VI KZP 28/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski (sprawozdawca).Sędziowie: L. Chmielewski, R. Staszkiewicz.Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana Ż. i innych, oskarżonych z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego na podstawie art. 390 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie, a mianowicie:"Czy w wypadku umorzenia wyrokiem postępowania co do części oskarżonych na zasadzie art. 5 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) z jednoczesnym zwolnieniem ich od kosztów, a obciążeniem takowymi pozostałych osób skazanych tym samym orzeczeniem, powinni oni ponieść całość kosztów istniejących w sprawie, czy też przypadającą na nich część?"po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej,Uzasadnienie faktyczneStosownie do art. 439 k.p.k. oskarżony powinien zwrócić Skarbowi Państwa koszty związane z oskarżeniem o przestępstwo, za które go skazano.W stosunku do spraw wieloosobowych zasada wyrażona w powołanym przepisie oznacza, że rodzaj i zakres odpowiedzialności za koszty osób skazanych powstałe w sprawie uzależnione są od tego, w jakiej mierze powstały one w związku z postawionymi każdej z tych osób zarzutami. W wypadku takim Skarb Państwa ponosi koszty postępowania związane wyłącznie z postępowaniem wobec osób, w stosunku do których postępowanie zostało umorzone.Inaczej przedstawia się sprawa odpowiedzialności za koszty postępowania w wypadku, gdy w sprawie powstały warunki do solidarnej odpowiedzialności za te koszty.Stosownie do art. 445 k.p.k. solidarna odpowiedzialność oskarżonych za koszty postępowania zachodzi wtedy, gdy kilku ich odpowiada za te koszty.Jak już wyjaśnił Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 23 stycznia 1964 r. VI KO 52/63 (OSNKW zeszyt nr 5 z 1964 r. poz. 70), solidarna odpowiedzialność oskarżonych za koszty postępowania dotyczyć może tylko tych kosztów, które każdy z nich ponosiłby, gdyby był sądzony oddzielnie. Oznacza to - jak wynika z uzasadnienia tej uchwały - że solidarna odpowiedzialność oskarżonych dotyczy tych kosztów postępowania, które wynikły z czynności podjętych wspólnie w związku z zarzutami postawionymi tym oskarżonym (tak więc np. oskarżeni ponoszą solidarną odpowiedzialność za koszty ekspertyzy buchalteryjnej, jeżeli ekspertyza ta była dokonana w związku z zarzutami im postawionymi).Z istoty solidarności wynika, że nawet wtedy, gdy co do części oskarżonych postępowanie umorzono i z tego powodu w odpowiedniej części kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa, pozostali oskarżeni, solidarnie ponoszący koszty postępowania, odpowiadają za całość kosztów spowodowanych postępowaniem związanym z oskarżonymi objętymi tą solidarnością. W takich warunkach Skarb Państwa zostaje obciążony tylko tą częścią kosztów postępowania, które związane są wyłącznie z oskarżonymi, w stosunku do których postępowanie umorzono (np. kosztami spowodowanymi ekspertyzą pisma określonego oskarżonego, jego wezwaniem na rozprawę itp.), natomiast odpowiadający solidarnie za koszty oskarżeni skazani ponoszą solidarną odpowiedzialność za te koszty, które obciążają wyłącznie ich, oraz za koszty, które wynikły z czynności wspólnych podjętych co do nich, jak i zarazem co do niektórych lub wszystkich oskarżonych w sprawie, a więc także tych, w stosunku do których postępowanie umorzono (np. za koszty ekspertyzy buchalteryjnej, jeżeli ekspertyza ta była dokonana łącznie w związku z zarzutami postawionymi skazanym i oskarżonym, którzy popełnili przestępstwo, a w stosunku do których postępowanie umorzono np. na mocy amnestii).