VI KZP 16/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski. Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Heleny R. o orzeczenie przepadku majątku z tytułu odstępstwa od narodowości w czasie wojny, po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 390 § 1 d. k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu postanowieniem z dnia 13 maja 1969 r. do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu następującej kwestii prawnej:"1. Czy ustalenie faktu zajęcia majątku byłego odstępcy od narodowości musi być wykazane wyłącznie protokołem zajęcia sporządzonym przez uprawnioną władzę, jeżeli zajęcie majątku nie nastąpiło z mocy ustawy, czy też ustalenie takie możliwe jest za pomocą innych środków dowodowych?2. Czy dopuszczalne jest orzeczenie przepadku majątku byłego odstępcy od narodowości, jeżeli majątek ten został wydany temuż byłemu odstępcy na podstawie zapadłego po 22 lipca 1950 r. prawomocnego wyroku sądu cywilnego?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora1) uchwalił udzielić odpowiedzi na pytanie pierwsze jak wyżej,2) postanowił odmówić udzielenia odpowiedzi na pytanie drugie.Uzasadnienie faktyczne1. W myśl art. 4 k.p.k. sędziowie orzekają na podstawie swego przekonania wysnutego z przeprowadzonych dowodów i opartego na ich swobodnej ocenie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Przepis ten stanowi odpowiednik podobnie brzmiącego art. 9 dawnego k.p.k. Na tle tego ostatniego przepisu Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach wypowiedział się m.in., że sąd orzekający nie tylko może, ale również powinien przy ustalaniu prawdy posługiwać się wszelkimi sposobami nie wyłączonymi przez przepisy postępowania, że zasada swobodnej oceny dowodów wyrażona w tym przepisie nie wiąże sądu orzekającego co do rodzaju dowodów ani co do ich mocy przekonywającej, że sąd wyrokujący władny jest oprzeć swój wyrok, nawet skazujący, na dowodach pośrednich lub poszlakach, jeżeli są one logicznie wysnute z ujawnionego w toku przewodu sądowego materiału dowodowego (wyroki III KR 13/69, III KR 284/59 i IV KR 103/66 - OSPiKA zesz. 5 z 1969 r., poz. 104).Treść art. 4 k.p.k. oraz przytoczone orzeczenia dają podstawę do przyjęcia, że chociaż bezpośrednim dowodem zdarzenia faktycznego będącego w danym wypadku przedmiotem dowodzenia byłby protokół zajęcia, to jednak brak takiego protokołu - przy jednoczesnym istnieniu innych okoliczności uprawdopodobniających, że zajęcie było we właściwym czasie dokonane - zobowiązuje sąd do przeprowadzenia każdego dowodu, a więc także dowodów pośrednich, w celu ustalenia, czy zajęcie majątku rzeczywiście nastąpiło.2. Odpowiedź na drugie pytanie Sądu Wojewódzkiego stała się bezprzedmiotowa wobec wstrzymania przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 16 października 1969 r. wykonania wyroku Sądu Powiatowego we Wrocławiu z dnia 30 lipca 1956 r. I C 1154/55 w części określonej w tym postanowieniu (akta Sądu Powiatowego we Wrocławiu I C 401/59 oraz uchylenia następnie w tej samej części wymienionego wyroku i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania (akta I C 401/59).