III K 833/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana i Anny G., osk. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. (Dz. U. z 1939 r. Nr 87, poz. 549) i art. 3 ustawy z dn. 28.X.1950 r. (Dz. U. Nr 50, poz. 460), po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1953 r., na podstawie art. 394-396, art. 400 § 4, art. 383 pkt 2, art. 384 pkt 1, art. 459 k.p.k. i art. 4 dekretu o o.s.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymierzenia opłaty sądowej w Sądzie Najwyższym oskarżonym Marianowi i Annie G. w ten sposób, iż tytułem opłaty sądowej w Sądzie Najwyższym zasądził od Mariana G. trzy tysiące osiemset dwadzieścia pięć złotych, od Anny G. tysiąc pięćset czterdzieści pięć złotych i zwolnił oskarżonych od kosztów postępowania i opłaty sądowej wywołanych rewizją nadzwyczajną.Uzasadnienie faktycznePierwszy Prezes Sądu Najwyższego założył rewizję nadzwyczajną od tegoż wyroku w sprawie Mariana i Anny G., skazanych prawomocnie z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. oraz art. 3 ustawy z dn. 28.X.1950 r.Rewizja w oparciu o przepis art. 371 pkt 1 k.p.k. zarzuca obrazę art. 15 i 17 dekretu z dn. 23.I.1947 r. (Dz. U. Nr 19, poz. 73 zmienionego dekretem z dn. 19.V.1949 r. Dz. U. Nr 32, poz. 238) o opłatach sądowych w sprawach karnych i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej opłat sądowych zasądzonych od oskarżonych Mariana i Anny G. i zasądzenie tych opłat od oskarżonych w ten sposób, by opłata za II instancję wynosiła połowę opłaty należnej za I instancję.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów wyraził następujący pogląd prawny:Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 29 maja 1951 r. skazani zostali między innymi:1)oskarżony Marian G.1)z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. (nabycie 80 dolarów) na 8 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny,2)z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. (nabycie 8 monet złotych) na 8 miesięcy więzienia i 3.000 zł grzywny,3)z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. (nabycie 1 dolara) na 8 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny,4)z art. 3 ustawy z dn. 28.X.1950 r. (posiadanie 941 dolarów, 3 funtów ang., 101 monet złotych i złomu złota wagi 95 gramów) na 2 lata więzienia i 30.000 zł grzywny,5)z art. 27 k.k. w zw. z art. 3 ustawy z dn. 28.X.1950 r. (udzielenie pomocy siostrze żony do ukrycia w celu posiadania, przez zamurowanie w swoim domu: 550 dolarów, 3 monet złotych dziesięciorublowych, 2 monet złotych pięciodolarowych, 3 monet brytyjskich, 5 monet dziesięciodolarowych, 1 monety dwudziestodolarowej i 100 franków) na 1 rok więzienia i 20.000 zł grzywny, łącznie zaś na trzy lata więzienia i 75.000 zł grzywny;2)oskarżona Anna G.1)z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. (nabycie 80 dolarów) na 6 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny,2)z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. (nabycie 8 monet złotych) na 6 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny,3)z art. 3 ustawy z dn. 28.X.1950 r. za czyn opisany pod punktem 8-d sentencji wyroku na 1 rok więzienia i 25.000 zł grzywny,4)z art. 27 k.k. w zw. z art. 3 ustawy z dn. 28.X.1950 r. za czyn opisany pod punktem 8-e sentencji wyroku na 6 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny łącznie zaś na 1 rok i 6 miesięcy więzienia oraz 30.000 zł grzywny.Wyrok ten zaskarżyli rewizją oskarżeni.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 16 czerwca 1953 r. wskutek tej rewizji:1)poprawił błędną kwalifikację czynów przypisanych oskarżonemu Marianowi G. w punktach 10 a, b, c, sentencji wyroku z dnia 29 maja 1951 r. w ten sposób, iż przyjął, że te trzy czyny stanowią jedno przestępstwo ciągłe z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. oraz uchylił wyrok w części dotyczącej kar wymierzonych oskarżonemu za te trzy czyny, tudzież w części dotyczącej wymierzonej mu kary łącznej i skazał go za te trzy czyny na karę 8 miesięcy więzienia i grzywnę w kwocie 5.000 zł, a jako karę łączną wymierzył mu na podstawie tej kary oraz innych wymierzonych mu kar 3 lata więzienia i grzywnę 75.000 zł,2)poprawił błędną kwalifikację czynów przypisanych oskarżonej Annie G. w punktach 11 a, b sentencji wyroku z dnia 29 maja 1951 r. w ten sposób, iż przyjął, że te dwa czyny stanowią jedno przestępstwo ciągłe z art. 5 ust. (1) i art. 6 ust. (1) w zw. z art. 16 dekretu z dn. 26.IV.1936 r. oraz uchylił tenże wyrok w części dotyczącej wymierzonej kary łącznej i skazał ją za te dwa