I PR 288/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Rejman (spr.)Sędziowie SN: K. Piasecki, J. Tyszka.Protokolant: A. Kamińska.SentencjaSąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 19 września 1967 r. sprawy z powództwa Celiny G. i małoletnich Krystyny i Ireny G. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. i Państwowej Komunikacji Samochodowej w M., o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego w Warszawie z dnia 20 stycznia 1967 r., sygn. akt C. 375/65, obie rewizje oddala i przyznaje powódkom od pozwanych solidarnie 900 (dziewięćset) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził solidarnie od obu pozwanych na rzecz powódek po 15.000 zł, a oddalił powództwo w pozostałej części i tak uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. zwrócił się do PKS w M. o dostarczenie dwóch samochodów ciężarowych do przewozu kamieni i żwiru. Zamówienie zostało przyjęte i dwa samochody, z których jednym kierował Jerzy J., zostały dostarczone Prez. Pow. Rady Nar. w Otwocku.W dniu 26 VII 1965 r. po skończeniu pracy robotnicy, a między nimi także i Kazimierz G., mieli być przewiezieni do domu. G. w czasie jazdy znajdował się w skrzyni wozu. W bliżej nieustalonych okolicznościach wypadł on z samochodu ponosząc śmierć na miejscu.Samochód nie był przystosowany do przewozu ludzi i dlatego był zakwalifikowany tylko do przewozu ładunków.Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych użytkował samochód PKS-u niezgodnie z zamówieniem. Nie zabezpieczył też pracowników w hełmy ochronne, choć charakter ich pracy tego wymagał (opinia biegłego).Odpowiedzialność więc tego pozwanego opiera się na przepisach art. 24 dekr. o p.z.e.PKS odpowiada natomiast na podstawie art. 430 k.c., gdyż kierowca, będący jego pracownikiem, naruszył przepisy zarządzenia Min. Transportu Drogowego i Lotniczego z dn. 23 X 1956 r. w sprawie warunków używania samochodów ciężarowych i ciągników do przewozu osób (Mon. Pol. Nr 83, poz. 1044/56 oraz Nr 14, poz. 10/57).Solidarna odpowiedzialność obu pozwanych, którzy odpowiadają na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych, jest zgodnie z treścią art. 441 k.c. solidarna.Od wyroku tego wpłynęły rewizje obu pozwanych. PKS reprezentuje pogląd, że z uwagi na zawarcie umowy najmu zwolniony jest od odpowiedzialności z tytułu ryzyka, bowiem ta przeszła na najemcę, a winy nie można kierowcy przypisać.Natomiast pozwana Prezydium Pow. Rady Nar. wyraziło zapatrywanie, że wolne jest od odpowiedzialności na mocy art. 249 k.c., gdyż wykonanie czynności powierzyło PKS-owi, który zawodowo trudni się wykonywaniem takich czynności.Sąd Najwyższy uznał obie rewizje za nieuzasadnione. Błędny jest pogląd wyrażony w rewizji PKS-u, że wina kierowcy J. nie została wykazana. W sprawie jest poza sporem, że samochód, którym jechał denat, nie był przeznaczony ani przystosowany do przewożenia ludzi. Również niesporne jest to, że kierowca J. doskonale zdawał sobie z tego sprawę. Sam więc fakt, że pomimo to zdecydował się on na wzięcie denata do skrzyni samochodu i to będącego w stanie nietrzeźwym przesądza o jego winie w rozumieniu art. 415 k.c. Dlatego też stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że pozwany PKS ponosi odpowiedzialność materialną na podstawie art. 430 k.c., jest prawidłowe, nie zostało skutecznie podważone w rewizji.Odpowiedzialność jego została wykazana także w świetle art. 435 § 1 k.c., gdyż zasadniczą funkcją PKS-u jest transport. Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że śmierć denata nie nastąpiła ani wskutek siły wyższej, ani z wyłącznej winy poszkodowanego lub osoby trzeciej za którą PKS nie ponosi odpowiedzialności. Ponosi on bowiem odpowiedzialność za niewłaściwe zachowanie się kierowcy J., pozostające w normalnym związku przyczynowym ze śmiercią Kazimierza G. (art. 361 § 1 k.c.).Powoływanie się na przepisy art. 436 § 1 k.c. jest błędne, gdyż odnoszą się one do przedsiębiorstwa, które wprawdzie posługują się samochodami, ale w ramach swojej działalności gospodarczej. Zresztą najem samochodu wraz z obsługą nie uzasadnia i tak zastosowania art. 436 § 1 zd. 2 k.c. Judykatura wykształcona na tle art. 153 § 2 k.z. zachowała nadal swoją aktualność.Chybiony jest również zarzut Prezydium Pow. Rady Nar. Wbrew bowiem twierdzeniu zamieszczonemu w uzasadnieniu rewizji, nie może ono powoływać się na art. 429 k.c., gdyż odpowiedzialność jego opiera się na przepisach dekretu o pow. zaop. emeryt. prac. i ich rodzin, które stanowią lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów o odpowiedzialności za czyny niedozwolone i dlatego w zakresie przez siebie normowanym wyłączają stosowanie tych przepisów. Zakład pracy obowiązany jest zapewnić swoim pracownikom bezpieczne warunki pracy. Tolerowanie jazdy robotników w samochodzie nieprzystosowanym i nie dopuszczonym przez Wydział Komunikacji do przewozu ludzi stanowi naruszenie przepisów z zakresu ochrony życia i zdrowia pracowników. Okoliczność, że do wypadku przyczynił się nie pracownik Prezydium, ale pracownik innego przedsiębiorstwa nie ma istotnego znaczenia, jak to już wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzecz. z dn. 30 VII 1966 r. II.Pr. 170/66 (OSN 7-8/1967, poz. 126).Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku (art. 387 k.p.c.).