VI KO 9/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: A. Kaklarski (sprawozdawca). Z. Nyczaj. Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana K. i Jadwigi K., oskarżonych z art. 9 dekretu z dnia 29 października 1952 r. (Dz. U. Nr 44. poz. 301), po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Opolu w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd rewizyjny na podstawie przepisu art. 6 pkt 2 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późniejszymi zmianami), mimo że wyrok w części dotyczącej kosztów sądowych nie był zaskarżony, obowiązany jest niezależnie od tego, która strona rewizję założyła, orzec w każdym wypadku o opłacie sądowej, jeżeli sąd I instancji nie orzekł o niej w ogóle lub w niższej - niż należna - wysokości - bez obawy naruszenia zakazu "reformationis in peius", czy też doznaje w tym kierunku ograniczeń, a jeśli tak, to w jakich wypadkach i w jakim zakresie?" rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI.Art. 6 pkt 2 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych stanowi, że jeżeli o opłacie sądowej sąd nie orzekł w wyroku, to postanowienie w tej mierze ma obowiązek wydać sąd odwoławczy bądź sąd, w którym sprawa toczyła się w pierwszej instancji. Ten obowiązek sądu ustaje jedynie wówczas, gdy nastąpi przedawnienie prawa Skarbu Państwa do żądania nie uiszczonej opłaty sądowej (art. 5 pkt 1 cytowanego na wstępie dekretu). Dlatego też sąd rewizyjny, gdy sprawa znajduje się w jego rozpoznaniu, mimo że orzeczenie o opłacie sądowej nie zostało zaskarżone, ma obowiązek bez względu na to, która ze stron zaskarżyła wyrok, orzec o tej opłacie, gdy sąd pierwszej instancji nie orzekł o niej w ogóle lub ustalił ją w niewłaściwej wysokości (argumentum a maiori ad minus).Pomijając nawet, że wskazane wyżej orzeczenie sądu rewizyjnego znajduje oparcie w art. 6 pkt 2 cytowanego dekretu, należy dodać, że nie stanowi ono naruszenia zakazu reformationis in peius, albowiem przepis ten ma na celu zabezpieczenie interesów Skarbu Państwa i nie służy realizacji zadań wymiaru sprawiedliwości.II.Art. 6 pkt 2 dekretu o opłatach sądowych w sprawach karnych stanowi, że orzeczenie o opłatach sądowych, w razie nieorzeczenia o nich przez sąd pierwszej instancji, następuje w formie postanowienia, natomiast art. 330 k.p.k. wprowadza zasadę, że orzeczenie o kosztach sądowych, do których należą również opłaty sądowe (art. 1 pkt 1 tegoż dekretu), następuje w miarę potrzeby w sentencji wyroku. Potrzeba taka zachodzi zawsze, gdy zapada wyrok skazujący, a oskarżony nie został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych. Wyrok zatem sądu rewizyjnego, jeśli istnieje podstawa do pobrania opłaty sądowej, musi zawsze zawierać orzeczenie co do niej. W tych warunkach, opierając się na literalnym brzmieniu art. 6 pkt 2 cytowanego dekretu, należałoby dojść do wniosku, że sąd rewizyjny rozstrzygałby o opłacie sądowej dwukrotnie: raz w wyroku co do opłaty sadowej za instancję rewizyjną i drugi raz co do opłaty należnej za pierwszą instancję. Jednakże takie rozstrzygnięcie byłoby nielogiczne, gdyż prowadziłoby bez uzasadnionego powodu do wydawania dwóch różnych orzeczeń przez sąd rewizyjny gdy tymczasem można tę kwestię rozstrzygnąć jednym orzeczeniem zawartym w wyroku. Nadto w wypadku, o którym mowa w art. 17 tegoż dekretu, sąd rewizyjny ma obowiązek orzec w wyroku o opłacie sądowej należnej za obie instancje. Dlatego też sąd rewizyjny orzeka w wyroku o opłacie sądowej, której sąd pierwszej instancji nie orzekł lub ustalił ją w niewłaściwej wysokości, albowiem skoro takie rozstrzygniecie może nastąpić w formie postanowienia, to tym bardziej może zawierać je wyrok. Natomiast jeżeli sąd rewizyjny nie orzekł o opłacie sądowej w wyroku lub ustalił ja w nim w niewłaściwej wysokości, to wówczas wydaje w tym przedmiocie postanowienie.Z tych przeto względów Sąd Najwyższy uchwalił jak w sentencji.