4 CR 356/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński. Sędziowie: J. Kamiński, L. Koprowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Henryka W. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu Komunikacja Samochodowa Okręgu Bydgoskiego Ekspozytura we Włocławku o 10.000 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy Ośrodek w Toruniu z dnia 16 lutego 1956 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy Ośrodek w Toruniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneHenryk W. w pozwie wniesionym przeciwko Przedsiębiorstwu PKS Okręg Bydgoski Ekspozytura we Włocławku domagał się zasądzenia kwoty 10.000 zł tytułem odszkodowania za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną w związku z doznanymi w czasie wypadku autobusu w dniu 15 grudnia 1954 r. obrażeniami.Pozwane Przedsiębiorstwo wniosło o oddalenie powództwa, twierdząc, że wypadek powstał z wyłącznej winy Przedsiębiorstwa Robót Ziemnych we Włocławku, które umieściło na drodze pod miękką nawierzchnią hydrant metalowy, co spowodowało, iż autobus najechawszy na hydrant zarzucił i uderzył w przydrożne drzewo.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, wychodząc z założenia, że pozwane PKS nie ponosi odpowiedzialności za wypadek z mocy art. 152 i 153 § 1 k.z., gdyż wypadek powstał z wyłącznej winy osoby trzeciej, a mianowicie tego przedsiębiorstwa, które prowadziło roboty drogowe i nie zabezpieczyło dostatecznie silną i twardą nawierzchnią zasypanego na poboczu drogi metalowego hydrantu.W rewizji od powyższego wyroku powód zarzuca sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez przypisanie wyłącznej winy za powstały wypadek osobie trzeciej, naruszenie przepisów art. 152 i 153 § 1 k.z. przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, nienależyte wyjaśnienie, czy obudowa hydrantu była prawidłowa, oraz naruszenie art. 220 k.p.c. przez niewezwanie do udziału w sprawie tych osób, którym Sąd przypisał winę za wypadek.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji są częściowo zasadne, Sąd Wojewódzki bowiem nie wyjaśnił kwestii, czy hydrant umieszczony został prawidłowo, czy też wadliwie oraz czy nawierzchnia drogi była źle zabezpieczona. Wyjaśnienie tych okoliczności ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy, od tego bowiem zależy ustalenie, czy rzeczywiście wyłączną winę za powstały wypadek ponosi tylko przedsiębiorstwo dokonujące robót drogowych na trasie Wieniec-Włocławek. Gdyby się okazało, że hydrant umieszczony został prawidłowo (a choćby nawet i wadliwie, ale w ten sposób, że wystawał nad powierzchnię drogi i można go było przy dołożeniu zwykłej staranności dostrzec), a tylko źle zabezpieczono nawierzchnię drogi, to stan taki nie wyłączałby jeszcze odpowiedzialności pozwanej PKS na zasadzie art. 152 § 1 i art. 153 § 1 k.z. Przedsiębiorstwo PKS, trudniące się zawodowo przewożeniem pasażerów, prowadzące stałe linie komunikacyjne, obowiązane jest znać stan tych dróg, po których kursują autobusy stałych linii osobowych, i dołożyć wszelkiej staranności mającej na celu uniknięcie wypadków, zagrażających bezpieczeństwu pasażerów, czy to przez umieszczenie własnych znaków ostrzegawczych, czy też przez ostrzeżenie kierowców o złym stanie dróg i istniejących na pewnych odcinkach przeszkodach. W razie zaniedbania tego obowiązku nie można przypisać wyłącznej winy osobie trzeciej obowiązanej do konserwacji dróg. Inne, bardziej rygorystyczne kryterium oceny zachowania maksimum przezorności należy stosować do przedsiębiorstwa eksploatującego stałą linię pasażerską niż do osób nie trudniących się zawodowo przewożeniem pasażerów lub do przewozu zawodowego osób nie na stałych liniach komunikacyjnych (np. do przewozu przez PKS wycieczki po trasie, na której autobusy nie kursują stale). Z akt sprawy niniejszej wynika ponadto, że roboty drogowe przeprowadzone były w pobliżu Ekspozytury PKS we Włocławku, co nie mogło ujść jej uwagi.Nienależyte wyjaśnienie tych okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 236 § 1 i art. 326 k.p.c., co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania (art. 384 k.p.c.).Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien wyjaśnić powyższe okoliczności i ewentualnie powołać nawet z urzędu dodatkowe dowody (np. biegłego do oceny, czy obudowa hydrantu była prawidłowa) oraz poczynić w tym kierunku prawidłowe ustalenia. Ponadto Sąd Wojewódzki powinien wyjaśnić okoliczności dotyczące zachowania się szofera K. przed i w czasie wypadku, a mianowicie, z jaką szybkością jechał i czy znał zły stan drogi na tym odcinku. Gdyby się bowiem okazało, że znając zły stan drogi, nie zmniejszył szybkości jazdy na tym odcinku lub nie zachował należytej ostrożności przy wymijaniu innego pojazdu, to okoliczność ta również przemawiałaby za przyjęciem odpowiedzialności strony pozwanej (art. 145 k.z.). Celem ustalenia tych okoliczności Sąd Wojewódzki powinien przesłuchać dodatkowo biegłego oraz wziąć pod uwagę treść orzeczenia P.Z.M. z dnia 22 marca 1955 r. ("roboty kanalizacyjne były przeprowadzone już dosyć dawno i nawierzchnia dawnego przekopu w innych miejscach wytrzymała ciężar samochodów."), wyjaśnienia kierowcy K. złożone w śledztwie co do czasu dokonywanych robót, znajomości drogi i daty ostatniego przejazdu szofera tą drogą oraz treść pisma Ekspozytury PKS we Włocławku z dnia 3 marca 1955 r., a nadto przesłuchać szofera K. na te okoliczności w charakterze świadka (nie jest on interwenientem, ponieważ nie zgłosił interwencji ubocznej w piśmie procesowym - art. 68 k.p.c.).Pozostały zarzut rewizji (obrazy art. 220 k.p.c.) jest bezzasadny, gdyż wezwanie innej osoby do udziału w sprawie na zasadzie art. 220 k.p.c. może nastąpić tylko wtedy, gdy sprawa przeciwko tym osobom może się toczyć łącznie (współuczestnictwo konieczne), co w sprawie niniejszej nie ma miejsca.