czyny na karę 6 miesięcy więzienia i 5.000 zł grzywny, a jako karę łączną wymierzył jej na podstawie tej kary i innych wymierzonych jej kar 1 rok i 6 miesięcy więzienia oraz grzywnę w kwocie 30.000 zł.W ten sposób Sąd Najwyższy, mimo poprawienia kwalifikacji i uchylenia kar za przestępstwa wchodzące w skład czynów ciągłych, utrzymał w mocy kary łączne wymierzone oskarżonym przez Sąd Wojewódzki.Obciążając oskarżonych G. kosztami postępowania rewizyjnego, Sąd Najwyższy z powołaniem się na art. 15 dekretu o o.s.k. z dn. 23.I.1947 r. zasądził opłaty sądowe: od Mariana G. 15.300 zł, od Anny G. 6.180 zł, w czym mieszczą się pojedyncze opłaty za pierwszą instancję i podwójne opłaty za drugą instancję.Obrońca oskarżonych złożył wniosek o sprostowanie rzekomej omyłki w zasądzeniu opłaty za II instancję w powyższej wysokości.Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 21 września 1953 r. wniosek powyższy pozostawił bez uwzględnienia i wyjaśnił, że zaskarżone obecnie orzeczenie o opłatach sądowych wydał celowo, opierając się na przepisie art. 15 dekretu z dn. 23.I.1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych.Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów wypowiedział pogląd, iż artykuł 15 wspomnianego dekretu należy stosować zawsze, gdy rewizja założona na korzyść skazanego nie spowodowała jego uniewinnienia lub obniżenia wymierzonej kary, ponieważ w przypadku uniewinnienia nie wymierza się żadnej opłaty za obie instancje, w razie zaś obniżenia wymiaru kary w instancji rewizyjnej, ma zastosowanie art. 17 tegoż dekretu, tj. sąd rewizyjny wymierza opłatę za obie instancje według kary przez siebie orzeczonej, przy czym opłata za wyższą instancję wynosi połowę opłaty za pierwszą instancję. Natomiast w przypadku, w którym rewizja założona na korzyść skazanego została uwzględniona tylko co do kwalifikacji prawnej przypisanego mu czynu (tak jak to nastąpiło w sprawie Mariana i Anny G. co do niektórych z przypisanych im czynów) i nie spowodowała obniżenia wymierzonej kary (tak jak w sprawie Mariana i Anny G.), nie ma zastosowania art. 17 omawianego dekretu, lecz jego artykuł 15. Wynika to, zdaniem Sądu Najwyższego, z brzmienia art. 15, 17 i 18 tegoż dekretu w związku z jego art. 8 i 12 ust. 1, które wysokość opłaty sądowej uzależniają zawsze od wysokości wymierzonej kary poszczególnej lub też łącznej, jeżeli ta ostatnia została wymierzona.Pogląd ten jest niesłuszny, niezgodny z treścią art. 15 powołanego dekretu i jest wynikiem nieprawidłowej interpretacji wspomnianego przepisu.Poprawienie kwalifikacji prawnej na korzyść oskarżonego wskutek jego rewizji stwarza korzystniejszą sytuację dla oskarżonego, czy to ze względu na odpadnięcie kary dodatkowej, czy też z powodu uzyskania kwalifikacji mniej dotkliwej w pojęciu opinii społecznej, lub też z powodu przypisania oskarżonemu jednego przestępstwa i wymierzenia jednej kary zamiast kilku przestępstw i kilku kar itp.W sprawie niniejszej zachodzi właśnie ten ostatni przypadek. Oskarżeni uzyskali tego rodzaju poprawienie kwalifikacji swych czynów, iż zamiast trzech lub dwóch czynów i kar, przypisano im jeden czyn i skazano na jedną karę. Aczkolwiek kara łączna została ta sama, to jednak np. w razie wznowienia postępowania co do zbiegających się przestępstw i uniewinnienia lub umorzenia postępowania co do nich pozostałaby oskarżonym do odcierpienia jedna kara za jeden czyn, a nie trzy kary za trzy czyny. Odpadłaby wówczas również potrzeba nowej kary łącznej, bo nie byłoby już zbiegających się kar.Nie można więc zasądzać od oskarżonych podwójnej opłaty, jeżeli założona przez nich rewizja okazała się potrzebna i celowa.Chybiony jest argument, jakoby za poglądem wyrażonym w zaskarżonym wyroku przemawiało przyjęcie w art. 8 i 12 omawianego dekretu za podstawę obliczenia opłaty wysokości orzeczonej kary pojedynczej lub łącznej (w zależności od skazania za jedno przestępstwo, lub też w razie zbiegu kar). Argument ten miesza dwa pojęcia, a mianowicie obowiązek uiszczenia opłaty i jej rodzaju z rachunkowym obliczeniem jej wysokości. Trzeba najpierw ustalić obowiązek i rodzaj opłaty (opłata pojedyncza, podwójna lub połowa opłaty), a potem obliczyć jej wysokość według wysokości kary.Ponieważ rewizja oskarżonych okazała się skuteczna, należało zasądzić od oskarżonych pojedynczą opłatę za pierwszą instancję i połowę opłaty za drugą instancję (art. 15 i 17). Wymierzenie opłaty podwójnej za II instancję jest więc nieprawidłowe.Z tych powodów Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów orzekł jak w sentencji.