VI KZP 42/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty. Sędziowie: R. Młynkiewicz (sprawozdawca), A. Pyszkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Janiny J. o umieszczenie w ośrodku przystosowania społecznego, po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 26 listopada 1975 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sam fakt popełnienia przez nadzorowanego przestępstwa w okresie nadzoru ochronnego można uznać za udaremnienie lub utrudnienie osiągnięcia celów tego nadzoru i tym samym czy daje podstawę do orzeczenia na podstawie art. 105 k.k.w. i art. 64 k.k. umieszczenia w ośrodku przystosowania społecznego?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneStosowane wobec recydywistów środki przewidziane w art. 62 k.k. przedłużające - poza okres odbywania kary pozbawienia wolności - oddziaływanie resjocjalizacyjne i readaptacyjne w warunkach kontrolowanej oraz ograniczonej wolności, mają na celu zapobieżenie powrotowi do przestępstwa.Poza wyjątkiem przewidzianym w art. 91 k.k.w. o zastosowaniu środków przewidzianych w art. 62 k.k. decyduje - zgodnie z dyspozycją tego przepisu - sąd w postępowaniu jurysdykcyjnym. Tak więc w toku rozstrzygania o winie i karze sąd merytoryczny orzeka także, jakie środki powinny być zastosowane po odbyciu przez oskarżonego kary pozbawienia wolności.Z dyspozycji tej - co do czasu podjęcia decyzji o stosowaniu środków przewidzianych w art. 62 k.k. - wynika, że w wypadku popełnienia przestępstwa przez osobę poddaną nadzorowi ochronnemu i w okresie trwania tego nadzoru oraz zastosowania wobec tej osoby tymczasowego aresztowania czy też skazania ją na karę pozbawienia wolności za to nowe przestępstwo nie tylko nie ma przeszkód, by sąd penitencjarny rozpoznał sprawę tej osoby w zakresie art. 64 k.k., ale odwrotnie - obligatoryjny charakter tego przepisu nakazuje wręcz podjęcie takiej sprawy, zbadanie przyczyn popełnienia nowego przestępstwa i rozważenie, czy osoba ta uchyliła się od wykonania nałożonych na nią obowiązków albo udaremniła lub utrudniła osiągnięcie celów nadzoru ochronnego. Popełnienie przez osobę poddaną nadzorowi ochronnemu nowego przestępstwa wskazywać może na to, że zastosowane wobec niej środki nadzoru ochronnego okazały się niewystarczające i że dla zapobieżenia popełnianiu przez tę osobę przestępstw zachodzi potrzeba umieszczenia w ośrodku przystosowania społecznego, aby w warunkach ograniczonej wolności wypróbowywać stopniowe przystosowanie tej osoby do zgodnego z porządkiem prawnym życia w społeczeństwie, a jednocześnie zapewnić ochronę społeczeństwa przed dalszym naruszeniem przez nią prawa.Sam jednak fakt popełnienia przestępstwa przez osobę poddaną nadzorowi nie może stanowić wystarczającej podstawy do orzeczenia o umieszczeniu w ośrodku przystosowania społecznego, przestępstwo to bowiem może mieć charakter zupełnie przypadkowy, nie związany z poprzednim trybem życia (np. nieumyślny występek określony w art. 145 § 1 k.k.).O umieszczeniu więc w ośrodku przystosowania społecznego sąd penitencjarny orzeka tylko wtedy, gdy rodzaj popełnionego przestępstwa czy okoliczności jego popełnienia wskazują, że osoba ta uchyliła się od wykonania nałożonych na nią obowiązków albo udaremniła lub utrudniła osiągnięcie celów nadzoru ochronnego.