VI KZP 18/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: L. Chmielewski (sprawozdawca), K. Wagner (współsprawozdawca), A. Kafarski, T. Majewski, W. Ostrowski, J. Zembaty.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Franciszka Ż. i in., oskarżonych z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez skład zwykły Sądu Najwyższego kwestii wymagającej zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:1. "Czy ławnik sądu powiatowego może być delegowany do uzupełnienia składu sądzącego sądu wojewódzkiego? - i w wypadku pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie -2. Od kogo powinna pochodzić tego rodzaju delegacja?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54), uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDelegacja ławnika sądu powiatowego na posiedzenie sądu wojewódzkiego była dopuszczalna na podstawie § 16 ustęp 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 listopada 1950 r. w sprawie trybu wyboru, odwoływania i wyznaczania do udziału w posiedzeniu ławników sądów wojewódzkich i powiatowych (Dz. U. Nr 52, poz. 481) i tylko w wypadku, gdy wymagały jej "względy szczególne".Powołane rozporządzenie utraciło moc na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o ławnikach ludowych w sądach powszechnych (Dz. U. Nr 54, poz. 309), która - w odróżnieniu od poprzedniego rozporządzenia - nie przewiduje możliwości delegowania (czy też powołania, jak to formułuje § 16 ust. 2 rozporządzenia) ławników sądu powiatowego na posiedzenie sądu wojewódzkiego.Zestawienie obu omawianych aktów prawnych świadczy o tym, że ustawodawca zlikwidował instytucję delegacji ławnika do sądu wyższego rzędu, która zresztą - według przepisów cytowanego rozporządzenia - miała charakter wyjątkowy.Potwierdzeniem takiego wnioskowania może być fakt, że ławnik sądu powiatowego pełni swe obowiązki na podstawie wyboru dokonanego przez radę narodową właściwego stopnia (powiatową bądź miasta stanowiącego powiat), ze względu zaś na hierarchiczne podporządkowanie rad narodowych jako terenowych organów władzy państwowej i zakres ich kompetencji ograniczonej terenem, na którym rada określonego stopnia sprawuje swą władzę, nie wydaje się możliwe, by ławnik wybrany przez powiatową radę narodową zastąpić mógł ławnika sądu wojewódzkiego, wybieranego przez wojewódzką radę narodową, gdyż stanowiłoby to naruszenie kompetencji rady wyższego stopnia.Odmienny pogląd na podlegającą rozstrzygnięciu kwestię prawną, oparty na interpretacji przepisów art. 25 obowiązującego prawa o ustroju sądów powszechnych i art. 2 ustawy o ławnikach, nie jest trafny. Pierwszy z tych przepisów dotyczy wyłącznie zawodowych sędziów sądów powszechnych, brak jest więc jakichkolwiek podstaw do stosowania go względem ławników, których prawa, obowiązki i właściwość normuje odrębna ustawa; drugi zaś przepis, który nadaje ławnikom równe z sędziami prawa i obowiązki, odnosi to zrównanie do zakresu orzekania, podkreślając w ten sposób charakter udziału czynnika ludowego w orzekaniu dotyczącym zarówno problemu winy, jak i kary.