VI KZP 10/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, dr J. Bratoszewski (współsprawozdawca), dr T. Majewski, Z. Nyczaj (sprawozdawca), A. Pyszkowski, W. Sikorski.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza S., oskarżonego z art. 145 § 2 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu postanowieniem z dnia 23 lutego 1973 r. do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, a z kolei przez tenże Sąd składowi powiększonemu Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:”Czy przepis art. 109 k.p.c. ma zastosowanie do kosztów pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego?”i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKwestia zasądzenia od skazanego na rzecz oskarżyciela posiłkowego wyłożonych przez niego kosztów zastępstwa adwokackiego nie została w kodeksie postępowania karnego unormowana. Dlatego też Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 września 1970 r. - VI KZP 20/70 (OSNKW 1970, z. 12, poz. 167) wyraził pogląd, że - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.k. - ma w tym wypadku zastosowanie przepis art. 98 § 1 k.p.c. oraz że w razie skazania oskarżonego w sprawie, w której występował oskarżyciel posiłkowy korzystający z pełnomocnika, sąd obowiązany jest na żądanie zasądzić na rzecz tego oskarżyciela od oskarżonego koszty związane z udziałem pełnomocnika.Ponieważ sąd zasądza te koszty ”na żądanie” strony, przeto powstaje zagadnienie, czy żądanie takie należy zgłosić najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia - jak tego wymaga przepis art. 109 k.p.c. - a po upływie tego terminu żądanie to staje się prawnie bezskuteczne, czy też rygor określony w art. 109 k.p.c. nie ma w tym wypadku zastosowania.Przepis art. 109 k.p.c. jako przepis subsydiarny miałby zastosowanie jedynie wówczas, gdyby zagadnienie terminu do złożenia wyżej wymienionego żądania nie mogło być rozstrzygnięte na podstawie przepisów kodeksu postępowania karnego.Przepis art. 368 § 1 k.p.k. uprawniający do orzeczenia po wydaniu wyroku w kwestii kosztów w postanowieniu uzupełniającym ani nie specyfikuje tych kosztów, ani też nie podaje terminu, w jakim wydanie tego postanowienia jest dopuszczalne; przeto wynika z tego wniosek, że przepis ten dotyczy wszelkich kosztów, a więc także kosztów związanych z udziałem pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, oraz że zgłoszenie żądania zwrotu tych kosztów możliwe jest nawet po uprawomocnieniu się wyroku.W tym więc trybie należy rozpoznać złożony po wydaniu wyroku wniosek oskarżyciela posiłkowego o zasądzenie kosztów związanych z udziałem jego pełnomocnika.