I C 26/53

Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy wyrokiem z dnia 3.III.1952 r. orzekł, że pozwana "posiada i używa na własny rachunek" określone w wyroku działki gruntu wchodzące w skład gospodarstwa rolnego należącego do powoda.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając obrazę art. 2 k.p.c. oraz naruszenie obowiązującego w Polsce Ludowej porządku prawnego. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna słusznie zarzuca, że w danej sprawie brak było podstawowych przesłanek do wydania wyroku w oparciu o art. 3 k.p.c. albowiem:1) z istoty tego przepisu wynika, że przedmiotem rozstrzygnięcia może być ustalenie stosunku prawnego lub ustalenie prawne, gdy tymczasem zaskarżony wyrok stwierdził tylko stan faktyczny używania gruntu,2) niezbędnym elementem powództwa jest wykazanie przez powoda interesu prawnego, wyrażającego się w dążeniu do zapobieżenia naruszenia jego prawa, tego zaś interesu prawnego powód nie wykazał. Trudno zresztą nawet przypuszczać, aby powód mógł mieć jakikolwiek interes cywilno-prawny w ustaleniu, że część tego gruntu jest używana przez inne osoby, taki bowiem interes mógłby raczej zachodzić po stronie pozwanej, jeśliby do części gruntu rościła jakieś prawo i chciałaby zapobiec jego naruszeniu ze strony powoda. Z okoliczności jednak sprawy wynika, że między stronami, znajdującymi się zresztą w bliskim stosunku pokrewieństwa (ojciec i córka), żadnego w ogóle sporu co do faktu posiadania przez pozwaną części gruntu nie ma. W tych warunkach Sąd Powiatowy orzekając zgodnie z żądaniem pozwu, naruszył w sposób oczywisty art. 3 k.p.c. Naruszenie to stanowi jednocześnie w okolicznościach sprawy naruszenie podstawowego porządku prawnego i interesu Państwa Ludowego, albowiem Sąd orzekł o sporze fikcyjnym, w którym strony za wzajemnym porozumieniem (pozwana bowiem uznała bez zastrzeżeń żądanie pozwu) pragnęły uzyskać wyrok dla celów nie ujawnionych w toku procesu, lecz jak słusznie podnosi rewizja nadzwyczajna, dających się ustalić na podstawie notoryjnie znanych okoliczności. Znana jest bowiem w stosunkach wiejskich praktyka "dzielenia" gruntu pomiędzy członków rodziny dla uniknięcia wyższego wymiaru podatków i dostaw obowiązkowych i praktykę tę musiał znać również Sąd Powiatowy, zwłaszcza że w tym samym czasie wydał analogiczne wyroki w kilkunastu sprawach. Gdy jednak zagadnienia wymiaru podatku i dostaw obowiązkowych należą do właściwości władz administracyjnych, powód nie może na drodze sądowej poprzez fikcyjny spór, szukać rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, do których ustalenia powołana jest inna władza.