VI KZP 11/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty. Sędziowie: S. Kotowski, S. Kaciczak (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Grzegorza S., oskarżonego z art. 178 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 24 stycznia 1973 r. następującego zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy dopuszczalne jest wszczęcie postępowania karnego o występek z oskarżenia prywatnego, jeżeli o ten sam czyn toczyło się wcześniej wszczęte przed sądem społecznym postępowanie zakończone orzeczeniem o zastosowaniu wobec sprawcy środka wychowawczego określonego w art. 13 ustawy z dnia 30 marca 1965 r. o sądach społecznych (Dz. U. Nr 13, poz. 92)?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSądy społeczne sprawujące orzecznictwo na podstawie ustawy z dnia 30 marca 1965 r. o sądach społecznych (Dz. U. Nr 13, poz. 92) są organami o charakterze społecznym i wspomagają swoją działalnością sądy państwowe w likwidowaniu zatargów oraz w wychowawczym oddziaływaniu na społeczeństwo.Ustawa z dnia 30 marca 1965 r. o sądach społecznych (Dz. U. Nr 13, poz. 92) powołująca je do życia nie zawiera precyzyjnego określenia ich właściwości rzeczowej. Ogólnie jedynie stanowi, że sądy te rozpatrują sprawy o naruszenie zasad współżycia społecznego lub ładu społecznego (art. 3 ust. 1 cytowanej ustawy), bliższe zaś określenie tych spraw, poprzedzone zwrotem "jak w szczególności", wskazuje tylko na przykładowe ich wyliczenie.Z takiego ogólnego unormowania, a ponadto z innych przepisów tej ustawy - jak z art. 8 pkt 2, według którego sąd społeczny nie rozpatruje spraw, w których toczy się już postępowanie karne - wynika a contrario, że sądy społeczne mogą rozpoznawać sprawy o czyny wyczerpujące znamiona występków z oskarżenia prywatnego.Przepis art. 12 cytowanej ustawy zaleca sądom społecznym w razie rozstrzygania sporów dążenie przede wszystkim do pojednania stron przez zawarcie ugody, określającej ich wzajemne prawa i obowiązki.W niektórych wypadkach sąd społeczny może stosować środki wychowawcze albo - gdyby się okazało, że są one niewystarczające - wystąpić do właściwych organów o zastosowanie środków regulaminowych lub administracyjnych (art. 14 cytowanej ustawy).Skargę do sądu społecznego może wnieść każdy; sąd ten może rozpoznać również sprawę z własnej inicjatywy (art. 8 pkt 1 cytowanej ustawy), a także na skutek skierowania sprawy do sądu społecznego przez prokuratora lub sąd karny po uprzednim umorzeniu postępowania karnego (art. 8 pkt 3 cytowanej ustawy w związku z art. 12 k.p.k.).Ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia orzeczeń sądu społecznego, jednakże stwarza możliwości kontroli tych orzeczeń przez sąd karny. W sprawach bowiem, w których zapadło orzeczenie z naruszeniem prawa lub gdy tego wymaga uzasadniony interes społeczny, prokurator może skierować sprawę do sądu karnego, który takie orzeczenie uchyla na posiedzeniu (art. 17 cytowanej ustawy).Przyjąć należy, że zwłaszcza w wypadku, gdy pokrzywdzony wziął udział w posiedzeniu przed sądem społecznym i popierał skargę, prawa tego pokrzywdzonego określone w art. 49 § 1 k.p.k. ulegają ograniczeniu. Dał bowiem przez to wyraz swej rezygnacji z wniesienia skargi do sądu karnego.Okoliczność, że prokurator nie występuje do sądu powiatowego z wnioskiem o uchylenie orzeczenia sądu społecznego, dowodzi, iż orzeczenie to nie narusza prawa i jest zgodne z szeroko pojętym interesem społecznym, uwzględniającym również interes pokrzywdzonego.W tych warunkach uznać należy, że ustawa nadaje orzeczeniu sądu społecznego charakter okoliczności wyłączającej postępowanie karne w rozumieniu art. 11 k.p.k. innej niż wymienione w punktach od 1 do 7 powyższego przepisu.