VI KZP 21/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes B. Dzięcioł. Sędziowie: dr A. Kafarski, W. Komorniczak (współsprawozdawca), A. Pyszkowski, R. Staszkiewicz, W. Sutkowski (sprawozdawca), K. Wagner. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1975 r. skierowanego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów o wyjaśnienie przepisu art. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), mogącego budzić wątpliwości co do tego:"Czy przepis art. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) ma zastosowanie zarówno do osób, którym wykonanie kary pozbawienia wolności na podstawie art. 73 § 1 k.k. zawieszono, jak i do osób, które na podstawie art. 90 § 1 k.k. zostały warunkowo przedterminowo zwolnione z odbycia reszty kary?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZastosowanie ustawy o amnestii jako generalnego aktu łaski nie może pociągać za sobą skutków mniej korzystnych od tych, jakie wynikają dla skazanego z zastosowania do niego przepisów materialnego prawa karnego, w tym bowiem wyraża się istota generalnego aktu łaski, jakim jest ta ustawa.Wychodząc z tego podstawowego założenia aktu amnestyjnego, należy w każdym konkretnym wypadku rozważyć, czy zastosowanie ustawy o amnestii będzie dla skazanego korzystniejsze. Odnosić się to będzie w szczególności do takich wypadków, w których istnieją podstawy do darowania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej oraz pozostałej reszty kary w razie warunkowego przedterminowego zwolnienia skazanego.Z porównania treści art. 78 k.k. z treścią art. 10 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii wynika, że skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania z reguły jest bardziej korzystne dla skazanego niż darowanie tej kary na podstawie ustawy o amnestii.Dotyczy to zwłaszcza podstaw odwołania kary darowanej, określonych w art. 10 omawianej ustawy o amnestii, które są szersze od podstaw zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej wskazanych w art. 78 k.k. Uchylenie orzeczenia o zastosowaniu amnestii następuje wtedy, gdy korzystający z amnestii popełni w ciągu 2 lat od wejścia w życie ustawy o amnestii nowe umyślne przestępstwo, za które orzeczono karę pozbawienia wolności (art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy). Natomiast zarządzenie wykonania kary warunkowo zawieszonej następuje wtedy, gdy skazany w okresie próby popełni podobne do poprzedniego przestępstwo umyślne, za które orzeczono karę pozbawienia wolności (art. 78 § 1 k.k.).Warunek określony w art. 78 § 1 k.k., aby nowe przestępstwo było podobne do poprzedniego, wyraźnie zawęża podstawy zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej w porównaniu z podstawami do uchylenia orzeczenia o zastosowaniu amnestii, określonymi w art. 10 cytowanej wyżej ustawy.Także dalsze podstawy do odwołania zastosowania ustawy o amnestii, wynikające z faktu niewykonania nałożonych obowiązków na skazanego, są szersze od podstaw zarządzenia wykonania kary warunkowo zawieszonej. W pierwszym wypadku odwołanie jest obligatoryjne (art. 10 ust. 3 cytowanej ustawy), w drugim zaś jest fakultatywne (art. 78 § 2 k.k.). Takie wnioski wynikają również z porównania art. 10 cytowanej ustawy z art. 95 k.k., określającym podstawy odwołania warunkowego zwolnienia skazanego z odbycia reszty kary. I w tym wypadku podstawy uchylenia orzeczenia o zastosowaniu amnestii są szersze niż podstawy odwołania warunkowego zwolnienia.Trzeba również wskazać na korzystniejsze skutki prawne, jakie wynikają dla skazanego na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania bez jej darowania na podstawie ustawy o amnestii. W wypadku skazania na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby (art. 78 § 2 k.k.). Natomiast w razie darowania kary skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 10 lat, wcześniejsze zaś zatarcie skazania, tj. po upływie 5 lat, uwarunkowane jest wysokością orzeczonej kary oraz zachowaniem się skazanego i podlega ocenie sądu (art. 111 § 1 i 2 k.k.).A zatem darowanie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania lub darowanie kary zamiast warunkowego zawieszenia jej wykonania unicestwia korzystniejsze skutki, wynikające z prawomocnego orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności.I wreszcie należy wskazać, że darowanie kary w myśl art. 1 omawianej ustawy o amnestii odnosi się w zasadzie do kary, która podlega wykonaniu. Kary bowiem pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, jak też reszty nie odbytej kary w wypadku warunkowego zwolnienia skazanego nie można zrównywać z punktu widzenia podlegania wykonaniu z karą pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, czy też z karą aktualnie odbywaną. Wykonanie kary zarówno warunkowo zawieszonej, jak i reszty kary w razie udzielenia skazanemu warunkowego zwolnienia uzależnione jest od przyszłego zachowania się skazanego i z góry nigdy nie wiadomo, czy w ogóle dojdzie do wykonania tych kar. Przeciwnie, przyjąć należy, że do wykonania tych kar nie dojdzie, gdyż właśnie pomyślna prognoza co do tego uzasadnia w konkretnych wypadkach warunkowe zawieszenie czy też warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary.Nie oznacza to wcale, że do takich kar ustawa o amnestii nie będzie miała w ogóle zastosowania. Jednakże jej zastosowanie (do kar warunkowo zawieszonych i do pozostałych do odbycia części kar w wypadku warunkowego zwolnienia) stanie się aktualne dopiero w razie orzeczenia o zarządzeniu wykonania kary zawieszonej lub odwołania warunkowego zwolnienia, gdyż wtedy dopiero kary te będą podlegały wykonaniu.Odmienny pogląd sprowadzający się do tego, że darowaniu podlegają kary warunkowo zawieszone i pozostałe części kar w wypadku warunkowego zwolnienia skazanego nawet wtedy, gdy nie istnieją podstawy do zarządzenia ich wykonania lub odwołania warunkowego zwolnienia, nie da się pogodzić z podstawowym założeniem generalnego aktu łaski, jakim jest ustawa o amnestii, a mianowicie, że jej stosowanie nie powinno pociągnąć skutków mniej korzystnych od tych, jakie wynikają dla skazanego w konkretnym wypadku z zastosowania przepisów materialnego prawa karnego.