VI KZP 5/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Bartnik, B. Bartosik (współsprawozdawca), R. Bodecki, J. Borodej, F. Kozłowski, R. Młynkiewicz. Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu przedstawionego na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 marca 1984 r., skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w celu rozpoznania przez skład siedmiu sędziów, a dotyczącego wyjaśnienia następującego zagadnienia prawnego:"Czy wymaganie rozpatrzenia wniosku prokuratora, o którym mowa w art. 92 § 3 (in fine) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. Nr 35, poz. 228), należy rozumieć w tym sensie, że wyłącznie prokuratorowi przysługuje prawo składania wniosku o warunkowe zawieszenie wykonania kary lub odstąpienie od jej wykonania w warunkach określonych w art. 92 § 3 u.p.n., a zatem że wyłącza to uprawnienie do składania wniosku w tej kwestii przez nieletniego, jego obrońcę, rodziców nieletniego lub opiekuna (art. 70 § 1 u.p.n.), jak również dyrektora zakładu poprawczego, w którym nieletni przebywa (art. 70 § 3 u.p.n.), czy też że rozpatrzenie takiego wniosku prokuratora jest obligatoryjne i że postanowienie takie nie może zapaść bez rozważenia stanowiska prokuratora?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawione do rozpoznania zagadnienie prawne wyłoniło się na tle art. 70 i 92 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. Nr 35, poz. 228). Przepisy te znajdują się w dziale IV tej ustawy, normującym postępowanie wykonawcze.W myśl art. 70 u.p.n. wnioski w tym postępowaniu mogą składać: nieletni, jego obrońca oraz rodzice lub opiekun (§ 1), prokurator (§ 2), jak również m.in. dyrektor zakładu poprawczego, w którym nieletni jest umieszczony (§ 3).Artykuł 92 dotyczy zbiegu wykonania orzeczeń o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym i o skazaniu go na karę pozbawienia wolności. W myśl § 3 tego artykułu, jeżeli w toku wykonywania środka poprawczego okaże się, że następne wykonanie kary pozbawienia wolności byłoby ze względów wychowawczych niecelowe, sąd rodzinny może karę warunkowo zawiesić, odstąpić od jej wykonania w części, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach - w całości. Przepis ten, tj. art. 92 § 3 u.p.n., stanowi przy tym, że: "(...) postanowienie o warunkowym zawieszeniu lub odstąpieniu od wykonania kary zapada po rozpatrzeniu wniosku prokuratora".Na tle przytoczonego fragmentu art. 92 § 2 u.p.n. wyłoniło się zagadnienie prawne sformułowane w pytaniu Ministra Sprawiedliwości, sprowadzające się do tego, jaki krąg podmiotów jest uprawniony do złożenia wniosku o podjęcie przez sąd postanowienia przewidzianego w tym przepisie, a mianowicie czy wyłącznie prokurator, czy również inne osoby wymienione w art. 70 tej ustawy.Artykuł 70 § 1-3 u.p.n. nie zawiera żadnych postanowień ograniczających przedmiotowy zakres uprawnień wymienionych w nim osób do składania wniosków w postępowaniu wykonawczym. Gramatyczna wykładnia tego przepisu prowadzi więc do konkluzji, że wszystkie wymienione w nim osoby są uprawnione także do składania wniosków w kwestii określonej w art. 92 § 3 u.p.n. Takiemu stanowisku nie sprzeciwia się treść § 3 art. 92 u.p.n., gdyż analiza tego przepisu na tle unormowania zawartego w § 2 art. 70 u.p.n. (uprawniającego prokuratora do składania wniosków w postępowaniu wykonawczym) uzasadnia stwierdzenie, że "wniosek", o którym mowa w art. 92 § 3 u.p.n., to w istocie stanowisko prokuratora co do podejmowanego przez sąd rozstrzygnięcia w kwestii warunkowego zawieszenia lub odstąpienia od wykonania kary.Przewidziane w art. 92 § 3 u.p.n. wymaganie rozpatrzenia wniosku prokuratora należy więc rozumieć w tym sensie, że wniosek prokuratora (pisemny lub ustny) złożony na posiedzeniu sądu musi być przez sąd rozpatrzony przed wydaniem postanowienia co do warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności lub odstąpienia od jej wykonania, co nie wyłącza uprawnień osób wymienionych w art. 70 § 1 i 3 u.p.n. do składania wniosków w tym samym względzie. Stanowisko przeciwne, tj. przyjmujące, że z art. 92 § 3 u.p.n. daje wyłącznie prokuratorowi prawo do składania wniosków w kwestii określonej w tym przepisie, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w treści rozważanych norm, a ponadto ograniczałoby ono w tym zakresie w sposób nieracjonalny prawo innych osób generalnie uprawnionych przez art. 70 u.p.n. do składania wniosków w postępowaniu wykonawczym.