VI KZP 31/68
PostanowienieIzba Karna1968-02-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy późniejsze oświadczenie matki dziecka o żądaniu ukarania sprawcy złośliwego uchylania się od alimentów może konwalidować dotychczasowe czynności procesowe i pozwolić na merytoryczne rozpoznanie sprawy, jeśli pierwotne pismo matki było niepodpisane i niejasne co do jej woli?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne, uznając, że zostało ono już rozstrzygnięte w jego wcześniejszym orzecznictwie. Wskazał, że brak wniosku o ściganie, będący przesłanką procesową, może być konwalidowany w toku postępowania. Tym bardziej, wątpliwości co do woli osoby uprawnionej do złożenia wniosku mogą być usunięte w trakcie postępowania.Stan faktyczny
Matka nieletniego dziecka złożyła niepodpisane pismo do organu ścigania, z którego nie wynikało jasno, czy żąda pociągnięcia sprawcy uchylającego się od alimentów do odpowiedzialności karnej, czy jedynie wpłynięcia na niego w celu wywiązania się z obowiązku cywilnego. Organ ścigania na podstawie tego pisma wniósł oskarżenie, a sąd I instancji wydał wyrok skazujący. W postępowaniu rewizyjnym matka złożyła oświadczenie, że jej wolą było żądanie ukarania sprawcy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy postanowił odmówić odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym w składzie powiększonym, po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki, a następnie przekazanego do rozstrzygnięcia - w trybie art. 30 ustawy o Sądzie Najwyższym - powiększonemu składowi Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego:"Czy w sprawie złośliwego uchylania się sprawcy od alimentowania z art. 201 § 1 i 2 k.k., gdy matka alimentowanego nieletniego dziecka złoży do organu ścigania pismo niepodpisane i o treści nie dającej wyraźnej odpowiedzi, czy chodzi o pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności karnej, czy jedynie o wpłynięcie na niego, by wywiązywał się cywilnie z obowiązku alimentacyjnego i gdy w oparciu o treść takiego pisma organ ścigania złoży oskarżenie i sąd I instancji wyniesie wyrok skazujący, a w postępowaniu rewizyjnym matka dziecka złoży oświadczenie, iż wolą jej w tym piśmie było żądać ukarania sprawcy, należy takie późniejsze oświadczenie traktować jako wniosek z art. 201 § 3 k.k. konwalidujący dotychczasowe czynności procesowe i pozwalający na merytoryczne rozpoznanie zawisłej sprawy"postanowił odmówić odpowiedzi na powyższe pytanie.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne było już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w pkt 2 uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 4.III.1968 r. (VI KZP 30/67 - OSNKiW za rok 1968, nr 5, poz. 52) wyjaśnił, że jeżeli w sprawie o przestępstwo ścigane na wniosek - nie złożono takiego wniosku przed wszczęciem postępowania - to osoba uprawniona do jego złożenia może go złożyć w każdym stadium toczącego się postępowania, a także po prawomocnym umorzeniu postępowania na skutek braku wniosku, lecz przed upływem okresu przedawnienia przewidzianego w art. 86 k.k. Jeśli zatem brak dodatniej przesłanki procesowej w postaci wniosku o ściganie może być konwalidowany w toku toczącego się postępowania, to tym bardziej mogą być w toku postępowania usunięte wątpliwości co do woli osoby uprawnionej do złożenia wniosku (argumentum a maiori ad minus). Dodać trzeba, że w wyroku z dnia 21.X.1965 r. (V KRN 832/65 - OSNKiW za rok 1966, z. 2, poz. 22). Sąd Najwyższy wskazał m.in., iż w razie istnienia wątpliwości co do rzeczywistej woli osoby składającej zawiadomienie o przestępstwie, obowiązkiem sądu orzekającego jest wyjaśnienie tych wątpliwości i że umorzenie postępowania z uwagi na brak wniosku może nastąpić tylko wtedy, gdy ustalony zostanie fakt złożenia wspomnianego zawiadomienia w innym celu niż ściganie sprawcy przestępstwa.Zważywszy zatem, iż zagadnienie prawne - będące przedmiotem pytania Sądu Wojewódzkiego - zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego, należało postanowić jak wyżej.
Powiązane orzeczenia
- V KRN 413/67 1967-07-27Czy sąd drugiej instancji, umarzając postępowanie karne z powodu znikomego społecznego niebezpieczeństwa czynu, prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny, w szczególności w kontekście złośliwego uchylania się od obowiązk…
- IV KK 722/18 2019-01-29Czy wyrok nakazowy skazujący za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego jest prawidłowy, jeśli wcześniej zapadło prawomocne orzeczenie skazujące za ten sam czyn?
- IV KK 706/19 2020-12-02Czy uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego może być usprawiedliwione przez inne, równoległe postępowania egzekucyjne dotyczące alimentów lub zobowiązań publicznoprawnych, które pozbawiają dłużnika możliwości bieżąceg…
- I KK 318/24 2025-10-28Czy wyrok nakazowy wydany w sprawie o przestępstwo niealimentacji może zostać utrzymany w mocy, jeśli oskarżony został już wcześniej prawomocnie skazany za ten sam czyn?
- IV KK 138/23 2023-06-13Czy dopuszczalne jest wydanie wyroku nakazowego w sprawie o przestępstwo uchylania się od obowiązku alimentacyjnego, gdy istnieją wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu lub jego czasokresu, a zwłaszcza gdy częś…
Powołane przepisy
art. 390 § 1 KPKart. 30art. 201 § 1art. 201 § 3 KKart. 86 KK§ 1§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.