobusu PKS w czasie pełnienia obowiązków służbowych podlega ochronie przewidzianej w rozdziale XXI k.k., czy też w sytuacji, gdy sam wywołał zdarzenie, w którym go ubliżono i czynnie znieważono, korzysta z ochrony przewidzianej w tym rozdziale?Ratio decidendi
Kierowcy Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej, wykonujący jedynie czynności prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie są funkcjonariuszami tego przedsiębiorstwa i w związku z tym nie podlegają ochronie przewidzianej w rozdziale XXI Kodeksu Karnego, który dotyczy ochrony funkcjonariuszy. Kierowca nie jest również osobą przydaną konduktorowi do pomocy, gdyż wykonuje swoje obowiązki samodzielnie. W związku z tym, nawet jeśli kierowca sam wywołał zdarzenie, w którym go ubliżono i czynnie znieważono, nie korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy.Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpatrywał kwestię prawną przedstawioną przez Sąd Wojewódzki dotyczącą ochrony prawnej kierowcy autobusu PKS w kontekście przestępstw przeciwko funkcjonariuszom. Kwestia dotyczyła tego, czy kierowca autobusu PKS w czasie pełnienia obowiązków służbowych podlega ochronie przewidzianej w rozdziale XXI k.k., a także czy w sytuacji, gdy sam wywołał zdarzenie, w którym go ubliżono i czynnie znieważono, nadal korzysta z tej ochrony. Sąd Najwyższy analizował status kierowcy PKS oraz jego relację z konduktorem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawioną kwestię prawną, udzielając odpowiedzi na postawione pytania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: K. Czajkowski, M. Bogusławski (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wiesława P. oskarżonego z art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) oraz z art. 132 § 1 i 133 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przedstawioną przez Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie postanowieniem z dnia 2 lipca 1962 r. kwestią prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:1. "Czy kierowca autobusu PKS w czasie pełnienia swych obowiązków służbowych podlega ochronie przewidzianej w rozdziale XXI k.k.?", a w razie negatywnej odpowiedzi -2. "Czy w sytuacji jak w pkt 1 należy zawsze traktować kierowcę PKS jako osobę do pomocy konduktorowi przydaną?" i wreszcie, przy pozytywnej odpowiedzi na pkt 1,3. "Czy kierowca autobusu PKS, jeśli sam wywołał zdarzenie, w czasie którego ubliżono mu i czynnie znieważono, korzysta z ochrony przewidzianej w rozdziale XXI k.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 lipca 1962 r. VI KO 12/62 rozstrzygnął, że kierowcy Przedsiębiorstwa "Państwowa Komunikacja Samochodowa" wykonujący tylko czynności prowadzenia pojazdów mechanicznych są wprawdzie pracownikami tegoż Przedsiębiorstwa, ale nie jego funkcjonariuszami, i wobec tego nie mogą ponosić odpowiedzialności karnej przewidzianej dla urzędników. Jeżeli zatem kierowcy PKS nie odpowiadają nawet jak urzędnicy, to tym bardziej nie ulegają oni ochronie karnoprawnej przewidzianej dla urzędników.Kierowca nie jest osobą przydaną konduktorowi do pomocy, podobnie jak nie jest nią maszynista pociągu w stosunku do konduktora PKP. I w jednym, i w drugim wypadku obydwaj oni spełniają swoje różne funkcje samodzielnie. Oczywiście warunkiem umożliwiającym konduktorowi pełnienie jego czynności jest faktyczne prowadzenie pojazdu przez kierowcę, ale to nie oznacza jeszcze, że kierowca jest osobą przybraną do pomocy konduktorowi, skoro możliwe jest, a nawet już wprowadzane w życie prowadzenie autobusów i wozów tramwajowych bez konduktorów.Jak widać z tych rozważań, funkcja kierowania pojazdem mechanicznym nie jest czynnością urzędową należącą do zakresu działania konduktora i z tego powodu nie można mówić o kierowcy jako o osobie przybranej do pomocy konduktorowi.W świetle powyższych wywodów pytanie w pkt 3 staje się bezprzedmiotowe.
Powiązane orzeczenia
- VI KZP 12/72 1972-09-28Czy kierowca autobusu PKS, niebędący konduktorem, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 234 k.k. lub art. 233 k.k. jako osoba przybrana konduktorowi do pomocy w czasie pełnienia obowiązków służbowych?
- N 15/85 1985-09-11Czy kierowca autobusu PKS, który jest również konduktorem, jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 234 § 1 k.k., a czynna napaść na niego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych powinna być kwalifikowana…
- VI KZP 47/68 1969-03-04Czy konduktor PKS w czasie pełnienia obowiązków służbowych korzysta ze wzmożonej ochrony prawnej przewidzianej w art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej z…
- 4 CR 356/56 1956-09-15Czy przedsiębiorstwo państwowe trudniące się zawodowo przewożeniem pasażerów ponosi odpowiedzialność za wypadek komunikacyjny spowodowany przez przeszkodę drogową, jeśli nie dołożyło należytej staranności w zakresie znaj…
- KO 4/50 1950-02-13Czy konduktor lub motorniczy tramwajowy, będący funkcjonariuszem samorządowego przedsiębiorstwa, korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla urzędników w rozdziale XXI Kodeksu karnego?
Powołane przepisy
art. 28 § 2art. 132 § 1art. 390 § 1 KPK§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.