VI KZP 2/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: S. Kaliński, J. Borodej (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana F., oskarżonego z art. 92 § 3 u.k.s., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 12 lutego 1987 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy w określeniu «złożenie zeznania podatkowego», użytym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 września 1981 r. w sprawie podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 23, poz. 121), mieści się pojęcie, zawarte w art. 92 u.k.s., «zgłoszenie przedmiotu opodatkowania»?2. Czy przewidziane w art. 92 § 1 u.k.s. niebranie udziału w postępowaniu podatkowym na skutek niezgłoszenia przedmiotu opodatkowania zdarza się także wtedy, gdy sprawca niezgłoszenia przedmiotu opodatkowania bierze w nim udział wobec wszczęcia postępowania z urzędu?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUdzielając odpowiedzi na pytania zawarte w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie, należy stwierdzić, co następuje:Realizacja obowiązku "zgłoszenia przedmiotu opodatkowania" może nastąpić bądź przez zgłoszenie obowiązku podatkowego, bądź też przez złożenie zeznania podatkowego. Złożenie tego zeznania jest równoznaczne ze zgłoszeniem przedmiotu opodatkowania.W zależności od rodzaju zobowiązania podatkowego przepisy normujące takie kwestie, jak moment powstania obowiązku podatkowego oraz tryb składania zeznań podatkowych, przewidują różnorodne rozwiązania dostosowane do specyfiki danego podatku. Takie szczegółowe uregulowanie instytucji obowiązku podatkowego nastąpiło w przepisach rozdziału 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 45, poz. 207). Zgodnie z tymi przepisami, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; natomiast wtedy, gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania - z chwilą powołania się przed organem podatkowym na okoliczność darowizny (art. 6 ust. 4 in fine).Powołanie się osoby na okoliczność dokonania darowizny jest równoznaczne ze zgłoszeniem obowiązku podatkowego i dopiero z tą chwilą organ podatkowy wszczyna postępowanie zmierzające do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn.Regułą jest, że bezpośrednio po zgłoszeniu obowiązku podatkowego zostaje złożone zeznanie podatkowe, i jeżeli to nastąpi - zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 1981 r. w sprawie podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 23, poz. 121) - w ciągu 1 miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego to brak podstaw do wszczęcia postępowania karnego skarbowego z przyczyn wymienionych w art. 92 u.k.s. Odmienna natomiast jest sytuacja, gdy organ podatkowy z urzędu wszczyna postępowanie dla potwierdzenia lub zaprzeczenia uzyskanej informacji o zaistnieniu obowiązku podatkowego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.Uzyskanie w toku postępowania wyjaśniającego potwierdzenia tej informacji nie może być utożsamione ze zgłoszeniem obowiązku podatkowego.Odnosi się to również do darowizn ustanowionych za granicą, co do których bieg terminu 1-miesięcznego do złożenia zeznania podatkowego o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych liczy się od dnia odprawy celnej (§ 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia).Obowiązek złożenia zeznania podatkowego w wymienionym terminie istnieje również w razie wszczęcia postępowania z urzędu przez organ podatkowy. Stwierdzenie zawarte w art. 92 § 1 u.k.s.: "i przez to nie bierze udziału w postępowaniu podatkowym" należy interpretować w ścisłym związku z określeniem zawartym w początkowej części tego przepisu, traktującej o "zgłoszeniu przedmiotu opodatkowania", przez które - jak już wyjaśniono - rozumie się bądź zgłoszenie obowiązku podatkowego, bądź złożenie zeznania podatkowego. Nie może tu chodzić tylko o sam fakt dopełnienia jednego z tych obowiązków, ale także o ich dopełnienie w określonym terminie. Stwierdzenie to zatem odnosić należy wyłącznie do okresu, w którym zgłoszenie przedmiotu opodatkowania nie następuje. Dopełnienie bowiem wspomnianych obowiązków po upływie wyznaczonych terminów nie zwalnia od odpowiedzialności karnej skarbowej.