VI KZP 55/67

Skład orzekającyPrzewodniczący, sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: Z. Chełmicki (sprawozdawca), M. Paluch.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zygmunta C. i Waleriana C., oskarżonych z art. 77 § 2 i 78 § 1 u.k.s., po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 20 października 1967 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wydane przez władze finansowe w postępowaniu podatkowym prawomocne decyzje ustalające wysokość uszczuplonego podatku przez płatnika wiążą sąd w postępowaniu karnym przy rozpoznawaniu przez niego spraw o przestępstwa karne skarbowe?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 6 k.p.k. głosi, że sąd karny nie jest związany orzeczeniem innego sądu lub urzędu i rozstrzyga samodzielnie wszelkie zagadnienia prawne wynikające w toku postępowania.Ponieważ zagadnienia prawne wyłaniają się najczęściej na tle konkretnego i odpowiednio ocenionego stanu faktycznego sprawy, sąd karny nie może być również związany okolicznościami ustalonymi w orzeczeniu władzy administracyjnej. Dowody przeprowadzone w postępowaniu administracyjnym (między innymi akta postępowania podatkowego i zawarte w nich decyzje wymiarowe) nie mają dla sądu karnego mocy wiążącej i podlegają swobodnej ocenie sędziowskiej. W przeciwnym razie całe postępowanie sądowe byłoby zbędne i bezprzedmiotowe.Zgodnie z założeniami polskiego prawa procesowego obowiązkiem sądu karnego jest dotarcie do prawdy obiektywnej. Podstawą zatem orzeczenia mogą być jedynie okoliczności faktyczne odpowiadające prawdzie rzeczywistej, a nie formalnej, narzuconej przez domniemania prawne.Związanie sądu karnego w sprawach o przestępstwa skarbowe decyzją władzy finansowej co do wysokości uszczuplonego podatku prowadziłoby do tego, że sąd karny nie mógłby sprawdzić nawet oczywiście słusznego kwestionowania przez oskarżonego ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym, lecz musiałby przeciwstawić temu kwestionowaniu argument o domniemaniu legalności i prawidłowości tej decyzji. Wprawdzie na gruncie prawa administracyjnego prawomocne decyzje administracyjne korzystają z takiego domniemania, jednakże zasady tej nie można przenieść do postępowania karnego, realizującego swoje cele szczególnymi i najostrzejszymi środkami przymusu.Zasada wyrażona w art. 6 k.p.k. nie odnosi się jedynie do tak zwanych prawotwórczych orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych stwarzających nowy stan prawny w określonej dziedzinie. Ze względu na naturę tego rodzaju orzeczeń powodującą, że stworzone przez nie zaszłości prawne zyskują obiektywny, niezaprzeczalny byt (np. wyrok orzekający rozwód), sąd karny jest nim związany i nie może uznać, że fakty te nie istnieją lub przedstawiają się inaczej.Decyzje jednak, o których mowa w pytaniu Sądu Wojewódzkiego, nie ustalają nowych stanów prawnych i dlatego nie mogą pozostawać poza sferą oceny sądu.