VI KZP 105/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: M. Budzianowski, L. Chmielewski, S. Kaciczak, M. Paluch (sprawozdawca), A. Pyszkowski, W. Sutkowski (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Generalnego PRL z dnia 23 grudnia 1970 r., skierowanego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów zarządzeniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1971 r., o wyjaśnienie przepisów art. 463 § 1 k.p.k. i art. 36 § 1 k.k.w., mogących budzić wątpliwości co do tego:"Czy prawomocne postanowienie sądu odmawiające zatarcia skazania jest postanowieniem kończącym postępowanie sądowe, od którego może być wniesiona rewizja nadzwyczajna?"na podstawie art. 29 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przepis art. 36 kodeksu karnego wykonawczego, regulujący tryb postępowania w zakresie zatarcia skazania, nie przewiduje możliwości zaskarżenia takiego postanowienia przez skazanego, pozostawia mu natomiast prawo do złożenia ponownego wniosku o zatarcie skazania (art. 36 § 3 k.k.w.). Wniosek taki złożony przed upływem roku od wydania postanowienia odmawiającego zatarcia skazania sąd może pozostawić bez rozpoznania.Prawo do zaskarżenia takiego postanowienia przysługuje natomiast - zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 6 § 2 k.k.w. - prokuratorowi.Uprawnienie prokuratora do złożenia zażalenia i brak takiego uprawnienia dla skazanego powoduje, że nieprzyznanie takiemu postanowieniu waloru prawomocności pozbawiłoby możliwości naprawienia w trybie rewizji nadzwyczajnej uchybień sądu orzekającego o odmowie zatarcia skazania.Orzeczenie w sprawie zatarcia skazania - w związku ze złożonym wnioskiem przez skazanego i na podstawie okoliczności w nim naprowadzonych - staje się prawomocne w rozumieniu art. 463 § 1 k.p.k. dla skazanego z chwilą wydania takiego orzeczenia, dla prokuratora zaś po upływie terminu od jego zaskarżenia (art. 410 k.p.k.), bądź - w wypadku jego zaskarżenia - z chwilą rozpoznania zażalenia przez sąd rewizyjny.2. Na pytanie, czy sformułowanie, o jakim mowa w art. 463 § 1 k.p.k. odnosi się także do postępowania sądowego po uprawomocnieniu się wyroku (np. w kwestii zatarcia skazania), odpowiedzieć należy twierdząco.Przymiotu prawomocności nie odbiera takiemu postanowieniu ani okoliczność, że sąd może później z urzędu zmienić postanowienie odmawiające zatarcia skazania, jeżeli ujawnią się nowe lub uprzednio nie znane okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia tej kwestii (art. 26 § 1 k.k.w.), ani też okoliczność, że później może być złożony przez skazanego ponowny wniosek o zatarcie skazania (art. 36 § 3 k.k.w.). Przez złożenie bowiem nowego wniosku następuje wszczęcie nowego postępowania w sprawie zatarcia skazania, co nie zmienia charakteru poprzednio wydanego w tym względzie postanowienia kończącego postępowanie wszczęte na skutek wcześniejszego wniosku skazanego i z motywów w tym wniosku wskazanych.Za takim rozstrzygnięciem przemawia także uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 22 lutego 1962 r. VI KO 69/61 (OSNKW z 1963 r. nr 2, poz. 18), wypowiadająca zasadę (wpisaną do księgi zasad prawnych), że "prawomocne postanowienie sądu wojewódzkiego w sprawie warunkowego zwolnienia wydane w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 maja 1957 r. o warunkowym zwolnieniu osób odbywających karę pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 31, poz. 134; zmiana: Dz. U. z 1960 r. Nr 11, poz 69) jest postanowieniem kończącym postępowanie sądowe". Stanowisko to dotyczy postanowienia zarówno udzielającego warunkowego zwolnienia jak i odmowy jego udzielenia. W związku z tym należy zauważyć, że wymieniona ustawa dopuszczała również możliwość złożenia ponownego wniosku skazanego lub jego obrońcy o warunkowe zwolnienie, z tym zastrzeżeniem, że złożony przed upływem okresu 6 miesięcy od wydania przez sąd postanowienia o odmowie udzielenia warunkowego zwolnienia wniosek taki podlegał pozostawieniu bez biegu aż do upływu tego okresu. Zasada ta nie tylko że nie straciła swej aktualności, ale znalazła nadto swoje potwierdzenie w art. 78 § 3 k.k.w. (jedynie ze zmianą tego terminu uzależnioną od wysokości orzeczonej kary).Zagadnienie, jakie postanowienia w rozumieniu przepisu art. 463 § 1 k.p.k. należy uznać za kończące postępowanie, zostało rozstrzygnięte na tle art. 394 k.p.k. z 1928 r. szeregiem uchwał i orzeczeń Sądu Najwyższego, które nie straciły na aktualności w obecnym stanie prawnym. Należy tu wymienić w szczególności: postanowienie wydane w trybie art. 416 k.p.k. z 1928 r. o dopuszczalności rewizji nadzwyczajnej (wyrok z dnia 13 kwietnia 1957 r. I KRN 255/57, "Państwo i Prawo" z 1957 r. nr 7-8, s. 283); postanowienie zarządzające wykonanie zawieszonej kary w trybie art. 63 k.k. z 1932 r. (wyrok z dnia 19 grudnia 1967 r. V KRN 947/67, OSNKW z 1968 r. nr 4, poz. 40); postanowienie odmawiające wznowienia postępowania (wyrok z dnia 23 lutego 1961 r. V K 10/61); postanowienia w sprawie warunkowego przedterminowego zwolnienia (orzeczenie z dnia 24 maja 1956 r. IV KO 32/56 oraz uchwała z dnia 22 lutego 1962 r. VI KO 69/61, OSNKW z 1963 r. nr 2, poz. 18); postanowienie w sprawie zatarcia skazania (wyrok z dnia 14 grudnia 1963 r. V K 739/63); wyrok z dnia 26 września 1963 r. (V K 92/63).Taka wykładnia postanowienia kończącego postępowanie umożliwia w szerokim zakresie korekturę orzeczeń niezgodnych z obowiązującym prawem i sprzecznych ze społecznym poczuciem sprawiedliwości.