VI KRN 125/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Fornalik (sprawozdawca). Sędziowie: M. Regent-Lechowicz, F. Kozłowski (sędzia SW del. do SN).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Wiesława F., oskarżonego z art. 205 § 1, art. 203 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 5 stycznia 1976 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu rewizyjnym.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy dla Warszawy Pragi wyrokiem z dnia 20 października 1975 r. skazał oskarżonego Wiesława F.:I) na podstawie art. 205 w związku z art. 36 § 2 i 3 oraz art. 58 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i 8.000 zł grzywny za to, że w okresie od września 1974 r. do maja 1975 r. w W., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kłamliwie zapewniając różne osoby o zwrocie zaciągniętych pożyczek, wyłudził od niżej wymienionych osób łączną kwotę 8.950 zł, a mianowicie od: 1) Władysława P. 1.800 zł, 2) Józefy W. 1.400 zł, 3) Mariana B. 2.000 zł, 4) Jacka K. 300 zł, 5) Krystyny Z. 700 zł, 6) Rozalii K. 100 zł, 7) Macieja B. 300 zł, 8) Henryka Z. 1.000 zł i 9) Andrzeja U. 450 zł, a ponadto kłamliwie zapewniając, że pobiera biżuterię w celu jej skopiowania, wyłudził dwa złote pierścionki wartości ogólnej 7.000 zł na szkodę Danuty S. i Janusza B.;II) na podstawie art. 119 § 1 k.w. na 3 miesiące aresztu za to, że w dniu 20 maja 1975 r. w W. zabrał w celu przywłaszczenia 500 zł na szkodę Apolonii S.;III) na podstawie art. 203 § 1 w związku z art. 58 i 36 § 2 i 3 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności i na 8.000 zł grzywny za to, że w maju 1975 r. w W. zabrał w celu przywłaszczenia pierścionek złoty z koralem wartości 4.500 zł na szkodę Barbary L. i pierścionek złoty z brylantem wartości około 10.000 zł na szkodę Aurelii Z.Na podstawie art. 67 § 1 k.k. Sąd ten wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 10.000 zł grzywny na podstawie kar orzeczonych za przestępstwa określone w art. 205 i 203 § 1 k.k. wymienione wyżej w pkt 1 i 3.Sąd Wojewódzki w Warszawie - po rozpoznaniu rewizji prokuratora i obrońcy - wyrokiem z dnia 5 stycznia 1976 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi w ten sposób, że łączną karę grzywny podwyższył do 15.000 zł oraz przyjął za podstawę skazania za czyn określony wyżej w pkt 1 przepis art. 205 § 1 k.k. (...).Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego złożył Minister Sprawiedliwości, w której zarzucił obrazę przepisów postępowania, a w szczególności art. 9 k.p.k., wskutek nie uzasadnionej i naruszającej prawo oskarżonego do obrony zmiany osoby obrońcy z urzędu w toku postępowania rewizyjnego, i wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do Sądu Wojewódzkiego w Warszawie w celu ponownego jej rozpoznania w postępowaniu rewizyjnym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Postępowanie rewizyjne dotknięte było nieprawidłowością, która mogła mieć wpływ na treść wyroku. Jeszcze w toku postępowania przygotowawczego wyznaczono oskarżonemu Wiesławowi F. obrońcę z urzędu w osobie adwokata Macieja G. z Zespołu Adwokackiego Nr 28 w W., przy czym - jak można wnosić - podstawą do wydania takiej decyzji była uzasadniona wątpliwość co do poczytalności oskarżonego (art. 74 § 1 w związku z art. 70 § 1 pkt 2 k.p.k.).Na rozprawie głównej występował substytut adwokata Macieja G. Natomiast wniosek o doręczenie uzasadnionego wyroku oraz wywód rewizji sporządził i wniósł adwokat Maciej G. Obrońca w rewizji zakwestionował ustalenie winy w zakresie czynu określonego w art. 205 § 1 k.k. oraz wymiar kar. Na rozprawę rewizyjną w dniu 5 stycznia 1976 r. nie stawił się pozbawiony wolności oskarżony Wiesław F., którego powiadomiono o terminie rozprawy, oraz jego obrońca wyznaczony z urzędu - adwokat Maciej G., co do którego brak dowodu doręczenia mu zawiadomienia. W protokole rozprawy rewizyjnej odnotowano, że sąd w toku rozprawy po sprawdzeniu obecności wyznaczył nowego obrońcę z urzędu - adwokata Stanisława P. z Zespołu Adwokackiego Nr 7 w W. Zgodnie z art. 75 § 2 k.p.k. wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności procesowych aż do prawomocnego zakończenia postępowania, przy czym tylko w wypadku dokonywania poszczególnych czynności poza siedzibą lub miejscem zamieszkania wyznaczonego obrońcy wyznacza się na jego żądanie dla dokonania tej czynności innego obrońcę. Intencją powyższego przepisu jest zapewnienie oskarżonemu ciągłej i skutecznej obrony jego interesów w toku całego postępowania przez tego samego obrońcę z urzędu aż do prawomocnego zakończenia sprawy, przy czym wcześniej obowiązki wyznaczonego obrońcy z urzędu ustają z chwilą objęcia obrony przez obrońcę z wyboru albo zwolnienia z ważnych powodów dotychczasowego obrońcy z urzędu przez sąd. W danym wypadku takiej sytuacji nie było i w interesie oskarżonego, pozbawionego wolności i dotkniętego - jak to ustalili biegli psychiatrzy - nieprawidłowością w zakresie cech osobowości, nie leżała zmiana obrońcy z urzędu w toku trwającej rozprawy rewizyjnej przez powierzenie tej obrony innemu adwokatowi, który w ogóle nie zetknął się z oskarżonym. Adwokat Stanisław P. nie mógł zapoznać się ze sprawą w takim stopniu jak wyznaczony już w toku postępowania przygotowawczego adwokat Maciej G., zważywszy, że rozprawę rewizyjną wyznaczono na godzinę 9, a sprawę rozpoznano po wyznaczeniu nowego obrońcy z urzędu już o godz. 10.05. Jak wynika z załączonego i ujawnionego w trybie art. 402 § 3 k.p.k. pisma wymienionego obrońcy z dnia 27 lutego 1976 r., miał on przedstawić na rozprawie rewizyjnej dodatkowo dokumenty dotyczące obrony oskarżonego. Trzeba zaś nadmienić - jak już wyżej podano - że sąd rewizyjny pogorszył sytuację oskarżonego w zakresie grzywny i opłat.W tej sytuacji nie ulega kwestii, że prawo oskarżonego do obrony, zagwarantowane w przepisie art. 9 k.p.k, zostało naruszone, co mogło mieć wpływ na treść wyroku (...).