VI KZP 58/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes B. Dzięcioł. Sędziowie: J. Dankowski (współsprawozdawca), W. Komorniczak, J. Polony, A. Pyszkowski, J. Szamrej, Z. Ziemba (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marii G., oskarżonej z art. 244 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 20 listopada 1974 r., a przekazanego przez skład zwykły składowi powiększonemu Sądu Najwyższego, zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy podlega darowaniu na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) kara 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczona przed wejściem w życie tejże ustawy za przestępstwo określone w art. 244 k.k., jeżeli na podstawie art. 78 § 1 k.k. sąd, po wejściu w życie cytowanej ustawy o amnestii, zarządził prawomocnie wykonanie tej kary z powodu popełnienia przez sprawców przed dniem 22 lipca 1974 r. podobnych przestępstw umyślnych?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 4 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), jako zawierający wyjątki (wyłączenia) od stosowania amnestii na zasadach określonych w art. 1-3 tej ustawy, podlega wykładni ścisłej.Zgodnie zatem z treścią pkt 6 art. 4 tej ustawy amnestii nie stosuje się do tych przestępstw łapownictwa i płatnej protekcji, za które orzeczono, albo należałoby orzec karę pozbawienia wolności w rozmiarze powyżej 1 roku bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.Wynika z tego, że przepis ten nie wyłącza stosowania amnestii do wymienionych przestępstw, jeżeli orzeczono za nie, albo należałoby orzec, karę powyżej 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.Stosowanie amnestii w takim wypadku następuje jednak na zasadach ogólnych, do których należy ustalona już w orzecznictwie zasada, że zastosowanie amnestii nie może pociągać za sobą skutków mniej korzystnych dla skazanego od tych, jakie wynikają z innych, stosujących się do niego przepisów prawa karnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1969 r. - IV KZ 82/69, OSNKW 1970, z. 1, poz. 8).W myśl tej zasady nie stosuje się amnestii w postaci darowania kary pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, skutki bowiem wynikające z dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania tej kary są dla skazanego korzystniejsze od skutków amnestyjnego jej darowania.Dopóki więc trwa warunkowe zawieszenie wykonania kary, dopóty nie ma podstaw i potrzeby jej darowania, gdyż nie podlega ona wykonaniu (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1975 r. - VI KZP 21/75, poz. 136 nin. zeszytu).Zarządzenie wykonania w trybie art. 78 k.k. kary warunkowo zawieszonej jest w istocie swej anulowaniem warunkowego zawieszenia, co stwarza możliwość darowania tej kary na podstawie amnestii, jednakże już nie jako kary orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, lecz jako kary bezwarunkowego pozbawienia wolności.A zatem w odniesieniu do przestępstw łapownictwa i płatnej protekcji po zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności, orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, istnieje podstawa do darowania tej kary tylko wtedy, gdy nie przekracza ona 1 roku.Praktycznie więc biorąc, możliwość zastosowania amnestii do tych przestępstw, jeżeli orzeczono za nie karę powyżej 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, ogranicza się do możliwości umorzenia postępowania na podstawie art. 2 wymienionej ustawy o amnestii, a mianowicie wtedy, gdy orzeczenie w dniu wejścia w życie tej ustawy nie było prawomocne i gdy obok kary pozbawienia wolności nie orzeczono na podstawie art. 36 § 3 k.k. grzywny, jeżeli np. sprawca działał nie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.W niniejszej sprawie, wobec wymierzenia obok kary pozbawienia wolności także grzywny, umorzenie postępowania nie wchodziło w ogóle w rachubę, darowanie zaś kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, po zarządzeniu jej wykonania na podstawie art. 78 k.k., czyli jako kary orzeczonej już bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, nie mogło nastąpić ze względu na wyłączenie przewidziane w art. 4 pkt 6 ustawy o amnestii.Z tych powodów na postawione przez Sąd Wojewódzki w Łodzi pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi przeczącej.